Pożary butli z acetylenem stanowią jedno z największych wyzwań dla służb ratowniczych ze względu na skrajną wybuchowość i łatwopalność tego gazu. W takich sytuacjach kluczowe są szybkie i skoordynowane działania, mające na celu schłodzenie butli i zapobieżenie eksplozji.
Charakterystyka zagrożenia
Butle z acetylenem, które zostały podgrzane lub z których wycieka gaz w wyniku uszkodzenia, stanowią największe zagrożenie i są przyczyną najbardziej niebezpiecznych wypadków. Z dalszym wzrostem temperatury powyżej 65°C wewnątrz butli gwałtownie wzrasta ciśnienie, co stopniowo zwiększa ryzyko rozerwania butli. Niektóre źródła literaturowe wskazują temperaturę 120-140°C jako moment, w którym może dojść do rozerwania butli. Palący się gaz jest mniej groźny niż wyciek gazu bez spalania w ograniczonej przestrzeni, dlatego w wielu przypadkach nie gasi się płomienia wydobywającego się z butli, chyba że jest to konieczne (np. płomień ogrzewa inne niebezpieczne butle lub materiały).
Praktyczne aspekty działań ratowniczych
W przypadku pożaru butli z acetylenem, ratownicy powinni podjąć szereg kroków w celu minimalizacji zagrożenia:
- Ocena stanu butli: Należy ocenić, czy butla jest szczelna/nieszczelna oraz czy była poddana wielokrotnym uderzeniom i/lub działaniu płomieni/temperatury.
- Monitorowanie stężenia gazu: Wykonuj pomiary eksplozymetrem. Należy pamiętać, że współczynnik przeliczeniowy dla acetylenu, gdy eksplozymetr jest skalibrowany na metan, wynosi x1,3 (zależy to od danego miernika).
- Bezpieczeństwo ratowników: Nie podchodź i nie przemieszczaj butli! Jeśli zagrożone jest życie ratowników (brak osłon, brak możliwości wykonania stanowisk bezobsługowych), należy skupić się na ewakuacji i zabezpieczeniu, zaniechując działań gaśniczych.
- Chłodzenie: Prąd rozproszony wody powinien pokrywać 50%-100% powierzchni butli, a chłodzenie powinno trwać co najmniej 1 godzinę. Jeśli pokrywa mniej niż 50% powierzchni, chłodzenie powinno trwać dłużej.
- Identyfikacja wycieków: Należy zwracać uwagę na dźwięk wydobywającego się gazu, powstawanie bąbelków (np. przy użyciu spryskiwacza z płynem) oraz widoczne uszkodzenia.
- Wyznaczenie strefy zagrożenia: Dla budynków strefa zagrożenia to minimum ściany zewnętrzne, a dla terenu minimum 30 metrów.
- Eliminacja źródeł zapłonu: Monitoruj stężenie wybuchowe w obszarze i eliminuj potencjalne źródła zapłonu, używając tylko narzędzi nieiskrzących i sprzętu w wykonaniu przeciwwybuchowym (EX).
- Powiadomienia: Należy powiadomić miejscowy UDT/TDT/WDT o zaistniałym zdarzeniu. Jeśli cała butla została opróżniona, informację tę należy dodać w uwagach przekazania.
Przypadki pożarów butli acetylenowych w Polsce
Pożar w Bydgoszczy (7 kwietnia 2026 r.)
Dnia 7 kwietnia 2026 roku około godziny 14:00 w Bydgoszczy, przy ul. Toruńskiej, w zakładzie rozlewni gazów technicznych doszło do pożaru, który objął finalnie kilkadziesiąt butli z acetylenem. Pożar wybuchł w trakcie napełniania butli z acetylenem, prawdopodobnie w wyniku pojawienia się bodźca energetycznego, który doprowadził do zapłonu. Ogień rozprzestrzenił się na co najmniej 40 butli, stojących obok w metalowych koszach. To była jedna z najbardziej wymagających akcji ratowniczych w ostatnim czasie.
