Historia Plebanowiec i okolicznych inwestycji na Podlasiu

Plebanowce, zgodnie z Powszechnym Spisem Ludności z 1921 roku, zamieszkiwało 199 osób, wszystkie wyznania rzymskokatolickiego i zadeklarowały polską przynależność narodową. Miejscowość należała do parafii prawosławnej i rzymskokatolickiej w Krynkach.

Historia Plebanowiec w XX wieku

W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku, miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do Białoruskiej SRR, a 4 grudnia 1939 roku do nowo utworzonego obwodu białostockiego. Od czerwca 1941 roku Plebanowce znalazły się pod okupacją niemiecką, a 22 lipca 1941 roku zostały włączone w skład okręgu białostockiego III Rzeszy. W latach 1954-1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Plebanowo, po jej zniesieniu weszła w skład gromady Górka. Po wschodniej stronie szosy znajduje się pomnik w miejscu śmierci radzieckiego gen. mjr. 24 lipca 1944 roku. Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Antoniego Padewskiego w Sokółce.

Historia remiz strażackich na Kresach Wschodnich II RP

Dokładna liczba budynków remiz strażackich wzniesionych na terenie Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 1918 do 1939 roku nie jest znana. Jednakże, pewnym jest, że w stanie oryginalnym pozostały tylko dwie takie budowle, obie położone stosunkowo blisko siebie, w odległości około 25 kilometrów. Obydwa budynki zbudowane są na planie nieregularnego wielokąta z czterokondygnacyjną, wysoką na 25 metrów wieżą.

Początki straży pożarnej w Baranowiczach

Sama straż pożarna w Baranowiczach pojawiła się znacznie wcześniej, niż została wybudowana remiza przy ul. Telmana (w okresie II RP - ul. Żwirki). Już w latach 90. XIX wieku, w mieście z dominującą zabudową drewnianą, istniała nagląca potrzeba sformowania drużyny pożarnej. Jako organizatora i instruktora zaproszono z Horodzei pana Awszuwickiego, który, będąc w starszym wieku, słynął ze swojej wiedzy i doświadczenia. Na dowódcę wyznaczono Szyłajnera. Odnaleziono starą pompę, kilka beczek, wykonano kilka drabin, i „straż ogniowa”, jak wówczas ją nazywano, była gotowa. Jeszcze przed I wojną światową straż pożarna w Baranowiczach liczyła ponad 100 ochotników. W 1906 roku zakupiono działkę gruntu i wybudowano budynek dla straży pożarnej z wieżą obserwacyjną. Było to mniej więcej w tym samym miejscu, gdzie i obecnie położona jest Jednostka Straży Pożarnej Nr 1, pomiędzy współczesnymi ulicami Dymitrowa i Brzeską.

Rozwój straży pożarnej w okresie międzywojennym

Na początku lat 20. XX wieku, w okresie dwudziestolecia międzywojennego, pojawiła się potrzeba zjednoczenia różnorodnych stowarzyszeń i związków strażackich w ramach jednej centralnej organizacji. We wrześniu 1921 roku związki strażackie połączyły się w Główny Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. W ciągu następnych kilku miesięcy w Baranowiczach odbył się Zjazd Strażaków z województw Nowogródzkiego i Poleskiego. Jednym z wyników tego Zjazdu było powołanie 4 marca 1923 roku Ochotniczej Straży Pożarnej w Baranowiczach. Jak wynika z dokumentów archiwalnych, miejscowa ludność nie zawsze chętnie dołączała się do tworzenia ochotniczych drużyn strażackich.

Począwszy od lat 20. w każdym centrum powiatowym organizowano trwające od 8 do 14 dni specjalne szkolenia w celu przygotowania dowódców Ochotniczych Straży Pożarnych. W 1930 roku w Baranowiczach zjawił się pierwszy wóz strażacki marki „Ursus”, a pod koniec lat 30. baranowiccy strażacy byli już umundurowani, mieli swoją murowaną remizę, podziemne rezerwuary z wodą, która nie zamarzała nawet podczas dużych mrozów, oraz już dwa wozy strażackie. Ilość ratowników w służbie ochrony przeciwpożarowej powiększała się także dzięki dołączeniu do tych drużyn kobiet, gdyż od połowy lat 20. w Polsce zaczęły organizować się żeńskie drużyny samarytańsko-pożarnicze, powoływane do niesienia pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach.

