W dzisiejszych czasach strażacy, zarówno zawodowi, jak i ochotnicy, korzystają z szeregu zaawansowanych narzędzi cyfrowych, które wspierają ich w codziennej służbie, szkoleniach oraz zarządzaniu jednostkami. Od mobilnych aplikacji pomagających w nawigacji i dostępie do danych, po kompleksowe systemy alarmowania i zarządzania bazą techniczną - technologia odgrywa kluczową rolę w efektywności działań ratowniczych. Poniższa lista prezentuje wybrane aplikacje i systemy, które mogą być przydatne dla każdego strażaka.
Mobilne Aplikacje dla Strażaków
Wiele aplikacji mobilnych zostało stworzonych z myślą o wsparciu strażaków w terenie, oferując dostęp do map, baz danych czy narzędzi edukacyjnych.
Aplikacje Mapowe i Geolokalizacyjne
Precyzyjna lokalizacja i dostęp do aktualnych map są kluczowe podczas akcji ratowniczych. Wśród aplikacji ułatwiających nawigację i orientację w terenie wyróżnia się kilka szczególnie przydatnych rozwiązań.
mBDL oraz mLAS mini
Aplikacja mBDL (mobilny Bank Danych o Lasach) umożliwia bezpośredni dostęp do map lasów na telefonach i tabletach. Podstawową zawartością aplikacji są leśne mapy tematyczne BDL, takie jak: mapa podstawowa, drzewostanowa, form własności, siedlisk leśnych, zbiorowisk roślinnych oraz mapa łowiecka. Poza mapami branżowymi, użytkownik ma możliwość wyświetlenia predefiniowanych podkładów rastrowych, np. mapy topograficznej lub ortofotomapy lotniczej/satelitarnej, a także map z zewnętrznych serwisów WMS.
Aplikacja mLAS mini ma ponadto możliwość wykonywania pomiarów odległości i powierzchni, co jest przydatne przy określaniu rozmiarów zdarzenia czy długości rozwinięcia linii wężowej. Aby korzystać z mapy, najlepiej kliknąć ikonę kuli ziemskiej w górnym pasku i wybrać mapę ortofoto. Kliknięcie drzewka w lewym dolnym rogu spowoduje rozwinięcie mapy z opcjami współrzędnych, pomiaru odległości i powierzchni. Mapy te nie muszą być używane tylko przy zdarzeniach na terenie leśnym, gdyż świetnie radzą sobie na całym terenie kraju.
RSO (Regionalny System Ostrzegania)
RSO - Regionalny System Ostrzegania to bezpłatna aplikacja mobilna powstała przy współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z Telewizją Polską S.A. Usługa polega na informowaniu społeczeństwa o zagrożeniach na terenie całej Polski i spełnia także ważną funkcję edukacji społeczeństwa w zakresie rekomendowanych zachowań w sytuacjach kryzysowych. Aplikacja umożliwia włączenie geolokalizacji i otrzymywanie powiadomień zgodnie z położeniem użytkownika.
Strażak OSM
Aplikacja Strażak OSM zbiera informacje o lokalizacji i parametrach hydrantów oraz lokalizacji słupków kilometrowych. Użytkownicy mogą dodawać własne hydranty i słupki. Do działania aplikacji niezbędne jest włączenie GPS. Mapy OSM charakteryzują się sporą dokładnością, obrysami budynków i ich numeracją, a na ich podstawie można tworzyć bardzo ciekawe fizyczne mapy własnego rejonu wraz z dojazdami do trudnych miejsc (np. zamknięte osiedla). Należy pamiętać, że OSMHydrant jest mapą tworzoną przez użytkowników, co oznacza, że dane mogą być czasami nieaktualne.
What3words
System geokodowania What3words służy do łatwego przekazywania współrzędnych geograficznych za pomocą unikalnego zestawu trzech słów z języka polskiego (w wersji PL), przypisanych do miejsca w przestrzeni o powierzchni 3x3, czyli 9 metrów kwadratowych. Aplikacja może wspomagać lub uzupełniać komunikację przez podanie dokładnej lokalizacji na linii Kierujący Działaniem Ratowniczym (KDR) - Stanowisko Kierowania. What3words działa również w każdej przeglądarce.
