W działaniach ratowniczo-gaśniczych podczas pożarów budynków, w szczególności tych o większej wysokości lub skomplikowanej konstrukcji, kluczową rolę odgrywają drabiny mechaniczne. Pozwalają one na efektywne prowadzenie akcji gaśniczej, ewakuację osób oraz zabezpieczenie zagrożonych obszarów.
Rola Drabin Mechanicznych w Akcjach Gaśniczych
Zastosowanie Drabin Mechanicznych w Pożarach Poddaszy i Dachów
Działania strażaków w przypadku pożarów na wysokości, a zwłaszcza na poddaszach i dachach, wymagają specjalistycznego sprzętu. Drabiny mechaniczne umożliwiają dotarcie do trudno dostępnych miejsc, podawanie prądów gaśniczych z odpowiedniej wysokości oraz prowadzenie prac rozbiórkowych.
Pożar w Bielsku-Białej
W dniu 28 października 2025 r. o godzinie 10:55 do Stanowiska Kierowania Komendanta Miejskiego PSP w Bielsku-Białej wpłynęło zgłoszenie o pożarze domu jednorodzinnego przy ul. NMP Królowej Polski w Bielsku-Białej. Jeszcze przed przybyciem zastępów straży pożarnej dwie osoby znajdujące się w budynku, w tym lokatorka mieszkania objętego pożarem, opuściły go w asyście policji. Strażacy po przybyciu na miejsce odłączyli dopływ gazu i energii elektrycznej do budynku. Lokatorka mieszkania objętego pożarem, z podejrzeniem podtrucia gazami pożarowymi, została przebadana przez Zespół Ratownictwa Medycznego. W wyniku rozpoznania ustalono, że pożarem objęte było mieszkanie na poddaszu oraz konstrukcja dachu budynku. Działania strażaków polegały na podaniu kilku prądów wody - z wnętrza budynku, z poziomu ulicy oraz z dwóch drabin mechanicznych. W celu ugaszenia ukrytych zarzewi ognia zadysponowano pojazd wyposażony w urządzenie gaśnicze COBRA. Po wstępnym ugaszeniu przystąpiono do prac rozbiórkowych konstrukcji dachu oraz jego poszycia zarówno z wnętrza budynku, jak i z drabiny mechanicznej.
Pożar przy ulicy Rzemieślniczej
Po godzinie 17 strażacy przyjechali gasić pożar bloku przy ulicy Rzemieślniczej. Z mieszkania na XI piętrze wydobywał się czarny dym. Strażacy użyli drabiny mechanicznej. W środku nikogo nie było. Strażacy błyskawicznie rozstawili drabinę mechaniczną. Okazało się, że do prądu była włączona lokówka, od której mogło zająć się całe mieszkanie. Domowników nie było, ale zaczadzeniu mógł ulec pies. Mechaniczna drabina wyglądała imponująco.
Pożar Poddasza
W sobotnie popołudnie doszło do pożaru poddasza jednego z budynków przy ul. Na miejsce zdarzenia zadysponowano zastępy zgodnie z zasadami dysponowania oraz grupę operacyjną miasta. Po dotarciu na miejsce zdarzenia i przeprowadzeniu rozpoznania przekazano, że ogień wydobywa się przez jedno z okien na pierwszym piętrze, a pożarem objęta jest cała przestrzeń pomiędzy deskowaniem a pokryciem dachowym (dachówka ceramiczna) oraz materiał palny zgromadzony w jednym z pokoi na drugiej kondygnacji. Na szczęście nikogo już nie było w środku i nikt nie ucierpiał na skutek tego pożaru. Działania w pierwszej fazie polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia (m.in. odłączenie napięcia w budynku) oraz podaniu dwóch prądów wody, jednego z zewnątrz przez okno, drugiego od wewnątrz przez rotę w aparatach ODO z kamerą termowizyjną. Kolejne etapy działań to zadysponowanie kolejnych zastępów, zwiększenie liczby prądów gaśniczych (pianie lekkiej z systemu CAFS wewnątrz) oraz działania gaśnicze i rozbiórkowe przy pomocy SD-31 z JRG 9 i SCD 30 z JRG 14. Podział na odcinki bojowe oraz zapewnienie zaopatrzenia wodnego poprzez zadysponowanie na miejsce działań GCBM 28/16 oraz GCBA 10/54 w związku z niewystarczającą wydajnością zasilania z hydrantu. Pożar udało zlokalizować kilka minut po godzinie 15. Dalsze prace obejmowały częściowy demontaż pokrycia dachowego oraz rozbiórkę więźby dachowej, a także sprawdzenie całego dachu przy pomocy kamery termowizyjnej.
