Koksownia Nowa w Częstochowie była miejscem, w którym doszło do kilku niebezpiecznych zdarzeń, w tym wybuchu gazu oraz groźnego pożaru. Te incydenty miały poważne konsekwencje dla pracowników i otoczenia, zwracając uwagę na kwestie bezpieczeństwa i oddziaływania zakładu na środowisko.
Wybuch gazu w 2015 roku
8 września 2015 roku na terenie Koksowni Nowa w Częstochowie przeprowadzano prace remontowe polegające na zaślepieniu zasuw na rurociągach doprowadzających i odprowadzających gaz koksowniczy do podgrzewacza baterii koksowniczej. W trakcie tych prac doszło do niebezpiecznego wybuchu gazu w pomieszczeniu podgrzewacza gazu, co spowodowało rozszczelnienie gazociągu. W wyniku tego zdarzenia czterech pracowników, którzy pracowali na zmianie, zostało poparzonych, głównie w okolicach głowy, szyi i dłoni. W związku z zaniedbaniami, które doprowadziły do tego wypadku, dwaj brygadziści z Koksowni Nowa zostali skazani na 10 miesięcy więzienia w zawieszeniu.
Oddziaływanie Koksowni na otoczenie
Koksownia Częstochowa Nowa od lat budziła kontrowersje ze względu na niekorzystny wpływ na otoczenie. Już na początku grudnia 2015 roku dyrektor fabryki TRW przy ulicy Legionów wystosował do Koksowni Częstochowa Nowa pismo z żądaniem wyjaśnień, kiedy zakład przestanie negatywnie oddziaływać na środowisko, w tym na kilka tysięcy pracowników pobliskiego koncernu. Skargi mieszkańców różnych dzielnic Częstochowy na uciążliwe zapachy docierające z koksowni pojawiały się od lat. Wiosną 2015 roku na niekorzystne oddziaływanie zakładu poskarżył się również sąsiadujący z nim koncern TRW, który posiada fabrykę produkującą pasy bezpieczeństwa oraz centrum obsługi finansowej.
Groźny pożar w listopadzie 2021 roku
W nocy z piątku na sobotę, 19 na 20 listopada 2021 roku, w częstochowskiej koksowni przy ulicy Odlewników doszło do groźnego pożaru. Dyżurny straży pożarnej otrzymał zgłoszenie o zdarzeniu w piątek 19 listopada o godzinie 21:14. Zapaliły się przewody elektryczne taśmociągu w wieży węglowej na terenie koksowni. Pożarem objęte zostały przewody na trzech poziomach wieży. Na szczęście nikt nie ucierpiał. W akcji gaśniczej brało udział 8 jednostek straży pożarnej, w sumie 26 strażaków. Po zakończeniu działań, o godzinie 02:16 dnia 20.11.2021 roku, obiekt został dokładnie sprawdzony przez strażaków.
Szerszy kontekst zanieczyszczenia przemysłowego na Śląsku
Problemy związane z oddziaływaniem przemysłu na środowisko nie dotyczą jedynie Koksowni Częstochowa. W szerszym kontekście, artykuł wspomina o historycznych i współczesnych wyzwaniach związanych z przemysłem ciężkim na Śląsku. W reportażu z listopada 2025 roku nawiązano do serialu "Ołowiane dzieci", który przedstawiał walkę o zdrowie w czasach PRL-u. Podkreślono, że mimo wygaszania hut i zamykania kopalń, mieszkańcy wciąż żyją w otoczeniu pozostałości po świecie przemysłowym, takich jak aktywne hałdy emitujące rtęć i ołów.
Badania zanieczyszczenia powietrza w Radlinie
Wspomniano o badaniach prof. Tima Nawrota, specjalisty epidemiologii środowiskowej z Belgii, które wykazały, że normy cząsteczek "czarnego węgla" w moczu dzieci w rejonie Radlina są o ponad 400% wyższe niż u ich rówieśników z belgijskich miast. Raporty Głównego Inspektoratu Środowiska z ostatnich lat również wskazują na wysokie stężenia benzo(a)pirenu (BaP) w powietrzu, przekraczające dopuszczalne normy. Mimo że Radlin jest liderem w wymianie "kopciuchów", mieszkańcy obawiają się dużej hałdy o powierzchni 70 ha, która emituje szkodliwe substancje. Długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza jest groźna dla zdrowia i może przyczyniać się do powstawania nowotworów.
Działania mieszkańców i inicjatywy badawcze
Mieszkańcy Radlina podjęli działania w celu udokumentowania wpływu hałdy na ich zdrowie. Po otrzymaniu informacji o braku skarg i normach zapylenia w normie, postanowili zebrać twarde dowody. Uruchomili specjalny formularz do rejestrowania codziennych pożarów i wyziewów na hałdzie, a zbiorcze zgłoszenia trafiają do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Katowicach i Starostwa Powiatowego w Wodzisławiu Śląskim. Nadzieją na dokładne udokumentowanie oddziaływania hałdy jest europejski projekt "MISTRAL", w ramach którego naukowcy badają mocz mieszkańców pod kątem obecności węgla, porównując wyniki z danymi z Włoch i Belgii.
Tragiczne wypadki na hałdzie
Wspomniano o tragicznych wypadkach na hałdzie, gdzie rok wcześniej zginął pracownik, kierowca ciężarówki, a w październiku helikopter musiał zabrać kolejnego rannego robotnika, który również zmarł w wyniku poparzeń. Dwa lata wcześniej młodzi chłopcy weszli na teren hałdy, a jeden z nich doznał poparzeń II stopnia.
Incydent z chmurą pyłu w 2023 roku
Latem 2023 roku Radlin znalazł się na ustach całej Polski z powodu ogromnej chmury pyłu, która zawisła nad miastem. Po opadnięciu pyłu mieszkańcy przystąpili do czyszczenia podwórek. Rzecznik prasowy Polskiej Grupy Górniczej (PGG) zapewniał, że opadowa chmura jest niegroźna dla ludzi, jednak jedna z mieszkanek poinformowała, że jej matka trafiła do szpitala z biegunką krwotoczną następnego dnia.
Incydent z wyciekiem gazu - działania ratownicze
W innym zdarzeniu, związanym z możliwym zagrożeniem, na miejsce zadysponowano dwa zastępy z JRG 1, Specjalistyczną Grupę Ratownictwa Chemiczno-Ekologicznego z JRG 2, SCKn z kontenerem proszkowym z JRG 2 oraz Oficera Operacyjnego Miasta. Zabezpieczono miejsce zdarzenia, wyznaczono strefę bezpieczną, rozpoczęto pomiary stężeń gazu w powietrzu i chłodzenie miejsca zdarzenia wodą przy użyciu działka wodno-pianowego. Pracownicy gazowni odcięli dopływ gazu, a następnie poczekano na wypalenie się resztek gazu. Na szczęście nie doszło do większego uszkodzenia. Miejsce wycieku zostało uszczelnione, a strażacy zakończyli swoje działania pod dowództwem mł. kpt.
tags: #pozar #czestochowa #koksownia