Amazonia, nazywana często „płucami świata”, przeżywa obecnie największy kryzys w historii prowadzonych tam pomiarów. Najnowszy raport Global Forest Watch, na który powołuje się Polska Agencja Prasowa, wskazuje na alarmujące tempo znikania tropikalnych lasów, które w 2024 roku osiągnęło skalę 18 boisk piłkarskich na minutę. Jest to wynik niemal dwukrotnie szybszy niż w roku poprzednim.
Główne przyczyny katastrofy: ogień i klimat
W przeciwieństwie do poprzednich lat, obecnie to ogień, a nie wycinka pod rolnictwo czy nielegalne górnictwo, odpowiada za połowę zniszczeń lasów tropikalnych. Skala zjawiska jest bezprecedensowa: w samej Brazylii ogień strawił aż 30 mln hektarów puszczy, co stanowi powierzchnię większą niż terytorium Włoch.
Eksperci wskazują na dwa kluczowe czynniki, które doprowadziły do tego stanu:
- Działalność człowieka: Większość pożarów została wywołana przez ludzi, często w związku z prowadzoną działalnością rolniczą.
- Warunki ekstremalne: Rekordowe temperatury oraz największa od 70 lat susza sprawiły, że ogień rozprzestrzeniał się szybciej niż kiedykolwiek. Według raportu aż 66 proc. pożarów miało bezpośredni związek z ekstremalnym deficytem opadów.
Mechanizm degradacji ekosystemu
Felipe Martenexen, koordynator badań naukowych nad Amazonią, zwraca uwagę na niebezpieczny mechanizm sprzężenia zwrotnego: „Kiedy puszcza płonie, cała pokrywa roślinna traci wilgotność, zniszczeniu ulega cały jej mikroklimat, a jej teren staje się coraz bardziej podatny na nowe pożary”. Straty dotknęły nie tylko pierwotne lasy, ale także uprawy na terenach przekształconych przez rolnictwo.
Sytuacja w innych krajach regionu
Problem utraty powierzchni leśnej dotyczy nie tylko Brazylii, która odpowiada za 42 proc. wszystkich lasów tropikalnych na świecie. Inne kraje regionu również zmagają się z poważnymi wyzwaniami:
| Kraj | Skala zniszczeń / Przyczyna |
|---|---|
| Boliwia | 1,5 mln hektarów lasów; głównie wycinka pod uprawy trzciny cukrowej i soi. |
| Kolumbia | Wzrost wycinki o 50 proc.; głównie przez nielegalne górnictwo i uprawy. |
Katastrofa samolotu gaśniczego. Ogień trawi Puszczę Solską
Zmniejszanie się powierzchni lasów tropikalnych jest zjawiskiem globalnym. W skali świata w 2023 roku ubyło 30 mln hektarów lasów, co stanowi 5 proc. wszystkich terenów leśnych. Eksperci zgodnie ostrzegają, że bez podjęcia zdecydowanych działań sytuacja będzie się w najbliższym czasie pogarszać.