Taktyka Działań Gaśniczych z Wykorzystaniem Drabin Mechanicznych
Standardy Dysponowania i Zadania Zastępów
Odpowiednia synchronizacja wszystkich działań ratowniczo-gaśniczych jest kluczowa dla efektywnej akcji. Odpowiedzialnym za przydzielenie wszystkim ratownikom zadań jest kierujący akcją. Do jego obowiązków należy rozpoznanie zagrożeń wynikających z pożaru, w miarę potrzeby przydzielenie dodatkowych sił i środków na miejsce działań, rozdzielenie zastępom zadań ratowniczych, wyznaczenie zastępów odpowiedzialnych za ratowanie, wentylację, lokalizację pożaru, osłonę budynków oraz zasilanie. W Państwowej Straży Pożarnej przyjęte zostały pewne standardy podziału zadań podczas akcji. Przykładowo, do pożaru wewnętrznego dysponowane są dwa samochody gaśnicze i dodatkowo samochód specjalny z drabiną przy pożarze powyżej 3 kondygnacji. Zadaniem załogi pierwszego samochodu gaśniczego jest zbudowanie linii głównej oraz gaśniczej. Zadaniem drugiego samochodu gaśniczego jest zapewnienie zasilania dla pierwszego i drugiego samochodu gaśniczego. Omówione standardy dysponowania samochodów do pożarów wewnętrznych nie biorą pod uwagę zadysponowania samochodu specjalnego z drabiną lub podnośnikiem hydraulicznym do pożarów poddaszy domów mieszkalnych o zabudowie jednorodzinnej lub wielorodzinnej. Przy tak ogólnym dysponowaniu brak jest sprecyzowanego podziału zadań dla poszczególnych ratowników. Problemy wychodzą dopiero przy pożarach obejmujących swoim działaniem większą powierzchnię.
Ustawienie Pojazdów na Miejscu Akcji
Pierwszą czynnością po dotarciu na miejsce akcji jest odpowiednie ustawienie samochodów. Obecnie jedyny sposób ustawienia pojazdów to jak najszybszy dojazd do miejsca jak najbliżej wejścia do budynku. Zwykle samochody dojeżdżają do budynku z jednej strony, ustawiając się jeden za drugim. Szczególnie istotne jest to przy pożarach poddaszy oraz dachów. Przy tych typach pożarów ważne będzie wykorzystanie drabin mechanicznych oraz przenośnych. Ustawienie samochodów powinno być uporządkowane - od początku akcji powinna zostać zwrócona uwaga na odpowiednio bliskie ustawienie drabiny mechanicznej. Nawet jeśli na miejsce akcji pierwszy przyjechał samochód gaśniczy, warto jest zaparkować go 10-15 metrów dalej, tak by drabina mechaniczna mogła być zaparkowana odpowiednio blisko. Zaparkowanie samochodu gaśniczego kilka metrów dalej od wejścia budynku nie zepsuje całego zamiaru taktycznego ani nie wpłynie negatywnie na rozwój pożaru - w najgorszym wypadku linia główna będzie musiała być sprawiona z jednego odcinka więcej. Równie ważne jest, by w miarę możliwości dojechać do miejsca pożaru z różnych stron. Dzięki temu uzyskujemy dodatkową informację o warunkach panujących od wszystkich stron budynku. W przypadku budynków małych - domków jednorodzinnych - błędem jest parkowanie samochodów gaśniczych od razu po dojeździe na miejsce. Sytuacja na rysunku 47 przedstawia nam nieco inną koncepcję. Do działań zadysponowane zostały trzy samochody gaśnicze, drabina mechaniczna oraz podnośnik hydrauliczny. Samochody w momencie dojazdu ustawione zostały po różnych stronach budynku. Należy zwrócić uwagę na ustawienie samochodu specjalnego z drabiną oraz podnośnika hydraulicznego.
