Projektowanie zagospodarowania terenu, w szczególności w kontekście bezpieczeństwa pożarowego, jest kluczowym elementem planowania przestrzennego i budowlanego. Odpowiednie przygotowanie infrastruktury, takiej jak drogi pożarowe i miejsca manewrowe, ma fundamentalne znaczenie dla skuteczności działań ratowniczo-gaśniczych. Niniejsza artykuł przedstawia kompleksowe podejście do tworzenia projektu zagospodarowania terenu z uwzględnieniem wymagań przeciwpożarowych, w oparciu o obowiązujące przepisy i standardy.
Prawne Podstawy Uzgadniania Projektów Przeciwpożarowych
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 sierpnia 2023 r. w sprawie uzgadniania projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego, projektu technicznego oraz projektu urządzenia przeciwpożarowego pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, uzgodnienie projektu jest wymagane w ściśle określonych przypadkach.
Obiekty Wymagające Uzgodnienia
Uzgodnienie jest niezbędne dla obiektów budowlanych objętych obowiązkiem stosowania systemu sygnalizacji pożarowej, stałych urządzeń gaśniczych lub dźwiękowego systemu ostrzegawczego. Obowiązek ten wynika z przepisów w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Wymagane Drogi Pożarowe
Również drogi pożarowe do obiektów, o których mowa w przepisach, niestanowiące dróg publicznych, wymagają uzgodnienia zgodnie z rozporządzeniem wydanym na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.
Kiedy Projekt Wymaga Uzgodnienia?
W przypadku odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, a także zapewniania drogi pożarowej do obiektu budowlanego, gdy ze względu na charakter lub rozmiar robót niezbędne jest sporządzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub projektu technicznego, którego rozwiązania projektowe dotyczą warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu budowlanego, wymagane jest uzgodnienie.
Rola Rzeczoznawcy ds. Zabezpieczeń Przeciwpożarowych
W ramach świadczonych usług przeciwpożarowych sporządzane są warunki ochrony przeciwpożarowej do projektów budowlanych, które wymagają uzgodnienia z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych pod względem zgodności z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej. Aby rzeczoznawca mógł stwierdzić zgodność projektu z wymaganiami, należy precyzyjnie określić dane dotyczące warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu budowlanego. Informacje te przedstawia się w formie rozdziału będącego częścią projektu. Będą się one różnić w zależności od przeznaczenia obiektu, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego, sposobu magazynowania lub składowania, warunków technicznych oraz występujących zagrożeń pożarowych, a także rodzaju projektu - PAB (Projekt Architektoniczno-Budowlany), PZT (Projekt Zagospodarowania Działki lub Terenu) lub PT (Projekt Techniczny).
Wykaz rzeczoznawców ds. zabezpieczeń ppoż. jest dostępny w odpowiednich rejestrach.
Rodzaje Projektów a Zawartość Warunków Ochrony Przeciwpożarowej
W tabeli przedstawiono porównanie informacji zawartych w warunkach ochrony przeciwpożarowej dla różnych rodzajów projektów:
| Informacje | PAB | PZT | PT |
|---|---|---|---|
| powierzchnia wewnętrzna | + | + | |
| powierzchnia zabudowy | + | + | + |
| kubatura brutto | + | + | |
| wysokość i liczba kondygnacji | + | + | + |
| charakterystyka zagrożenia pożarowego, w tym informacje o parametrach pożarowych materiałów niebezpiecznych pożarowo oraz zagrożeniach wynikających z procesów technologicznych, a także w zależności od potrzeb - charakterystyka pożarów przyjętych do celów projektowych | + | + | |
| klasyfikacja pożarowa z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania | + | + | + |
| kategoria zagrożenia ludzi oraz przewidywana liczba osób na każdej kondygnacji, a także w pomieszczeniach, których drzwi ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczeń | + | + | |
| podział na strefy pożarowe | + | ||
| podział na strefy pożarowe oraz strefy dymowe wraz z określeniem sposobu jego wykonania | + | ||
| maksymalna gęstość obciążenia ogniowego poszczególnych stref pożarowych PM wraz z warunkami przyjętymi do jej określenia | + | + | |
| klasa odporności pożarowej oraz odporność ogniowa i stopień rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne i dachy | + | ||