Przebieg działań ratowniczych
W kulminacyjnym momencie w akcji brało udział 135 strażaków, zaangażowano łącznie 39 zastępów zarówno z powiatu bydgoskiego, jak i innych jednostek regionu, w tym pojazdy gaśnicze, sprzęt wężowy i pompowy, zapewniając ciągłe zaopatrzenie w wodę. Do działań gaśniczych włączono także cysterny z Włocławka i Inowrocławia. Na miejscu wykorzystywano drony do rozpoznania sytuacji, dwa roboty samojezdne oraz kontener sanitarny, wężowy i przeciwpowodziowy (pompowy).
Szkolenie z gaszenia pożarów gazem płynnym
Działania straży skupiały się na szczegółowym rozpoznaniu pod kątem osób postronnych i poszkodowanych z terenu zakładu. Cała załoga zakładu została ewakuowana o własnych siłach i nikt nie ucierpiał. Płomień na zaworach był kontrolowany, a butle nieprzerwanie chłodzone od wtorkowego popołudnia, zużywając w szczytowym momencie około 4 tys. litrów wody na minutę. Temperatura pojemników była kontrolowana kamerami termowizyjnymi przy użyciu dronów i specjalistycznych robotów.
Finał akcji
W środę nad ranem, o godzinie 5:20, zgasł ostatni płomień butli acetylenowej. Ratownicy ze Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Chemicznego z Bydgoszczy stwierdzili jeszcze niewielkie wycieki z pojedynczych butli, dlatego kontynuowano schładzanie, aby nie dopuścić do wystąpienia atmosfery wybuchowej. Pomiary były powtarzane, a po zaniku zagrożenia wybuchem, butle przy użyciu ciężkiego sprzętu miały zostać przełożone do specjalistycznych kontenerów gaśniczych. Są to kontenery przeznaczone do umieszczania w nich samochodów elektrycznych po pożarach. Palety z butlami miały być schładzane w kontenerze, zalane po brzegi wodą, przez co najmniej 24 godziny. Okoliczności zdarzenia ustala policja pod nadzorem prokuratora. Zabezpieczenie medyczne zapewniał PCK w Bydgoszczy.
Pożar w Gdańsku (15 września 2017 r.)
W dniu 15 września 2017 roku około godziny 10:54 do MCPR PSP Gdańsk wpłynęło zgłoszenie o pożarze w warsztacie przy ul. Reduta Miś na Dolnym Mieście. Paliła się butla acetylenowa, a ogień rozprzestrzeniał się na trzykondygnacyjny budynek. W momencie przybycia strażaków doszło do eksplozji wypalonej butli, której siła wybiła wszystkie okna na parterze budynku, powiększając straty.
Działania ratownicze
Strażacy natychmiast rozpoczęli rozpoznanie pod kątem osób poszkodowanych i rozwinęli linie gaśnicze, celem ugaszenia pożaru hali. Ze względu na powagę sytuacji, do pomocy zadysponowano strażaków z JRG 3 Gdańsk Orunia (dwa zastępy) oraz dwa ciężkie samochody gaśnicze z JRG 1 i JRG 4. Pożar opanowano około godziny 11:30. Kierujący działaniami podjął decyzję o odesłaniu ciężkich samochodów do koszar. Ostatnie samochody opuściły teren działań o 12:30.
Pożar w Warszawie (Warszawski Żerań)
Blisko godziny 12:00 Stanowisko Kierowania Komendanta Miejskiego PSP w Warszawie zostało powiadomione o pożarze butli z acetylenem w warsztacie mechanicznym na warszawskim Żeraniu. Na miejscu okazało się, że podczas prowadzenia prac palnikiem gazowym doszło do pojawienia się płomieni w okolicach przyłącza reduktora ciśnienia tuż przy zaworze butli z acetylenem. Natychmiast ewakuowano pracowników warsztatu oraz sąsiednich zabudowań ze strefy niebezpiecznej i przystąpiono do gaszenia pożaru.
tags: #pozar #butli #acetylenowej