Wezwij śmigło
Aplikacja Wezwij śmigło pozwala odczytać i przesłać aktualną pozycję GPS. Wymaga włączenia GPS. Po ustaleniu pozycji możliwe jest przesłanie SMS-a do dyspozytora z automatycznie wygenerowaną informacją. Proces ten za pierwszym razem może potrwać do kilku minut, dlatego warto uruchomić aplikację w drodze na wezwanie. Aby przyspieszyć pomiar i zobaczyć swoją pozycję na mapie, zaleca się włączenie Wi-Fi lub przesyłu danych. Istnieje również wersja na Windows Mobile.
OsmAnd
Nawigacja OsmAnd to aplikacja open source do nawigacji, wykorzystująca szeroką gamę otwartych danych mapowych (OpenStreetMap). Jest dokładniejsza od Map Google, ponieważ zawiera między innymi obrysy budynków wraz z numeracją oraz szereg różnych dodatkowych danych. Działa offline i często jest używana na tabletach będących na wyposażeniu samochodów ratowniczych.
Inne Przydatne Aplikacje
Oprócz aplikacji mapowych, strażacy mogą korzystać z wielu innych narzędzi wspierających ich w nauce, zarządzaniu i codziennych zadaniach.
- Karty ratownicze, Rescue Code, Rescue Assist, CRS, EuroRescue: Zestaw aplikacji i narzędzi zawierających karty ratownicze oraz wspierających działania podczas wypadków drogowych i innych zdarzeń.
- Straż (mobilny handbook): Aplikacja zawierająca materiały przydatne strażakom, opracowane we współpracy z jednym z nich. Jest to jedyna tego typu aplikacja w App Store przypominająca "Handbooka" i jest rekomendowana jako must-have na wyposażeniu wozu strażackiego.
- Ratownik KPP: Testy: Wśród aplikacji z pytaniami KPP ta jest uznawana za najaktualniejszą i najsprawniejszą w obsłudze. Jest polecana do nauki pytań na egzamin KPP, zarówno dla zdających po raz pierwszy, jak i dla osób odbywających recertyfikację.
- PSP QUIZ: Oferuje ponad 1050 pytań sprawdzających wiedzę z zakresu straży pożarnej. Baza powstała w oparciu o pytania udostępnione przez KG PSP. Aplikacja pomaga przygotować się do rekrutacji do PSP.
- Cargo Decoder lub Free ADR Tool 2017: Aplikacje z tablicami ADR i wyszukiwarką substancji niebezpiecznych, niezbędne podczas akcji związanych z transportem materiałów niebezpiecznych.
- Zasady postępowania ratowniczego - ERG Mobile 2016: Aplikacja Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Powstała na zlecenie GIOŚ jako rozszerzenie dostępu do wiedzy zawartej w papierowej wersji poradnika ratowniczego 2016. Celem jest szybkie odnalezienie pożądanej informacji poprzez różne metody wyszukiwania cyfrowego.
- Kalendarz zmianowy: Uznawany za jedną z najlepszych tego typu aplikacji dla strażaków, szczególnie w służbie 24/48h. Jest stale rozwijana i wspierana.
- Rope Access Free: Aplikacja na temat dostępu linowego i ratunkowego, zawierająca materiały multimedialne. Jest to darmowa wersja (dostępna jest również płatna).
- Ratownik: Aplikacja zawierająca obowiązujące od 12.07.2013 r. procedury ratownicze z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy dla jednostek KSRG.
- Quizlet: Apka do tworzenia i nauki fiszek (ang. flashcards). Pozwala tworzyć własne fiszki lub korzystać z milionów zestawów stworzonych przez innych użytkowników.
- WEBER RESCUE: Tips&Tricks: Polecana aplikacja zawierająca bardzo ciekawe materiały (techniki, porady, wskazówki) dotyczące ratownictwa drogowego. Jest w języku angielskim, ale wzbogacona o liczne rysunki.
- Konwerter jednostek: Zawiera ponad 2000 jednostek w 90 kategoriach. Jednostki i kategorie są dostępne poprzez łatwy w użyciu, profesjonalny interfejs użytkownika, zoptymalizowany dla telefonów i tabletów. Aplikacja działa w trybie offline i umożliwia grupowanie jednostek w "ulubionych".