| klasa odporności pożarowej oraz odporność ogniowa i stopień rozprzestrzeniania ognia przez elementy budowlane | + | ||
| klasa odporności pożarowej, odporność ogniowa i stopień rozprzestrzeniania ognia przez elementy budowlane oraz klasa reakcji na ogień elementów wykończenia wnętrz i wyposażenia stałego pomieszczeń i dróg ewakuacyjnych | + | ||
| występowanie materiałów wybuchowych oraz zagrożenie wybuchem, w tym pomieszczenia zagrożone wybuchem | + | ||
| występowanie zagrożenia wybuchem, w tym informacje dotyczące pomieszczeń zagrożonych wybuchem oraz stref zagrożenia wybuchem w przestrzeni zewnętrznej | + | ||
| występowanie zagrożenia wybuchem, w tym informacje o pomieszczeniach zagrożonych wybuchem i strefach zagrożenia wybuchem, oraz rozwiązaniach techniczno‑budowlanych, instalacyjnych i urządzeniach zabezpieczających przed powstaniem wybuchu, jak również ograniczających jego skutki | + | ||
| warunki i strategia ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób, uwzględniające liczbę i stan sprawności osób przebywających w obiekcie | + | ||
| warunki i strategia ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób, uwzględniające liczbę i stan sprawności osób przebywających w obiekcie, wraz z danymi o przewidywanych środkach do ewakuacji osób o ograniczonej zdolności poruszania się | + | ||
| dobór urządzeń przeciwpożarowych oraz innych instalacji i urządzeń służących bezpieczeństwu pożarowemu wraz z określeniem zakresu i celu ich stosowania | + | ||
| urządzenia przeciwpożarowe i inne instalacje i urządzenia służące bezpieczeństwu pożarowemu, wraz z charakterystyką tych urządzeń i instalacji | + | ||
| sposób zabezpieczenia przeciwpożarowego instalacji użytkowych, w tym wentylacyjnej, ogrzewczej, gazowej, elektrycznej, teletechnicznej i piorunochronnej, oraz instalacji i urządzeń technologicznych | + | ||
| przyjęte scenariusze pożarowe | + | ||
| wyposażenie w gaśnice i inny sprzęt gaśniczy | + | ||
| przygotowanie obiektu budowlanego do prowadzenia działań ratowniczych, w tym informacje o punktach poboru wody do celów przeciwpożarowych, nasadach służących do zasilania urządzeń gaśniczych i innych rozwiązaniach przewidzianych do tych działań oraz dźwigach dla ekip ratowniczych i prowadzących do nich dojściach | + | + | |
| przygotowanie obiektu budowlanego i terenu do prowadzenia działań ratowniczych (drogi pożarowe i zaopatrzenie w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru) | + | ||
| usytuowanie z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, w tym informacje o odległościach od sąsiadujących obiektów budowlanych, działek lub terenów oraz parametry wpływające na odległości dopuszczalne | + | + | |
| rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań ochrony przeciwpożarowej, zastosowane na podstawie zgody, o której mowa w art. 6c pkt 1 lub 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, w zakresie rozwiązań objętych projektem zagospodarowania działki lub terenu | + | + |
Charakterystyka Warunków Ochrony Przeciwpożarowej w Projekcie Zagospodarowania Działki lub Terenu (PZT)
Warunki ochrony przeciwpożarowej do projektu zagospodarowania działki lub terenu nie zawierają danych o strefach pożarowych, warunkach ewakuacji czy urządzeniach przeciwpożarowych. Skupiają się głównie na charakterystyce terenu, w tym możliwości prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych z uwzględnieniem doprowadzenia dróg pożarowych i zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Wyróżniający jest fakt, że nie zawiera się informacji o punktach poboru wody do celów przeciwpożarowych, nasadach służących do zasilania urządzeń gaśniczych i innych rozwiązaniach przewidzianych do tych działań oraz dźwigach dla ekip ratowniczych i prowadzących do nich dojściach - jest to informacja zawarta w PAB i PT. Wyłącznie w PZT oznacza się strefy zagrożenia wybuchem w przestrzeni zewnętrznej. Stopień rozprzestrzeniania ognia określa się dla ścian zewnętrznych i dachów, nie zaś jak w PAB dla wszystkich elementów budowlanych. Wynika to z wymagań dotyczących usytuowania obiektu z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, gdzie stopień rozprzestrzeniania ognia przez ściany zewnętrzne i dachy definiuje wymagane odległości między obiektami.
