Wstęp: Znaczenie Ciągłego Szkolenia w Ratownictwie Technicznym
Wzrost liczby wypadków komunikacyjnych, często wynikający ze zwiększonego ruchu na drogach, panujących warunków atmosferycznych i zmniejszonego poziomu koncentracji kierowców, wiąże się nierozerwalnie ze zwiększoną liczbą zdarzeń, do których dysponowane są podmioty Straży Pożarnej. Aby móc w pełni skutecznie realizować swoje zadania w związku z takimi zdarzeniami, ratownicy nieustannie szkolą się i doskonalą. Naszym celem jest poznawanie i doskonalenie wiedzy z zakresu wykorzystania podstawowych technik ratowniczych oraz sposobów, w jaki zachowuje się konstrukcja samochodów podczas działań, a także z jakimi zagrożeniami strażacy mogą się spotkać przy tego typu akcjach. Niestety, nikt nie jest w stanie przewidzieć, w jaki sposób samochód, który brał udział w wypadku, zachowa się podczas ewakuacji poszkodowanych. Posiadając podstawową wiedzę, możemy z powodzeniem dostosować się do sytuacji, która często odbiega od normalnych warunków. Wymaga to od strażaków częstego doskonalenia się w tym zakresie.
Kluczowe Techniki Dostępu do Poszkodowanych
Zanim nastąpi ewakuacja osoby rannej z pojazdu, musimy wykonać dostęp. Jednym ze sposobów wykonania dostępu do osoby rannej w pojeździe jest odcięcie wybranych elementów konstrukcyjnych samochodu. Ratownicy doskonalą techniki wykonywania dostępu do osoby poszkodowanej, m.in. poprzez rozginanie i rozcinanie konstrukcji pojazdu przy użyciu urządzeń hydraulicznych, a także szybkiej i bezpiecznej ewakuacji osoby ze strefy zagrożenia.
Podstawowe metody otwierania i rozcinania pojazdu
W praktycznych ćwiczeniach wykorzystuje się szereg technik pozwalających na szybkie i bezpieczne dotarcie do poszkodowanego. Do najczęściej stosowanych należą:
- Wyważanie drzwi: Dotyczy zarówno drzwi przednich, jak i tylnych, które mogą być zablokowane lub zniszczone w wyniku kolizji.
- Wykonanie tzw. "trzecich drzwi": Polega na stworzeniu nowego, dużego otworu dostępowego przez przecięcie konstrukcji pojazdu.
- Wycinanie całego boku pojazdu: Umożliwia stworzenie szerokiego dostępu do wnętrza samochodu, co jest kluczowe w przypadku silnego zakleszczenia poszkodowanych.
- Wycinanie dachu pojazdu w różnych konfiguracjach: Ta technika jest stosowana, aby uzyskać dostęp od góry, co często jest konieczne przy poważnych deformacjach kabiny lub w sytuacji, gdy pojazd jest na boku czy na dachu.
Specjalistyczne techniki ratownicze
Oprócz podstawowych metod, strażacy doskonalą również bardziej zaawansowane techniki, które są niezbędne w skomplikowanych scenariuszach:
- Odciąganie deski rozdzielczej oraz kolumny kierowniczej: Te elementy często zakleszczają nogi i klatkę piersiową kierowcy, dlatego ich usunięcie jest kluczowe dla uwolnienia poszkodowanego.
- Dostęp techniką przez tunelowanie: Jest to metoda polegająca na tworzeniu przejścia przez wnętrze pojazdu, często po złożeniu foteli lub usunięciu elementów kabiny, aby dotrzeć do poszkodowanego z trudno dostępnej strony.
- Zabezpieczanie samochodów ułożonych na boku oraz na dachu: Przed przystąpieniem do rozcinania, konieczne jest stabilne zabezpieczenie pojazdu w nietypowym położeniu, aby zapobiec dalszemu przesunięciu się lub przewróceniu. Dachowanie, wbrew pozorom, jest dosyć częstą sytuacją podczas zdarzeń drogowych. Z racji tego, że ratownicy stosunkowo rzadziej ćwiczą ten wariant, może stanowić on dosyć duże wyzwanie.
