Dwór w Wytownie, zabytkowy obiekt o bogatej historii, doświadczył w ostatnich latach dramatycznych wydarzeń. W 2020 roku budynek strawił pożar, a okoliczności zdarzenia wskazują na prawdopodobne podpalenie, co doprowadziło do znacznego zniszczenia cennego dziedzictwa.
Charakterystyka Architektoniczna i Stan Obecny Dworu w Wytownie
Klasycystyczny, piętrowy dwór w Wytownie otacza wciąż częściowo nawodniona fosa. Z powodu braku badań, nie da się dziś ustalić, jakie jego elementy mogą pochodzić z XVII wieku lub nawet wcześniejszego okresu. Niektórzy na XVII wiek datują korpus obiektu, ale bardziej prawdopodobne jest, iż tylko piwnice i fundamenty są tak stare. Korpus pokryty jest dachem naczółkowym, ma kształt prostokąta z ryzalitem pośrodku, od strony północnej. Widać na nim herb właścicieli.
Od północnego wschodu do dworu przylega podłużna parterowa dobudówka / oficyna powstała na początku XX wieku, druga dobudówka również przylega do dworu od wschodu. W parku, przy fosie i za nią, stoją jeszcze jakieś budynki, w złym i jeszcze gorszym stanie. Natomiast za ogrodzeniem znajdują się dawne zabudowania folwarczne, zagospodarowane przez jakiś zakład. Do środka dworu Wytowno można było wejść, ale wnętrze przypominało wysypisko śmieci.
Pożar Dworu w 2020 Roku i Śledztwo
Aktualizacja z 14 października 2020 roku donosi, że dwór strawił pożar, po którym zostały tylko sterczące ściany. Prawdopodobnie było to podpalenie, ale sprawcy nie udało się ustalić. Śledztwo zostało umorzone parę miesięcy później. Konserwator zabytków uważa, że dwór wciąż nadaje się do odbudowy. Nie można go jednak nawet zabezpieczyć, bo z obecnym właścicielem nie ma kontaktu.
Historia Dworu w Wytownie: Od Fundamentów po Współczesność
Początki i Właściciele
Nie jest znana nawet przybliżona data powstania obronnej siedziby w Wytownie, ale na pewno istniała w XVII wieku. Od XVI do XVIII wieku nieprzerwanie właścicielem wsi był ród von Ramel, którego przedstawiciele pisali się "z Wytowna" (wtedy Weitenhagen). Lustracja z 1717 roku wykazała, że wieś była wtedy podzielona na część należącą do Gneomara Reinholda von Rhein i Joachima Doringa von Ramel.
W połowie XVIII wieku von Ramelowie przebudowali starą obronną siedzibę lub zbudowali w stylu późnobarokowym nowy dwór na starych fundamentach, zachowując przy tym fosę. W 1773 roku połączone już Wytowno odziedziczył kpt. Karl Ludewig Bogislav von Ramel. W 1778 roku przejął go Joachim von Bandemer, a następnie jego syn Wilhelm. Rodzina ta musiała być spokrewniona z von Ramelami, ponieważ w XIX wieku to oni ponownie są wymieniani jako właściciele wsi - aż do początku XX wieku, gdy znowu przejęli ją von Bandemerowie.
Przebudowy i Funkcje na Przestrzeni Lat
Wilhelm von Ramel około 1910 roku dokonał kolejnej przebudowy swojej siedziby i nadał jej obecny wygląd. Do wschodniej strony dobudowano wtedy boczne skrzydło. W 1926 roku w rezydencji w Wytownie przebywał prezydent Niemiec, feldmarszałek von Hindenburg.
W czasie II wojny światowej we dworze funkcjonował obóz dla robotników przymusowych z Polski i Sowietów, a w 1945 roku kwaterowali tu ruscy generałowie. Po wojnie obiekt przekształcono w biura miejscowego PGR. Dwór w Wytownie przetrwał więc wojnę w dobrym stanie, ale brak gruntownego remontu pogarszał z czasem jego stan.
Prywatyzacja i Okres Dewastacji
W latach 90. XX wieku dwór kupił dziennikarz radiowy i radny gminny Jerzy Izdebski. Dwór z parkiem jeszcze w latach 90. XX wieku był w całkiem niezłym stanie; działał tu ośrodek kolonijny, wszystko było zadbane i oświetlone. Jerzy Izdebski, potomek szlacheckiej rodziny pieczętującej się herbem Pomian i dziennikarz Radia City, znany był z ciętych i bezkompromisowych komentarzy pod adresem postkomunistów.
Zakupiony przez Jerzego Izdebskiego dwór był już w stanie wymagającym natychmiastowego remontu. Rozpoczął go, z myślą o przeznaczeniu dla turystów, planując również pub w stylu angielskim i agencję ochrony. Niestety, uwikłany w problemy prawne i ścigany listem gończym, musiał opuścić Polskę. Od tego czasu dwór niszczał i dodatkowo był systematycznie dewastowany przez szabrowników.
Po śmierci dziennikarza w 2010 roku właścicielem została jego siostra, która podobno odsprzedała go jakiejś firmie. Dwór, pozostawiony przez właściciela bez opieki, od końca XX wieku popadał w ruinę. W 2020 roku miał miejsce pożar, który dokończył dzieła zniszczenia obiektu.
Lokalizacja Dworu w Wytownie
Dwór znajduje się w północno-zachodniej części województwa pomorskiego, 16 km na północ od Słupska i 8 km na wschód od Ustki. Obiekt usytuowany jest naprzeciw kościoła, stojącego przy bocznej drodze szosy Słupsk - Ustka.
tags: #podpalenie #jakac #dworna