Grzegorz Jarocki - naczelnik OSP Baranowicze

W latach 30. na czele Ochotniczej Straży Pożarnej w Baranowiczach stał Grzegorz Jarocki (1879 - 1964). Był on właścicielem ślusarskiego warsztatu przy ul. Kopernika (obecnie ul. Chołostiakowa) oraz starostą Pokrowskiego soboru. Był również stałym członkiem Komitetu Cerkiewnego, który zajmował się budownictwem tego soboru, m.in. jeździł do Warszawy i przywiózł stąd ozdobne elementy rzeźb, które do dziś upiększają fasadę i kolumny tej baranowickiej świątyni. W książce telefonicznej z tamtego okresu obok jego nazwiska jest zaznaczone: „naczelnik straży ogniowej”. Prawdopodobnie z powodu aktywnej pozycji społecznej, G. Jarocki 7 sierpnia 1944 roku został aresztowany przez organy NKWD i za „współpracę z niemieckim okupantem” osądzony na 5 lat łagrów, skąd powrócił w maju 1946 roku.

Zmiana statusu Baranowicz

W drugiej połowie lat 30. Baranowicze stały się centrum logistycznym zaopatrzenia straży pożarnej na cały okręg Nowogródzki. Tylko koszty wyposażenia strażaków sięgały wówczas powyżej 1 000 000 złotych! Po włączeniu Białorusi Zachodniej w skład ZSRR, prawie natychmiast została zdelegalizowana działalność Związku Straży Pożarnych RP, i już 10 grudnia 1939 roku Związek został rozwiązany. Obecnie w budynku remizy strażackiej przy ul. Telmana 21 mieści się Awaryjno-Ratownicza Jednostka Straży Pożarnej Nr 2, w której służbę pełni ponad 30 osób. Struktura Baranowickiego Miejskiego Wydziału ds. Sytuacji Nadzwyczajnych składa się z 13 jednostek. Corocznie baranowiccy strażacy dokonują około 300 akcji.

Współczesne inwestycje w Gminie Sokółka na Podlasiu

Gminne Centrum Przesiadkowe w Sokółce

Gmina Sokółka zrealizowała jedną z najdroższych inwestycji w swojej historii - Gminne Centrum Przesiadkowe, które powstało w miejscu wyburzonego dworca PKP w Sokółce. Koszt budowy wyniósł 43 miliony złotych, z czego 26 milionów pochodziło ze środków rządowych, a wkład własny Gminy Sokółka wyniósł ponad 17 milionów. Techniczny odbiór Gminnego Centrum Przesiadkowego odbył się 15 stycznia 2026 roku. W trakcie odbioru sprawdzono zgodność wykonanych prac z dokumentacją projektową, obowiązującymi normami oraz warunkami umowy. Inwestycja została zrealizowana z myślą o poprawie komfortu i bezpieczeństwa podróżnych oraz usprawnieniu komunikacji publicznej na terenie gminy. Uroczyste zawieszenie wiechy na budowie Gminnego Centrum Przesiadkowego w Sokółce odbyło się we wtorek 20 sierpnia 2024 roku. Dnia 22 marca 2024 roku podpisano Akt Erekcyjny pod budowę Gminnego Centrum Przesiadkowego w Sokółce, co miało upamiętnić to wydarzenie dla przyszłych pokoleń.

Inwestycje drogowe i infrastrukturalne

12 grudnia 2025 roku w sokólskim magistracie Burmistrz Sokółki Ewa Kulikowska podpisała umowę z wykonawcą inwestycji: „Przebudowa ul. 1 Maja i Placu Kościuszki w Sokółce wraz z parkingami i infrastrukturą techniczną - etap II”. Zastępca Burmistrza Sokółki Adam Kowalczuk podpisał umowę na przebudowę ul. Bohaterów Monte Cassino i Kardynała Stefana Wyszyńskiego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Inwestycja zostanie zrealizowana przez Przedsiębiorstwo Robót Elektrycznych i Budowlanych „MIPA” Leon Stankiewicz z siedzibą w Białymstoku. Pod koniec września 2025 roku zakończy się rozbudowa drogi gminnej w Wierzchłowcach. Umowę na realizację tego zadania podpisał Zastępca Burmistrza Sokółki Adam Kowalczuk 21 maja 2025 roku w sokólskim magistracie. Wartość inwestycji to 2 587 368,33 zł, z czego 63,63 proc. to dofinansowanie z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. informuje, że przedsiębiorca realizując nową inwestycję na terenie miasta może skorzystać ze zwolnienia w podatku dochodowym na podstawie decyzji o wsparciu nowej inwestycji w ramach Polskiej Strefy Inwestycji. Wsparcie to pozwoli na zwiększenie komfortu kierowców i poprawę bezpieczeństwa mieszkańców regionu. Umowy z przedstawicielami siedmiu samorządów podpisali w środę 23 kwietnia 2025 roku: Marszałek Łukasz Prokorym, Wicemarszałek Wiesława Burnos oraz Członek Zarządu Bogdan Dyjuk. Gminę Sokółkę reprezentowali: Zastępca Burmistrza Adam Kowalczuk oraz Główna Księgowa Joanna Biziuk. 2 kwietnia 2024 roku została zawarta umowa pomiędzy Gminą Sokółka reprezentowaną przez Burmistrz Sokółki Ewę Kulikowską a przedsiębiorcą Krzysztofem Błahuszewskim - Usługi Drogowe w Sokółce, dotycząca realizacji inwestycji niedrogowej związanej z przebudową odcinka drogi publicznej o kategorii drogi gminnej wewnętrznej w Plebanowcach położonej na nieruchomościach 181/2, 181/3 i 107/1. Mieszkańcy wsi Drahle zmagali się przez 14 lat z uciążliwym ruchem ciężkich pojazdów transportujących kruszywo przez ich wieś. Dopiero upór i determinacja Pani Burmistrz Ewy Kulikowskiej przyniosły oczekiwane rezultaty w postaci podpisania w dniu 20 marca 2024 roku umowy na rozwiązanie tego problemu.

