Od Arizony po Connecticut, od Zachodniej Wirginii aż po Kalifornię, rodziny w USA przeżywają tragedie, tracąc najbliższych w wyniku pożarów domowych. Ofiarami często są dzieci. Przypadki, do których doszło tej zimy, rzucają światło na znaczenie prewencji i zwiększania społecznej świadomości w kontekście bezpieczeństwa pożarowego - zwłaszcza w okresie zimowym, kiedy ryzyko pożarów domowych wzrasta.
W ostatnich miesiącach Stany Zjednoczone zmagały się z serią tragicznych pożarów budynków mieszkalnych. Te smutne wydarzenia skłaniają do refleksji nad szeregiem problemów, z którymi boryka się amerykański system bezpieczeństwa pożarowego. Przestarzała infrastruktura, brak nowoczesnych systemów zabezpieczeń, a także różnice w przepisach dotyczących budownictwa i ich egzekwowaniu to tylko niektóre z wielu czynników przyczyniających się do zwiększenia ryzyka pożarowego. Zimowe pożary domów i mieszkań w USA nie są zjawiskiem nowym, jednak ich skala i tragiczne skutki w ostatnich latach przykuwają szczególną uwagę. Wielu z tych tragedii można byłoby uniknąć, gdyby podjęto odpowiednie środki zapobiegawcze i zwiększono świadomość społeczną na temat ryzyka pożarowego.
Najtragiczniejsze Pożary Mieszkalne i Ich Ofiary
W ostatnim czasie doszło do wielu tragicznych incydentów pożarowych, które pochłonęły liczne ofiary, w tym dzieci i osoby starsze. Poniżej przedstawiamy szczegółowy opis wybranych zdarzeń.
Pożar w Filadelfii (styczeń 2022)
Dziennikarze przekazali, że ekipy ratunkowe zostały poinformowane o pożarze budynku w Filadelfii około godziny 6:40 rano w środę (05.01). Na chwilę obecną wiadomo, że śmierć poniosło co najmniej 13 osób, a 2 kolejne, w tym dziecko, zostały przetransportowane w stanie krytycznym do najbliższych szpitali. Według nieoficjalnych danych pożar rozpoczął się na drugim piętrze. Do tej pory strażacy nie potwierdzili końcowej liczby ofiar, ale funkcjonariusze policji podkreślili, że pożar był śmiertelny. Do całej sytuacji nie odniósł się także burmistrz Filadelfii, Jim Kenney, który osobiście przybył na miejsce zdarzenia.
Tragedia w Domu Opieki w Fall River, Massachusetts
Tragiczne zdarzenie miało miejsce w amerykańskim stanie Massachusetts, gdzie co najmniej dziewięć osób zginęło, a kilkadziesiąt zostało rannych po pożarze, który wybuchł w nocy z niedzieli na poniedziałek w domu opieki w Fall River. W placówce przebywali ludzie na wózkach inwalidzkich i wiele osób bez kończyn. Lokalna policja przekazała w oświadczeniu, że w akcji ratunkowej uczestniczyli jej funkcjonariusze, którzy wynieśli z budynku kilkunastu niepełnosprawnych mieszkańców. Placówka mogła gościć do stu pensjonariuszy. Przyczyny zdarzenia badają straż pożarna i policja w Fall River oraz policja stanowa.
Zimowe Tragedie - Wybrane Przypadki z Lat 2023/2024
Barstow, Kalifornia (14 grudnia 2023)
14 grudnia 2023 r. w Barstow, w pożarze, który według doniesień zaczął się od choinki, zginęły dwie siostry w wieku 2 i 7 lat. Strażacy zostali wezwani do bloku mieszkalnego. Pierwsze zespoły ratunkowe napotkały trudne warunki, ponieważ ogień i gęsty dym ogarnęły całe mieszkanie. Pomimo trudności, strażacy podjęli natychmiastowe działania, przeprowadzając dwie osobne akcje ratunkowe: weszli przez okna jednocześnie do dwóch różnych sypialni, aby zlokalizować i ewakuować uwięzione dzieci. Policjanci z Barstow natychmiast przewieźli je do oczekujących karetek. W mieszkaniu zamontowane były czujniki dymu, które - jak się okazało - nie działały.
