Podręcznik „Polski na wesoło” (ros. «Польский с улыбкой») autorstwa T. M. Szkapenko, wydany przez Bałtycki Federalny Uniwersytet im. Immanuela Kanta w 2012 roku, stanowi wszechstronne narzędzie do nauki języka polskiego. Jest to drugie, poprawione i uzupełnione wydanie, liczące 295 stron i posiadające numer ISBN 978-5-9971-0230-2.
Cel i grupa docelowa
Książka ma na celu intensywne kształtowanie kompetencji językowej i komunikacyjnej w języku polskim, prowadząc od poziomu zerowego do poziomu B1, zgodnie ze standardami polskich państwowych testów certyfikacyjnych. Jest przeznaczona dla szerokiego grona osób rozpoczynających naukę języka polskiego z różnymi celami, zarówno dla studentów uczelni wyższych, jak i dla uczniów różnych szkół językowych oraz uczestników kursów.
Metodologia nauczania
Podręcznik łączy w sobie podejście komunikacyjne z metodą świadomie-porównawczą, co w połączeniu z zajmującym charakterem tekstów i zadań, służy głównemu celowi: praktycznemu opanowaniu języka polskiego jako środka komunikacji. Materiał dydaktyczny został starannie dobrany i zorganizowany, a пособие jest przeznaczone do nauki pod kierunkiem lektora.
Wyróżniającą cechą podręcznika jest możliwość intensywnego rozwoju kompetencji językowej i komunikacyjnej dzięki wykorzystaniu pozytywnej interferencji języka ojczystego uczących się. Bliskość języków słowiańskich pozwala na kształtowanie trwałych umiejętności w zakresie fonetyki, ortografii i gramatyki, a także intensyfikację rozbudowy zasobu leksykalnego w oparciu o znajomość analogii międzyjęzykowych.
Charakterystyka drugiego wydania
Drugie wydanie „Polskiego na wesoło” zachowuje poprzednią strukturę materiału dydaktycznego, jednocześnie wzbogacając go o nowe tematy leksykalno-gramatyczne. Rozszerzenie tematyki podręcznika jest uwarunkowane zarówno wymogami certyfikacyjnymi, jak i znaczącymi zmianami, które zaszły w ciągu 10 lat w dziedzinie realioznawstwa językowego.
Do nowych zagadnień gramatycznych, włączonych do podręcznika, należy tradycyjnie trudny dla rosyjskojęzycznych uczniów temat „czasowników modalnych”.
Teksty i zadania zawarte w podręczniku dostarczają bogatego materiału ilustrującego współczesne realia Polski, włączając adaptowane teksty polskich autorów oraz autentyczne wypowiedzi użytkowników internetu. Teksty, których autorstwo nie jest oznaczone, należą do autora podręcznika.
Struktura zajęć i ćwiczeń
Zajęcia powinny być prowadzone w języku polskim, a mowa lektora ma charakter edukacyjny. Większość form leksykalno-gramatycznych jest wstępnie przyswajana przez uczniów ze słuchu. Prezentacja materiału gramatycznego pozwala uczniom wyciągać wnioski i formułować zasady na podstawie samodzielnej analizy wzorców mowy.
Ćwiczenie gramatyki odbywa się w ściśle sekwencyjnych zadaniach: od obserwacji funkcjonowania poznanych wzorców mowy w komunikacji - przez świadome konstruowanie zdań według wzoru - aż do ich użycia w ćwiczeniach komunikacyjnych. Znaczące miejsce poświęcono ćwiczeniom mającym na celu automatyzację użycia form gramatycznych w mowie.
W tym samym celu lektorowi zaleca się przeprowadzanie podczas zajęć audiotreningów, podczas których uczniowie wykonują polecenia lektora i komentują ich wykonanie, używając odpowiedniej formy czasownika; wykonywanie ćwiczeń z czasownikami, w trakcie których rozwija się umiejętność automatycznego używania różnych form fleksyjnych; oraz inne formy metodycznego „drilla”.
POMOCE METODYCZNE DLA NAUCZYCIELI JĘZYKA POLSKIEGO JAKO OBCEGO I DRUGIEGO
Przykładowe treści lekcji
Lekcja 1: Akcent, samogłoski i spółgłoski
A. Akcent
Po wysłuchaniu wymowy lektora i zaznaczeniu akcentu, można wyciągnąć wniosek: akcent w języku polskim pada zawsze na przedostatnią sylabę. Istnieją jednak wyjątki, takie jak muzyka, technika, uniwersytet, minimum i inne.