Wentylacja i Atak Gaśniczy
Kolejnym elementem, po odpowiednim ustawieniu samochodów, jest moment wejścia do działań roty z linią gaśniczą. Zalety wentylacji były już omawiane - powoduje ona większą widoczność podczas pożaru oraz zmniejsza temperaturę panującą w budynku. Dlatego w pierwszej kolejności należy wyznaczyć rotę, której zadaniem będzie przeprowadzenie wentylacji. Równocześnie inna rota powinna zająć się zabraniem odpowiedniego sprzętu (aparaty ochrony dróg oddechowych, sprzęt burzący itd.) oraz przygotowaniem linii gaśniczej. Podczas wykonywania wentylacji powinna być zwrócona szczególna uwaga na zbudowanie stanowiska gaśniczego na dachu. Ekipa wyznaczona do przeprowadzenia wentylacji, po jej zakończeniu powinna opuścić dach. Z uwagi na niebezpieczeństwa wynikające z osłabionej konstrukcji dachu nie należy pozostawać na nim bez zbędnej potrzeby. Po przeprowadzeniu wentylacji należy jednak zwrócić uwagę, by prądy gaśnicze podawane z zewnątrz budynku nie zakłóciły procesu wentylacji, a miały na celu jedynie osłonę tych części dachu i budynku, które są narażone na działanie promieniowania cieplnego. Przy omawianych pożarach należy zwrócić uwagę na kierunek wiatru.
Działania gaśnicze z wielu stron
Działania gaśnicze wewnątrz budynku mogą równie dobrze być prowadzone z dwóch stron - zapobiegając rozprzestrzenianiu się pożaru z jednej strony oraz dodatkowo atakując pożar z drugiej strony. Działania gaśnicze prowadzone są z trzech stanowisk. Stanowiska gaśnicze wewnątrz budynku mają za zadanie ograniczyć rozprzestrzenianie się pożaru. Podając prądy gaśnicze z kondygnacji niższej, odcinamy możliwość objęcia pożarem nowej powierzchni. Dodatkowo stanowisko gaśnicze zbudowane na drabinie mechanicznej ma za zadanie schłodzić dach, a tym samym osłonić go przed działaniem promieniowania cieplnego. Działając prądem gaśniczym ze stanowiska wyższego, należy zwrócić uwagę, by środek gaśniczy był podawany na dach (biorąc pod uwagę kierunek wiatru), a nie do środka budynku przez wykonany wcześniej otwór wentylacyjny. Podanie środka gaśniczego przez otwór w dachu spowoduje zakłócenie procesu wentylacji. Jeżeli dodatkowo użyjemy zwartego strumienia środka gaśniczego, pożar zamiast tłumiony, może objąć nowe powierzchnie.
Przecinka dachu
W przypadku szybko rozprzestrzeniającego się pożaru warto wykorzystać wcześniej omawianą przecinkę w poprzek całego dachu. Po wykonaniu otworu, który umożliwi wentylację pomieszczenia, należy wykonać dwa cięcia w poprzek dachu. Miejsca cięć należy wybrać tak, aby pożar znajdował się pomiędzy nimi. Działania gaśnicze w tym przypadku mają za zadanie nie dopuścić do rozprzestrzenienia się pożaru. Dzięki wentylacji gorące, niespalone gazy będą wydobywać się na zewnątrz budynku. Taktykę tę można również wykorzystać w przypadku, gdy pożar znajduje się w jednym końcu budynku.
Komunikacja i Koordynacja Działań
Do istotnych elementów należy fakt, że wszystkie wymienione zadania powinny zostać jasno określone na początku trwania akcji. Przy pożarach dachów oraz poddaszy ważne jest również zachowanie łączności pomiędzy zastępami oraz dowódcą. Kierujący działaniami oraz pozostali ratownicy powinni posiadać informacje o przebiegu wentylacji, tak by prawidłowo określić moment wejścia do działań roty gaśniczej.
Drabiny Mechaniczne w Służbie Straży Pożarnej
Nowe Nabycia i Wprowadzenie do Podziału Bojowego
Rozwój floty ratowniczej jest kluczowy dla utrzymania gotowości operacyjnej. Nowe nabytki, takie jak drabiny mechaniczne, znacząco wzmacniają potencjał jednostek straży pożarnej.