Bullhead City, Arizona (18 grudnia 2023) i Phoenix, Arizona (marzec 2023)
W sobotę 18 grudnia 2023 r. w Bullhead City doszło do głośnego w kraju i na świecie pożaru, w którym zginęło pięcioro dzieci. Ogień wybuchł w późnych godzinach popołudniowych w dwupiętrowym domu w zabudowie bliźniaczej. Ofiary to dzieci w wieku 2, 4, 5, 11 i 13 lat. Czworo z nich było rodzeństwem, a jedenastoletni chłopiec ich krewnym. Ojciec rodzeństwa zeznał, że wyszedł na zakupy świąteczne na około 2,5 godziny, zostawiając dzieci same w domu. Śledztwo wykazało, że ogień pojawił się najpierw w holu na parterze i szybko rozprzestrzenił się po jedynych schodach w budynku, uniemożliwiając dzieciom ucieczkę. Na filmach z pożaru widać wyraźnie, że przeszedł przez najpewniej drewnianą klatkę schodową, natrafiając na sypialnię, w której znajdowały się dzieci, a później przepalił dach. W domu znajdował się alarm przeciwpożarowy, ale nie wiadomo, czy był sprawny. W marcu 2023 r. w Phoenix, również w stanie Arizona, doszło do podobnego pożaru, w którym zginął ojciec i czworo dzieci.
Somers, Connecticut (2 stycznia 2024)
W tragicznym pożarze, który wybuchł wieczorem 2 stycznia 2024 r. w domu dwurodzinnym w Somers, zginęło czworo dzieci w wieku od 5 do 12 lat. Policja poinformowała, że zdarzenie miało miejsce około godziny 22:30. Strażacy prędko przybyli na miejsce. Po nieudanych próbach dostania się do budynku przez przednie i tylne wejście, rozstawili drabinę i weszli przez okno na drugim piętrze, gdzie zastali ogromny pożar, który objął już całą przednią część domu. Dwójkę dzieci udało się szybko zlokalizować i wydobyć z płonącego budynku, jednak jedno z nich zmarło na miejscu, a drugie w szpitalu. Konstrukcja balonowa starego drewnianego domu znacznie przyczyniła się do szybkiego rozprzestrzeniania się ognia, utrudniając akcję gaśniczą. Matka zmarłych dzieci nie była obecna w domu w momencie wybuchu pożaru. Biuro Głównego Lekarza Sądowego stanu Connecticut orzekło, że przyczyną śmierci czworga dzieci było zatrucie dymem i oparzenia termiczne. Trwa śledztwo.
St. Paul, Minnesota (3 stycznia 2024)
3 stycznia 2024 r. w St. Paul wybuchł pożar w domu mieszkalnym przy ulicy Arkwright Street North. W akcji brało udział aż 63 strażaków. Pierwsza jednostka straży pojawiła się na miejscu pożaru w ciągu zaledwie 4 minut od otrzymania zgłoszenia. Strażacy szybko ugasili płomienie i przystąpili do ewakuacji ofiar, które znaleziono nieprzytomne wewnątrz domu. Matkę i dzieci przewieziono do szpitala w stanie krytycznym.
Hardy County, Zachodnia Wirginia (6 stycznia 2024)
W tragicznym pożarze, który wybuchł w sobotę 6 stycznia 2024 r. we wczesnych godzinach porannych w Hardy County, zginęło pięć osób: mężczyzna w wieku 28 lat i czworo dzieci w wieku od roku do 5 lat. Gdy straż pożarna przybyła na miejsce tuż po godzinie 1:00 w nocy, dom był już całkowicie objęty ogniem. Jak poinformowano, przyczyna pożaru została uznana za nieokreśloną z powodu poważnych uszkodzeń konstrukcji budynku. Największe spustoszenie widoczne było w salonie, gdzie znaleziono resztki grzejnika elektrycznego. Z powodu rozległości zniszczeń nie można jednak jednoznacznie stwierdzić, czy to właśnie on był przyczyną pożaru.