- Węzły: Aplikacja "Węzły" w języku polskim, choć posiada spory zasób wiedzy encyklopedycznej (teorii) i wiele różnych węzłów, często ma zbyt mało zdjęć wyjaśniających sposób wiązania. Może jednak spełniać swoje zadania, a w celu uzupełnienia wiedzy można pobrać inne aplikacje (np. "Knots 3D").
Aplikacje niedostępne na danym urządzeniu można wyszukiwać w sklepach z aplikacjami pod frazami kluczowymi, co ułatwi odnalezienie alternatyw. Na liście celowo nie uwzględniono aplikacji i systemów do zarządzania jednostkami, takich jak Strażak.Online, e-Remiza, OSPiko, czy aplikacji ogólnych jak Mapy Google lub metronom "Pulsar CPR".
Systemy Alarmowania i Zarządzania Jednostkami OSP
Oprócz indywidualnych aplikacji mobilnych, strażacy korzystają z rozbudowanych systemów informatycznych, które usprawniają proces alarmowania, zarządzania personelem, sprzętem i dokumentacją jednostki.
ALARMOWANIE.PL
Działanie serwisu ALARMOWANIE.PL polega na tym, że na telefony komórkowe strażaków dzwoni Centrum Alarmowania OSP, prezentując się indywidualnym numerem alarmującym (np. 89-679-69-XX). Strażacy muszą zapisać ten numer w swoim telefonie komórkowym pod przyjazną nazwą, np. „ALARM OSP” lub „ALARM-REMIZA”, oraz przypisać do niego dedykowany dzwonek. Serwis ALARMOWANIE.PL dzwoni dwa razy przez około 15 sekund (drugie dzwonienie po około 60 sekundach), chyba że ktoś odrzuci pierwsze alarmowanie - wtedy system już nie zadzwoni do tej osoby. System traktuje taką osobę jako powiadomioną o alarmie, co eliminuje potrzebę powtórnego alarmowania i dekoncentrowania strażaka udającego się do remizy. Podwójne alarmowanie daje możliwość zaalarmowania tych osób, które nie słyszały pierwszego alarmowania lub prowadziły rozmowę telefoniczną. Uruchomienie alarmowania OSP może odbywać się również przez uprawnione numery telefonów strażaków (każda OSP może wyznaczyć ich maksymalnie 6). Wystarczy zadzwonić na numer 89-679-69-00 i dać tzw. "strzałkę" (maksymalnie 5 sekund, aby nie zastawiło się połączenie). Zaleca się, aby strażacy w miarę możliwości wyłączyli usługę poczty głosowej w swoich telefonach.
System e-Remiza
System e-Remiza to innowacyjne narzędzie wspomagające działania ratownicze Ochotniczych Straży Pożarnych. Składa się z kilku współdziałających ze sobą rozwiązań:
- Stacjonarna e-Remiza - przeznaczona dla prezesów, naczelników i osób zarządzających danymi OSP w jednostkach i gminach.
- Mobilna e-Remiza - dla druhów posiadających smartfon lub tablet z systemem Android.
- e-Remiza na TV - zapewnia natychmiastową i pełną informację o alarmie w garażu, wymagając jedynie telewizora i Android Boxa.
- Tablica Gotowości Bojowej - dla osób nadzorujących działania OSP.
System e-Remiza to również nowoczesna metoda alarmowania jednostek OSP, zapewniająca powiadomienie wielu członków OSP jednocześnie, na wszystkie typy telefonów, poprzez trzy kanały powiadamiania:
- Internet mobilny na smartfony i tablety - dostarcza informacje o rodzaju zdarzenia, lokalizacji, opisie, a także umożliwia potwierdzenie lub odrzucenie udziału.
- Połączenie telefoniczne - automatyczne wykonywanie połączeń telefonicznych na telefony tradycyjne, gdzie odebranie połączenia jest potwierdzeniem udziału.