Autowydobycie: Przesunięcie w wyniku przechyłu – technika przechyłu w wyniku przechyłu
Sprzęt i Narzędzia w Ratownictwie Technicznym
Do wykonania dostępu do osoby rannej w pojeździe i odcięcia wybranych elementów konstrukcyjnych samochodu, ratownicy wykorzystują specjalistyczne narzędzia. Do tego celu stosuje się zarówno nożyce hydrauliczne, jak i nowoczesne narzędzia elektryczne. Podczas szkoleń strażacy mają możliwość pracy ze sprzętem różnych producentów, co pozwala na wyciągnięcie szeregu wniosków dotyczących ich efektywności i funkcjonalności. Do pracy wykorzystywany jest sprzęt takich producentów jak Lukas, Weber i Holmatro.
Aspekty Bezpieczeństwa i Planowania Cięć
Zanim wykonane zostanie jakiekolwiek cięcie, należy wziąć pod uwagę kilka aspektów, które mają znaczenie w bezpieczeństwie działań oraz w szybkości wykonania cięcia.
Identyfikacja wzmocnień konstrukcyjnych
W konstrukcjach samochodów znajdują się wzmocnienia, które tworzą „klatkę bezpieczeństwa”, chroniąc osoby w pojeździe przed urazami oraz które mają za zadanie zmniejszyć deformacje pojazdu. Pomimo że mają one chronić osoby w pojeździe, będą powodować utrudnienia w wykonaniu dostępu dla strażaków. Dlatego ważne jest, aby unikać cięcia miejsc, gdzie takowe wzmocnienia występują.
Karty ratownicze i weryfikacja osobista
Niestety, samochody nie mają oznaczeń wzmocnień, dlatego strażacy powinni przed cięciem skorzystać z kart ratowniczych, na których naniesione są m.in. wzmocnienia. Karty ratownicze możemy posiadać np. na telefonie komórkowym, a darmową aplikacją z kartami ratunkowymi jest RESCUE CODE. Karty ratunkowe to jedna z możliwości oceny, gdzie w pojeździe znajdują się wzmocnienia. Jednak mimo bardzo dużej ilości informacji zawartej w karcie ratowniczej, przed cięciem (w miejscu wyznaczonym do cięcia) należy usunąć wszystkie osłony plastikowe lub materiałowe. Dzięki temu uwidocznione zostaną blaszane elementy, przy których mogą znajdować się elementy pirotechniczne lub szyny od regulacji pasów bezpieczeństwa (szyny te nie są zawarte w kartach ratowniczych).
Ciągłe Doskonalenie i Współpraca Jednostek
Ciągłe doskonalenie jest kluczowe dla skuteczności działań ratowniczych. Liczne ćwiczenia i nowe doświadczenia pozwalają na skuteczniejsze działania z wykorzystaniem obecnej wiedzy i umiejętności. Warto jednak się rozwijać i poszukiwać alternatyw oraz innych możliwości działań, ponieważ nigdy nie wiadomo, z jaką sytuacją przyjdzie nam się zmierzyć w realnych działaniach.
Ćwiczenia te często obejmują różnorodne scenariusze, takie jak wypadki z udziałem kombajnu zbożowego, dźwigu, cysterny i tira, a także aut osobowych. Tego typu szkolenia są organizowane w ramach doskonalenia zawodowego i często angażują zastępy z różnych jednostek. Głównym celem do osiągnięcia podczas ćwiczeń jest prawidłowe przeprowadzenie akcji ratowniczej podczas wypadków komunikacyjnych z udziałem osób, które są zakleszczone w pojeździe.
Ważnym aspektem szkoleń jest współdziałanie Specjalistycznych Grup Ratownictwa Technicznego (SGRT) z jednostkami Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) i Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Współpraca między tymi jednostkami jest kluczowa dla efektywności podjętych działań ratowniczo-gaśniczych. Oprócz ćwiczeń z ratownictwa technicznego, często prowadzi się również szkolenia z ratownictwa medycznego, wykorzystując nie tylko fantomy, ale także ochotników symulujących ofiary wypadków, co pozwala na kompleksowe przygotowanie ratowników do działania w realnych warunkach.