Quakertown, Pensylwania (grudzień 2021)
W wyniku pożaru, który rozszalał się o 1:30 w nocy z piątku na sobotę czasu miejscowego, zginęło troje członków rodziny - poinformował szef policji miasta Quakertown, Scott McElree. Płomienie bardzo szybko objęły dwupiętrowy budynek. Pożar był tak potężny, że zdążył rozprzestrzenić się na kolejny dom, który także spłonął. Na szczęście czteroosobowa rodzina, która w nim mieszkała, zdołała uciec i uchronić się przed ogniem. W pożarze zginął 40-letni ojciec rodziny Eric King oraz jego dwóch synów - 11-letni Liam i 8-letni Patrick. Zginęły też dwa psy należące do państwa King. Śmierci uniknęła żona Erica i matka chłopców, Kristin, oraz ich najstarszy syn Brady. Przyczyną pożaru mogła być choinka, która zapaliła się z powodu wadliwych lampek choinkowych.
Queens, Nowy Jork (marzec)
Wystarczyła dosłownie chwila, by dwupiętrowy dom Polaków z Nowego Jorku stanął w płomieniach i niemal doszczętnie spłonął. Siedmioosobowa rodzina w ułamku sekundy straciła cały dorobek. Była niedziela, 2 marca, tuż przed południem, gdy w dwupiętrowym budynku przy 116-50 146th Street w Queens pojawił się ogień. Walkę z żywiołem przez kilkadziesiąt minut toczyło 140 strażaków, a utrudniał ją dodatkowo silny wiatr. Sytuacja była bardzo poważna, bowiem na podwórku znaleziono płonący zbiornik z propanem, który groził wybuchem. W pożarze rannych zostało sześć osób, w tym trzech strażaków i trzech domowników, których trzeba było ewakuować. W najpoważniejszym stanie był 65-letni mężczyzna, Józef Sziffer, który nieprzytomny został wydobyty z zadymionych pomieszczeń. Trafił do szpitala, gdzie lekarze próbowali ratować jego życie. Niestety, nie udało się. Mieszkał z żoną, córką, jej mężem i trójką dzieci. Obecnie w sprawie pożaru prowadzone jest dochodzenie.
Wielkoskalowe Pożary Leśne Dotykające Obszary Mieszkalne
Oprócz pożarów w budynkach mieszkalnych, USA regularnie zmagają się z potężnymi pożarami leśnymi, które wkraczają na tereny zamieszkane, niszcząc domy i zmuszając mieszkańców do ewakuacji.
Południowo-Wschodnie Stany Zjednoczone (Floryda i Georgia)
Ponad 150 pożarów trawiło południowy wschód USA, przede wszystkim stany Floryda i Georgia. W walce z żywiołem zginął strażak. Ponad 120 domów zostało zniszczonych. Trwa ewakuacja mieszkańców z obszarów zagrożonych przez ogień - informowały amerykańskie media. W południowo-wschodniej Georgii dwa duże pożary spowodowały największe zniszczenia, ewakuowano setki mieszkańców, a jeden z pożarów objął teren około 12 950 hektarów. Gubernator Georgii, Brian Kemp, ocenił, że skala zniszczeń może okazać się największa w historii stanu. Jeden z pożarów, który według śledczych mógł zostać wywołany przez aluminiowy balon dotykający linii energetycznych, objął obszar ponad dwukrotnie większy niż Manhattan. Drugi żywioł, w hrabstwie Brantley, rozprzestrzenił się na około 2 070 hektarów i został opanowany jedynie w 15 proc.
- Nie ma sposobu, by zatrzymać ten pożar - przyznał gubernator Kemp. W jego opinii, w obecnych warunkach atmosferycznych strażacy mogą jedynie ograniczać jego rozprzestrzenianie i liczyć na nadejście deszczu. Według dziennika "USA Today", w całym regionie odnotowano co najmniej 20 dużych, nieopanowanych pożarów, a tylko w ciągu jednej doby pojawiło się 90 nowych ognisk. Służby ratunkowe pracowały w ekstremalnie trudnych warunkach, priorytetowo traktując zabezpieczenie korytarzy ewakuacyjnych dla ludności cywilnej.