OSP Chełmsko Śląskie
30 stycznia Ochotnicza Straż Pożarna w Chełmsku Śląskim (woj. dolnośląskie) powitała w swojej jednostce pojazd specjalny SD-30. Drabina mechaniczna zabudowana na podwoziu Magirus Deutz 170D12 służyła wcześniej w OSP Mazańcowice na Śląsku. Zakup drabiny został sfinansowany ze środków własnych jednostki, które pochodziły między innymi ze zbiórki pieniędzy z ekwiwalentu za wyjazdy do akcji. Obecnie pojazd czeka na wprowadzenie do podziału bojowego. Najpierw ochotnicy muszą przygotować budynek remizy, jak i sam pojazd.
Bezpieczeństwo i Konserwacja Drabin Mechanicznych
Wypadki związane z uszkodzeniem drabin mechanicznych podkreślają wagę regularnych kontroli i konserwacji sprzętu, aby zapewnić bezpieczeństwo strażaków podczas akcji.
Wypadek w Kiel i Konsekwencje
W dniu 17 października 2024 roku doszło w Kiel (Niemcy) do wypadku z udziałem drabiny mechanicznej. Jak się okazało po przeprowadzonym dochodzeniu, doszło do zerwania dwóch lin wysuwających park drabinowy, co spowodowało gwałtowne „złożenie” przęseł drabiny. Strażacy znajdujący się w koszu, na szczęście nie wypadli z niego, ponieważ byli zabezpieczeni sprzętem do pracy na wysokości. Ze względu na wypadek, jaki miał miejsce w Kiel, Zawodowa Straż Pożarna miasta Hamburg przeprowadziła dodatkowe sprawdzenie posiadanych drabin mechanicznych. Jak się okazało, w dwóch z czterech użytkowanych drabinach Magirusa stwierdzono uszkodzenia na linach. Dalsze postępowanie z drabinami jest jeszcze nieznane i będzie podejmowane przez kierownictwo straży pożarnej. Nie jest również znane, kiedy doszło do uszkodzeń lin.
Ewakuacja Osób z Zagrożonych Budynków
Przykład Ewakuacji w Krakowie
Drabiny mechaniczne są niezastąpione również w sytuacjach wymagających szybkiej i bezpiecznej ewakuacji osób z budynków objętych pożarem, zwłaszcza z wyższych kondygnacji.
18 stycznia wieczorem na os. Centrum A w Krakowie spaliły się dwa mieszkania, znajdujące się na czwartym piętrze bloku. Na szczęście większość mieszkańców zdążyła uciec z budynku jeszcze przed przybyciem straży pożarnej. Pozostałych strażacy ewakuowali, używając między innymi drabiny mechanicznej. Jedna osoba podtruła się dymem. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, zapaliły się dwa sąsiadujące ze sobą mieszkania na czwartym piętrze bloku. Jeszcze przed przybyciem strażaków z budynku uciekło kilkunastu mieszkańców. 10 osób zostało ewakuowanych przez mundurowych, w tym trzy przy użyciu drabiny mechanicznej. Jedna z przebywających w mieszkaniu ogarniętym pożarem kobieta musiała ratować się ucieczką przez okno. Stała na gzymsie, trzymając się parapetu, na szczęście została bezpiecznie ściągnięta na ziemię. Sytuacja była dramatyczna. Ewakuowani mogli skorzystać z autobusu, przysłanego przez centrum zarządzania kryzysowego. Na szczęście w wyniku działania żywiołu nie ma ofiar śmiertelnych. Ogień został już ugaszony. Na miejscu trwa przeszukiwanie i oddymianie. W akcji brało udział dziewięć zastępów straży pożarnej. Sytuacja przedstawiona na rysunku 47. pokazała również możliwość ewakuacji poszkodowanych przy pomocy drabiny mechanicznej. Do osłony poszkodowanych została również sprawiona linia gaśnicza poprowadzona po drabinie przystawnej. W wyniku promieniowania cieplnego zagrożony został również budynek sąsiadujący. Stanowisko gaśnicze kierowane z podnośnika hydraulicznego ma za zadanie schładzać dach zagrożonego budynku. Do tego celu został użyty prąd rozproszony.
tags: #pozar #budynku #drabina #mechaniczna