Programy rozwoju obszarów wiejskich i odnowy wsi

Operacja mająca na celu „Poprawę warunków życia mieszkańców Gminy Sokółka” współfinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach działania „Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Mieszkańcy 3 sołectw: Żuki, Zadworzany i Podkamionka mogą korzystać z nowych inwestycji wykonanych w ramach zadania pn. „Atrakcyjne miejsca spotkań szansą na rozwój wsi i aktywizację mieszkańców”, współfinansowanego przy pomocy środków z budżetu Województwa Podlaskiego, w ramach “Programu odnowy wsi województwa podlaskiego - Kreatywna wieś”. Dzięki temu programowi mieszkańcy sołectw Żuki, Zadworzany i Podkamionka będą cieszyć się z nowych inwestycji. Kluby Wiejskie w Żukach i Zadworzanach zyskają nowe łazienki, co wpłynie na podniesienie standardów sanitarnych budynków, poprawę stanu technicznego oraz komfortu użytkowania obiektów przez mieszkańców. Gmina Sokółka rozpoczęła realizację projektu pn. „Atrakcyjne miejsca spotkań szansą na rozwój wsi i aktywizację mieszkańców” dofinansowanego z budżetu Województwa Podlaskiego w ramach „Programu odnowy wsi województwa podlaskiego - Kreatywna Wieś” na podstawie umowy nr DR-II.3152.22.2025 z dnia 30 maja 2025 roku. 18 października 2024 roku została zakończona modernizacja budynku klubu wiejskiego w miejscowości Zaśpicze w zakresie wymiany podłóg i wzmocnienia fundamentów. Inwestycja kosztowała 78 832,54 zł, z czego 30 000,00 zł Gmina Sokółka otrzymała z budżetu Województwa Podlaskiego w ramach „Programu Odnowy Wsi Województwa Podlaskiego - Kreatywna wieś”. Gmina Sokółka realizuje zadanie pn.: „Klub Wiejski w Zaśpiczach miejscem międzypokoleniowych spotkań” współfinansowane z budżetu Województwa Podlaskiego w ramach Programu odnowy wsi województwa podlaskiego - Kreatywna Wieś na podstawie umowy nr DR-II.3152.23.2024 z dnia 28 marca 2024 roku.

Modernizacja jednostek OSP

Zakończyła się modernizacja siedziby jednostki OSP Rozedranka Stara. Budynek został dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, a jednostka OSP Rozedranka Stara została wyposażona w specjalistyczny sprzęt ratowniczy w postaci: defibrylatora AED, kamery termowizyjnej ręcznej, pneumatycznych sani ratowniczych wodno-lądowych. Trwa modernizacja obecnej siedziby jednostki OSP Rozedranka Stara, a budynek będzie dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz zostanie wyposażony w ten sam specjalistyczny sprzęt ratowniczy.

Wyróżnienia dla Gminy Sokółka

Gmina Sokółka została wyróżniona certyfikatem Srebrnego Samorządowego Lidera Inwestycji za miesiąc marzec 2024 roku. Tytuł Samorządowego Lidera Inwestycji przyznawany jest Samorządom oraz jednostkom organizacyjnym, których działalność ma największy wpływ finansowy i inwestycyjny na polski rynek gospodarczy.

tags: #plebanowce #podlaskie #remiza