Największy pożar w Georgii - Pineland Road Fire - objął ponad 12 550 hektarów i został opanowany w zaledwie 10 proc., podczas gdy inny, Highway 82 Fire, spalił ponad 2 000 hektarów. - To wciąż dynamiczna sytuacja pożarowa - ostrzegł lokalny urzędnik Joey Cason, apelując do mieszkańców o natychmiastowe podporządkowanie się nakazom ewakuacji. W północnej Florydzie podczas akcji gaśniczej zmarł ochotniczy strażak James "Kevin" Crews. Przyczyną śmierci był nagły problem medyczny, który wystąpił w trakcie działań operacyjnych. Na Florydzie aktywnych było co najmniej 134 pożarów obejmujących łącznie ponad 10 500 hektarów. Ogień zmusił władze do zamykania kluczowych dróg i wydawania ostrzeżeń dotyczących jakości powietrza. Eksperci wskazują, że za skalę katastrofy odpowiadają dotkliwa susza, silny wiatr oraz martwe drzewa powalone wcześniej przez huragan Helene, które stanowią doskonałe paliwo dla płomieni.
Los Angeles, Kalifornia - Pożary Palisades i Eaton
Gwałtownie rozprzestrzeniający się pożar zniszczył wiele budynków w ekskluzywnej części Los Angeles, zmuszając do ewakuacji ponad 30 tys. osób. W wyniku pożaru Palisades Fire spłonęło co najmniej 2921 akrów (1182 hektarów) obszaru położonego między Santa Monica a Malibu. Kilka osób zostało rannych, doznając m.in. poparzeń twarzy i rąk. Drugi pożar, nazwany Eaton Fire, wybuchł w pobliżu Pasadeny i w ciągu kilku godzin podwoił swój rozmiar do 400 akrów (162 hektarów). Prawie 100 mieszkańców domu opieki w Pasadenie zostało ewakuowanych. Świadkowie relacjonowali, że wiele domów płonęło, a płomienie niemal dosięgały samochodów, gdy ludzie uciekali ze wzgórz Topanga Canyon w kierunku Oceanu Spokojnego.
W okolicach domy ma wielu celebrytów. Ewakuował się m.in. trener GSW Steve Kerr. Kerr przekazał, że jego matka, Ann, opuściła swój dom w Pacific Palisades po wydaniu nakazu ewakuacji. Pożary w Los Angeles pochłonęły już 24 ofiary śmiertelne, a mnóstwo ludzi straciło domy. W wyniku katastrofalnych pożarów, które nawiedziły Kalifornię, swoje domy potracili także znani mieszkańcy Hollywood (w tym m.in. Adam Brody i Leighton Meester, Paris Hilton czy Mel Gibson).
Część posiadłości jednak przetrwała. Pożar oszczędził dom, w którym zmarł tragicznie Matthew Perry. Dom gwiazdora, który w październiku ubiegłego roku został kupiony przez producentkę filmową i deweloperkę Anitę Verma-Lallian, został ocalony przez sąsiadów. Nowa właścicielka poinformowała o tym na Instagramie: "Trudno opisać słowami, jak bardzo jesteśmy zdruzgotani. To był tak trudny tydzień, ale jesteśmy niesamowicie wdzięczni, że dowiedzieliśmy się, że z naszym domem wszystko w porządku". Podziękowała również strażakom i sąsiadom za pomoc i wsparcie, dodając, że jej myśli "pozostają z wszystkimi osobami dotkniętymi tą tragedią".
Przyczyny i Czynniki Ryzyka Pożarów Domowych w USA
Zimowe pożary domów w USA nie są zjawiskiem przypadkowym. Ich skala i skutki są często potęgowane przez specyficzne warunki i problemy systemowe.
Główne źródła pożarów w okresie zimowym
Z danych NFPA wynika, że podczas gdy przez cały rok najwięcej pożarów domowych wywołują urządzenia kuchenne, zimą to urządzenia grzewcze są ich najczęstszą przyczyną. Z powodu niższych temperatur i krótszych dni ludzie spędzają więcej czasu w domach, co prowadzi do intensywniejszego użytkowania systemów ogrzewania i większego zużycia energii elektrycznej, a także oznacza częstsze gotowanie w domu. FEMA co roku ostrzega Amerykanów, by nie pozostawiali kuchenki włączonej, gdy wychodzą do innego pomieszczenia.