Dyskusja Użytkowników i Problemy e-Remizy
Użytkownicy testujący e-Remizę zgłaszają, że ciągłe utrzymywanie aplikacji włączonej jest problematyczne ze względu na szybkie zużycie baterii. Jednakże, powiadamianie przez dzwonienie działało jako rewelacyjne rozwiązanie. Typowy scenariusz użytkowania obejmuje uruchamianie aplikacji co kilka godzin w celu zasygnalizowania obecności w okolicy, a w razie alarmu - oczekiwanie na dzwonek, potwierdzenie udziału, a następnie uruchomienie aplikacji w celu uzyskania szczegółów zdarzenia, składu zastępu i nawigacji. Dodatkowe plusy systemu to opcje zarządzania JOT, zbierające w jednym miejscu dane dotyczące badań, wyszkolenia strażaków, sprzętu i ewidencji wyjazdów. Odnotowano również, że w niektórych województwach i powiatach PSP zablokowało działanie e-Remizy, co budziło kontrowersje, zwłaszcza wśród jednostek niemających szans na selektywne alarmowanie z uwagi na koszty. System e-Remiza był dla nich idealnym sposobem na szybkie dysponowanie do zdarzeń. Pojawiły się również nieoficjalne informacje sugerujące, że różne aplikacje alarmujące na smartfony, w tym e-Remiza i alarmowanie.pl, miały zostać wyłączone na rzecz alarmowania selektywnego i SMS-ów z terminala. Jednakże argumentowano, że wyłączenie jednoczesnego alarmowania przez PSP jest technicznie i praktycznie niemożliwe bez wyłączenia alarmowania Dyspozytorni PSP.
System Abakus
Funkcjonalność i Integracja z SWD
System Abakus uruchamia „łapkę” do SWD, co oznacza, że dyspozytor w momencie zakładania karty zdarzenia automatycznie dysponuje jednostki OSP. Na telefony strażaków wysyłany jest komunikat z adresem zdarzenia, a po kliknięciu w "nawiguj" aplikacja wskazuje azymut. To sprawia, że system działa w pełni automatycznie, minimalizując potrzebę ręcznej obsługi po stronie PSP. Jedną z zalet jest pominięcie wielu łączy i operatorów, co powinno polepszyć szybkość i niezawodność przesyłania alarmu. Istnieje również możliwość włączenia syreny z e-Remizy za pomocą prostego terminala GSM. Jeśli konto zostanie stworzone jako np. GBA, mapa w aplikacji ma od razu terminal statusów z boku jako dodatkowe przyciski, choć niestety nie jest on spięty z SWD (ze względu na problemy z administracją danych osobowych i zgodami z KG PSP), a czasy uzupełniają się tylko w e-Remizie po dodaniu zdarzenia. Mimo to Abakus intensywnie pracuje nad aplikacją i zbiera pomysły od strażaków.
Obciążenie Baterii i Prywatność
Kwestia obciążenia baterii telefonu przez aplikacje takie jak Abakus jest często poruszana przez użytkowników. Głównym czynnikiem rozładowującym telefon jest GPS. Strażacy sugerują kilka rozwiązań: nie trzymanie GPS-u ciągle włączonego, włączanie tylko lokalizacji po sieci (bez GPS), co skutkuje gorszą dokładnością (około 2-3 km), ale nie wpływa znacząco na zużycie baterii. Inną opcją jest wydłużenie czasu odpytywania pozycji - domyślnie co 1 minutę, można ustawić np. co 5 lub 10 minut. Oczywiście, jeśli celem jest śledzenie bieżącego położenia podczas dojazdu na alarm, te ustawienia to uniemożliwią, ale są wystarczające do orientacji, kto jest w pobliżu remizy. Wielu użytkowników deklaruje, że bateria trzyma jak zawsze, gdy GPS jest wyłączony i używana jest lokalizacja po sieci. Dramat zaczyna się przy włączeniu GPS i nawigacji, co wymaga podłączenia ładowarki w samochodzie.
Kwestia prywatności również budzi dyskusje, zwłaszcza w kontekście możliwości monitorowania pozycji strażaków przez osoby zarządzające. System oferuje jednak możliwość wyłączenia raportowania pozycji, pozostawienia trybu czuwania z raportowaniem w określonych odstępach czasu, lub całkowitego wyłączenia tej funkcji. Informacja o rodzaju zdarzenia wysyłana SMS-em jest postrzegana jako plus, ponieważ poprawia bezpieczeństwo dojazdu do remizy, pozwalając strażakom ocenić pilność sytuacji. Natomiast w przypadku alarmowania typu "clip" nie ma informacji o rodzaju zdarzenia, jest tylko dzwonek. Użytkownicy zgłaszali również problemy z działaniem powiadomień przez dzwonienie, kiedy aplikacja była wyłączona, co wymagało utrzymywania aplikacji włączonej jako zalecenie.