B. Samogłoski
- A, a: Panorama, gazeta, adwokat, ambasada, argument, apteka, aspiryna, adres, aromat, apetyt, asfalt, awokado, kasa, kanapa, krawat, akustyka.
- O, o: Pogoda, robot, oko, okno, bogaty, podobny, droga, krowa, wrota, broda, obrona, opora, optyka, wagon.
- E, e: Ewa, rebus, rekord, benzyna, tempo, apteka, tekst, sekunda, kamera, internet, komputer, karaoke.
- Y, y: Cyrk, cyfra, wydra, byk, ryba, tygrys, rysunek, kryzys, stary, nowy, prosty, bandyta, dyscyplina, optymista, pesymista, karykatura, rytm, kosmetyka.
Podręcznik porównuje wyrazy polskie i rosyjskie, pomagając uczniom zrozumieć wymowę „ó” i „u”. Przykłady wyrazów z „ó” i „u” to: kurtka, urna, spór, rumiany, pusty, pokój, spokój, pustynia, nudny, który, kapusta, naród, ogród, król, kultura. Uczniowie uzupełniają przysłowia, np. „Na ustach miód, a w sercu miłość”.
C. Spółgłoski
Lekcja obejmuje wymowę spółgłosek takich jak b, c, d, f, g, k, m, n, p, r, s, t, z, j. Szczególną uwagę poświęca się spółgłosce „j” i jej połączeniom: j (np. swój, twój), ja (np. jagoda, jajko), jo (np. jogurt, joga), ju, jó (np. jutro, juror), je (np. jestem, jeden). Podręcznik wskazuje również na analogie, np. rosyjskie „-ия” często odpowiada polskiemu „-cja”, jak w słowach: prowokacja, akcja, intonacja, fantazja, improwizacja, konstrukcja, instrukcja, policja, poezja, organizacja, globalizacja.
D. Zdania typu „To jest dom. To nie jest dom”
Uczniowie uczą się podstawowych struktur zdaniowych, porównując je z językiem rosyjskim. Kluczową zasadą jest użycie partykuły pytającej „Czy...” na początku zdania, jeśli nie ma słowa pytającego (gdzie, kiedy, co itp.). Przykłady to: Czy to jest dom? Zrozumienie, kiedy używać „Kto to jest?” (do osób) i „Co to jest?” (do przedmiotów) również jest kluczowe.
Lekcja 2: Samogłoska „i” i samogłoski nosowe „ą, ę”
A. Rozgrzewka fonetyczna
Lekcja rozpoczyna się od rozgrzewki fonetycznej, powtarzając słowa zawierające samogłoski i ćwicząc ich wymowę.
B. Samogłoska „I, i”
Uczniowie ćwiczą wymowę samogłoski „i” w różnych kontekstach (np. improwizator, import, impreza, instynkt, instytut, inwestycja, Aida, twoi, stoi, stoimy, kroimy, stoisko, boisko, egoista, minuta, wino, piwo, kino, mikrofon, pomnik, widok, robimy, kupimy). Analizują schematy połączeń „i” z innymi samogłoskami (np. ia, io, iu, ió, ie) i ich odpowiedniki w języku rosyjskim, co pomaga w zrozumieniu zmiękczania. Wprowadzane są wyjątki takie jak Zofia, Maria, kopia, studia, laboratorium.
С. Samogłoski „Ą, Ę”
Wprowadzane są samogłoski nosowe: „ę” i „ą”. Na podstawie tekstu „Janek”, uczniowie uczą się ich wymowy i zastosowania w zdaniach, np. daję, mówię, stoję, pracuję, robię, kupię, imię dla „ę” oraz mówią, rozumieją, kupią, rozmawiają, mają, dają, znają, stoją, zakąska, wąs, wąski, są dla „ą”.
D. Dialogi „Zawarcie znajomości”
Lekcja kończy się nauką podstawowych dialogów służących do przedstawiania się i zawierania znajomości, takich jak: „Jak masz na imię?”, „Jak pan (pani) ma na imię?”, „Jak się nazywasz?”, „Jak pan (pani) się nazywa?”, „Jakie jest twoje nazwisko?”, „Jakie jest pana (pani) nazwisko?”.