Większe obciążenie systemów elektrycznych w domach z powodu używania dodatkowych urządzeń grzewczych i oświetleniowych może też prowadzić do przegrzania i zwarcia. Tu z kolei FEMA doradza coroczne inspekcje sprzętu, a także podłączanie grzejników elektrycznych prosto do gniazdka (bez przedłużacza). Co więcej, zarówno choinka, jak i dodatkowe oświetlenie i dekoracje używane w czasie świąt są częstymi źródłami pożarów lub po prostu wpływają na szybkie rozprzestrzenianie się płomieni. Ponadto zimą częściej używa się świec, które mogą stać się źródłem pożaru, jeśli nie są ustawione bezpiecznie lub pozostawia się je bez nadzoru.
Wpływ konstrukcji budynków i infrastruktury
U źródeł problemu, zwłaszcza związanego z wysoką śmiertelnością w zimowych pożarach, leżą inne aspekty. Częstym powodem szybkiego przemieszczania się ognia jest konstrukcja budynku oraz użyte materiały budowlane - w USA jest bardzo dużo drewnianych domów (zarówno starych, jak i nowych), jak i drewnianych klatek schodowych. Stare budynki są pozbawione zaawansowanych systemów przeciwpożarowych, jak tryskacze. Starsze instalacje mogą nie być wyposażone w takie zabezpieczenia, jak wyłączniki różnicowoprądowe czy wyłączniki nadprądowe, które zapobiegają pożarom spowodowanym przez przeciążenia lub zwarcia.
Nowoczesne przepisy budowlane często wymagają lepszej izolacji i szczelności budynków, co pomaga w utrzymaniu ciepła i zmniejsza ryzyko kondensacji oraz powstawania pleśni. Jednak w starszych domach te standardy mogą nie być spełnione, co nie tylko odbija się na efektywności energetycznej, ale także może wpłynąć na rozprzestrzenianie się ognia i dymu. Konstrukcja balonowa, popularna w USA, charakteryzująca się długimi pionowymi słupami drewnianymi, rozciągającymi się od fundamentów aż do dachu, również sprzyja rozprzestrzenianiu się ognia, ponieważ otwarte przestrzenie między słupami działają jak kanały, przez które ogień może się swobodnie rozprzestrzeniać.
Znaczenie systemów wczesnego ostrzegania i prewencji
Nowoczesne przepisy często wymagają instalacji czujników dymu i tlenku węgla w strategicznych miejscach w domu. Tymczasem FEMA doradza umieszczenie alarmów przeciwpożarowych na każdym piętrze oraz wewnątrz i na zewnątrz każdej sypialni, a także testowanie ich co miesiąc i wymianę dziesięcioletnich modeli na nowsze. Istotne jest wyposażenie domu w detektory dymu na każdym piętrze i regularne ich testowanie, aby zapewnić ich prawidłowe funkcjonowanie. Dodatkowym aspektem jest przestrzeganie obowiązujących przepisów. Aby zapobiegać pożarom w domu zimą, ważne jest przestrzeganie środków bezpieczeństwa, takich jak regularne przeglądy i konserwacja systemów grzewczych, ostrożne używanie świec i dekoracji świątecznych, a także zachowanie ostrożności podczas gotowania.
Zagrożenia związane z toksycznymi gazami pożarowymi
Oprócz bezpośredniego działania ognia, pożary domowe stwarzają również poważne zagrożenie ze strony toksycznych gazów. Należą do nich:
- Tlenek węgla (CO): bezbarwny i bezwonny gaz, powstaje podczas niepełnego spalania materiałów organicznych, może prowadzić do utraty przytomności, a nawet śmierci.
- Cyjanowodór (HCN): powstający przy spalaniu niektórych tworzyw sztucznych, jak poliuretany, jest równie trujący.
- Dwutlenek azotu (NO2) oraz chlorki, w tym kwas chlorowodorowy (HCl): mogą się uwalniać przy spalaniu materiałów zawierających azot lub chlor, jak PVC.
- Dwutlenek siarki (SO2): powstający przy spalaniu materiałów zawierających siarkę.
- Dioksyny i furany: powstają zwłaszcza w warunkach niepełnego spalania.