Czarnolas, położony w południowej części województwa mazowieckiego, to wieś o niezwykłym znaczeniu dla polskiej kultury. To właśnie tutaj, w 1560 roku, ojciec największego poety polskiego renesansu, Piotr Kochanowski, wybudował dworek, który stał się domem dla Jana Kochanowskiego. Po latach podróży po Polsce i Europie (m.in. studiach w Krakowie, Królewcu, Padwie oraz pobycie w Paryżu), poeta osiadł w Czarnolesie na stałe w 1574 roku, planując spędzić tu resztę swojego życia.
Pożar i losy posiadłości
Oryginalny dworek, w którym tworzył Jan Kochanowski, nie przetrwał do naszych czasów - został strawiony przez gwałtowny pożar w 1720 roku. Wydarzenie to doprowadziło do zniszczenia znacznej części dawnej zabudowy oraz pamiątek po poecie. Kolejni właściciele majątku, w tym ród Jabłonowskich, dążyli jednak do zachowania pamięci o wielkim twórcy.
W XIX wieku, na zlecenie rodziny Jabłonowskich, wzniesiono istniejący do dziś klasycystyczny, parterowy dwór według projektu Jakuba Kubickiego. Choć budynek ten ucierpiał podczas I wojny światowej, został później odrestaurowany przez Stanisława Zawadzkiego. Warto zaznaczyć, że kaplica znajdująca się obok pałacu została zbudowana przez Magdalenę z Raczyńskich Lubomirską z wykorzystaniem ruin dawnego, spalonego dworu Kochanowskich, co czyni to miejsce autentycznym świadkiem historii.
Muzeum Jana Kochanowskiego
Obecnie w dworze Jabłonowskich mieści się Muzeum Jana Kochanowskiego, otwarte w 1961 roku. Jest to jedyna w Polsce i na świecie placówka muzealna w całości poświęcona życiu i twórczości autora Trenów. W sześciu salach muzealnych zwiedzający mogą zapoznać się z biografią poety oraz zobaczyć unikatowe eksponaty:
- Żelazne drzwi z herbem Korwin i inicjałami poety - jedyny element zabudowy, który ocalał z pożaru dawnego dworu Kochanowskich.
- Kurdybanowy fotel z herbem, poddany w XIX wieku konserwacji.
- Stare wydania dzieł Jana Kochanowskiego oraz opracowania naukowe.
- Meble, obrazy, ceramikę, gobeliny i rzeźby z epoki.
Park dendrologiczny i miejsca pamięci
Nieodłącznym elementem posiadłości jest zabytkowy park krajobrazowy, zaprojektowany w połowie XIX wieku przez czeskiego ogrodnika Józefa Stichy’ego. Miejsce to jest ściśle związane z twórczością Kochanowskiego - to tutaj rosła słynna lipa, pod którą poeta szukał natchnienia. Współcześnie w tym punkcie znajduje się:
- Obelisk upamiętniający bratanka poety, Piotra Kochanowskiego.
- Kamienny sarkofag symbolizujący zmarłą córkę poety - Urszulkę.
- Legendarny kamień, który według podań ma dawać natchnienie każdemu, kto na nim usiądzie.
Czarnolas pozostaje miejscem, które łączy historię literatury z edukacją i wypoczynkiem. Muzeum organizuje liczne wydarzenia kulturalne, takie jak festiwale poezji, teatr czy spotkania poświęcone filozofii, przyciągając turystów przez cały rok.
tags: #pozar #dworu #w #czarnolesie