Strażak.Online: Zarządzanie Bazą Techniczną
Zakres zadań, które wykonują strażacy, jest bardzo szeroki, stąd też konieczność posiadania rozbudowanej bazy technicznej. Za właściwe funkcjonowanie wyposażenia odpowiedzialni są strażacy. Strażak.Online oferuje kilka rad, które ułatwią kontrolę i nadzór nad bazą techniczną. Pierwszym krokiem do wygodnego zarządzania jest odpowiednio zorganizowana ewidencja. Dla każdego sprzętu można zapisać podobne dane, takie jak nazwa, marka, data produkcji, stan techniczny i źródło finansowania. Dodatkowo istnieją dane zależne od rodzaju sprzętu (np. agregat prądotwórczy, motopompa pływająca i prądownica będą miały zupełnie różne parametry). Oprócz gromadzenia podstawowych danych sprzętu, istnieje potrzeba dodawania ważnych informacji osadzonych w czasie, np. o generalnym remoncie, wymianie akumulatora lub innej ważnej czynności.
Jedną z wielu korzyści przeniesienia ewidencji bazy technicznej do tego systemu jest łatwe pozyskiwanie istotnych informacji i przygotowywanie zestawień. Aby mieć bazę techniczną pod kontrolą, trzeba pilnować różnego rodzaju terminów - np. wymiany oleju w motopompie czy kalibracji detektora wielogazowego. W systemie Strażak.Online do każdego sprzętu można dodać nieograniczoną liczbę terminów, określając nazwę, datę i, w razie potrzeby, szerszy opis. Wszystkie terminy można sprawdzić w kalendarzu, a aby nie przeoczyć żadnego z ważnych terminów, istnieje możliwość ustawienia automatycznych powiadomień.
W przypadku potrzeby szybkiego sprawdzenia danych o sprzęcie, np. terminu legalizacji butli powietrznej, aplikacja umożliwia zalogowanie się, przejście do modułu sprzętu i odszukanie potrzebnej pozycji. W jednostkach posiadających wiele egzemplarzy tego samego sprzętu (np. 10 butli powietrznych), wystarczy wyciągnąć telefon z zainstalowaną aplikacją, uruchomić skaner kodów QR i zeskanować kod umieszczony na sprzęcie. System Strażak.Online umożliwia również określanie miejsca przechowywania sprzętu dzięki modułowi lokalizacji wyposażenia. Użytkownik może dowolnie określać lokalizacje w remizie, np. dodając remizę jako lokalizację nadrzędną, a następnie garaże i inne pomieszczenia, a nawet bardziej szczegółowo. Dla każdej lokalizacji można wygenerować kod QR. Monitorowanie sprzętu i jego sprawności z pomocą Strażaka.Online przestaje być uciążliwe; jednorazowe dodanie informacji pozwala zaoszczędzić czas i zwiększyć kontrolę nad całym wyposażeniem. Ze Strażakiem.Online jednostka zyskuje kompleksową i uporządkowaną ewidencję danych. System jest dostępny bezpłatnie przez miesiąc w celu przetestowania wszystkich jego możliwości.
remizaOSP.pl: Kompleksowe Zarządzanie Jednostką
System remizaOSP.pl oferuje kompleksowe możliwości zarządzania jednostką OSP, dostępne z każdego miejsca z dostępem do internetu, zarówno na laptopie, tablecie, jak i telefonie. Umożliwia efektywne planowanie i zarządzanie różnorodnymi wyjazdami, w tym akcjami ratowniczymi z udziałem do sześciu zastępów jednocześnie. System oferuje zaawansowane narzędzia do zarządzania kadrą strażacką, pozwalające na elastyczne grupowanie strażaków według zajmowanych stanowisk i kwalifikacji. Dzięki modułowi terminarza i przypomnień, użytkownicy mają pełną kontrolę nad terminami szkoleń, przeglądów i innych ważnych wydarzeń. Intuicyjny interfejs sprawia, że prowadzenie pełnej dokumentacji finansowej staje się proste. System zapewnia również pełną kontrolę nad sprzętem - środkami trwałymi jednostki. Ciągłe doskonalenie systemu jest priorytetem jego twórców.