Charakterystyka Warunków Ochrony Przeciwpożarowej w Projekcie Architektoniczno-Budowlanym (PAB)
Projekt architektoniczno-budowlany określa funkcję, formę i konstrukcję obiektu budowlanego, jego charakterystykę energetyczną i ekologiczną oraz proponowane niezbędne rozwiązania techniczne i materiałowe, ukazujące zasady nawiązania do otoczenia. Wymagane informacje do rozdziału o warunkach ochrony przeciwpożarowej wypisano w tabeli powyżej. Wyróżniającym punktem jest konieczność określenia stopnia rozprzestrzeniania ognia przez wszystkie elementy budowlane, występowanie materiałów wybuchowych, pomieszczeń zagrożonych wybuchem i stref zagrożenia wybuchem, natomiast bez określania rozwiązań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i urządzeń zabezpieczających przed powstaniem wybuchu lub ograniczających jego skutki. W warunkach ochrony przeciwpożarowej do PAB zawiera się informacje o warunkach i strategii ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób, uwzględniające liczbę i stan sprawności osób przebywających w obiekcie, bez danych o przewidywanych środkach do ewakuacji osób o ograniczonej zdolności poruszania się. Dobór urządzeń przeciwpożarowych oraz innych instalacji i urządzeń służących bezpieczeństwu pożarowemu określa się wraz z zakresem i celem ich stosowania, natomiast bez ich charakterystyki.
Charakterystyka Warunków Ochrony Przeciwpożarowej w Projekcie Technicznym (PT)
Projekt techniczny bardziej szczegółowo niż PAB określa przyjęte rozwiązania techniczno-konstrukcyjne. Przy określaniu warunków ochrony przeciwpożarowej należy skupić się na charakterystyce stosowanych urządzeń przeciwpożarowych i innych instalacji oraz urządzeń służących bezpieczeństwu pożarowemu. Istotnym jest wskazanie podziału i sposobu wykonania stref pożarowych i stref dymowych. W omawianym przypadku należy określić wymagania dotyczące klasy reakcji na ogień elementów wykończenia wnętrz i wyposażenia stałego pomieszczeń i dróg ewakuacyjnych. Projekt techniczny powinien przedstawiać rozwiązania techniczno-budowlane, instalacyjne i urządzenia zabezpieczające przed powstaniem wybuchu i ograniczające jego skutki, jak również dane o przewidywanych środkach do ewakuacji osób o ograniczonej zdolności poruszania się.
Wymagania Techniczne dla Miejsc Manewrowych i Dojazdów Pożarowych
Projekt zagospodarowania terenu musi szczegółowo określać parametry dojazdów i placów manewrowych, zapewniając ich funkcjonalność w przypadku zagrożenia pożarowego. Wszystkie rozwiązania powinny być zgodne z rysunkiem zagospodarowania terenu.
Dojazdy i Place Manewrowe
- Minimalne wymiary dojazdu pożarowego i placu manewrowego to 20x20 m.
- Konstrukcja podbudowy i nawierzchni powinna zapewniać odpowiednią nośność. Przewiduje się wykonanie podsypki o grubości 25 cm z gruntu sypkiego, zagęszczonej do wskaźnika Is ≥ 0,98. Kolejną warstwę stanowi zagęszczony tłuczeń bazaltowy o frakcji 0-31,5 mm, który należy zagęścić do wskaźnika Is ≥ 0,95.
- Należy zapewnić zabezpieczenie przed najechaniem, na przykład poprzez montaż słupków betonowych, wyniesionych 50 cm ponad przyległy grunt i osadzonych w gruncie na odpowiednią głębokość.
Zaopatrzenie w Wodę do Celów Przeciwpożarowych (Zbiornik PPOŻ.)
W miejscach, gdzie nie ma dostępu do sieci wodociągowej lub jej wydajność jest niewystarczająca, niezbędne jest projektowanie zbiorników przeciwpożarowych. Wszelkie prace związane ze zbiornikami powinny być wykonywane zgodnie z ich instrukcjami i wytycznymi producenta.
- Głębokość posadowienia zbiornika jest często określana indywidualnie, np. poniżej poziomu terenu.
- Przewiduje się zazwyczaj jeden przewód ssawny. Jego średnica nie powinna być mniejsza niż 100 mm.
- Maksymalna wysokość ssania nie powinna przekraczać 10 m.
- W instalacji powinien być zainstalowany zawór zwrotny.
- System powinien być zgodny ze standardami, np. PN-M-51038, dla odpowiednich przyłączy.
- Minimalne ciśnienie w systemie powinno wynosić 0,07 MPa. Spadek ciśnienia w ciągu 1 minuty nie powinien przekroczyć 0,01 MPa.
tags: #plac #manewrowy #przeciwpozarowy #projekt #zagopsodarowania #terenu