W piątek wieczorem doszło do tragicznego pożaru w oleśnickiej fabryce mebli tapicerowanych, należącej do polsko-belgijskiej spółki Aida. W wyniku tego zdarzenia pięć osób zginęło. To wstrząsające wydarzenie miało miejsce w zakładzie produkcyjnym, który, jak wiele podobnych obiektów, boryka się z ryzykiem szybkiego rozprzestrzeniania się ognia.
Fabryki mebli, ze względu na specyfikę produkcji, charakteryzują się obecnością łatwopalnych materiałów. Pożary w takich obiektach mogą gwałtownie eskalować za sprawą znajdujących się w halach produkcyjnych, magazynach i pod wiatami materiałów palnych, takich jak duże ilości pianki poliuretanowej, drewna czy płyt pilśniowych. Taka specyfika stanowi poważne wyzwanie dla służb ratowniczych.
Kontekst Lokalnych Służb Ratowniczych w Oleśnicy
Tragiczne wydarzenie w fabryce Aida miało miejsce w Oleśnicy, w regionie z rozwiniętą strukturą ochrony przeciwpożarowej. Poniżej przedstawiono historię i rozwój służb straży pożarnej w tym powiecie, które na przestrzeni lat wielokrotnie stawały w obliczu poważnych wyzwań, w tym pożarów w obiektach przemysłowych, zapewniając bezpieczeństwo mieszkańcom i mieniu.
Powojenny Rozwój i Organizacja Służb Pożarniczych
Po zakończeniu II wojny światowej środowisko pożarnicze przedstawiło ówczesnym władzom projekt nowej organizacji ochrony przeciwpożarowej kraju, bardziej odpowiadający realizacji zadań w tym zakresie. Pierwszoplanowym zadaniem po zakończeniu wojny było podjęcie przez straże działalności operacyjnej na wyzwolonych terenach.
Wraz z repatriantami ze wschodnich terenów przybyło na nowe miejsca pobytu wielu strażaków ze swoim sprzętem, umundurowaniem i sztandarami. Już w 1945 roku taka sytuacja miała również miejsce w Oleśnicy, gdzie na cele związane z ochroną przed pożarami przejęty został budynek przedwojennej straży pożarnej, usytuowany przy ul. Zamkowej 9 - powstała Ochotnicza Straż Pożarna (OSP).
W okolicznych miejscowościach mieszkańcy również powoływali do życia jednostki OSP, w celu ochrony mienia przed często wówczas występującymi pożarami. Z zachowanej kroniki OSP w Oleśnicy wynika, że 23 października 1949 roku ufundowany został przez Związek Straży Pożarnych RP Okręg Wrocławski, Oddział Powiatowy Oleśnicy, a także nakładem społeczeństwa Oleśnicy, sztandar dla tutejszej jednostki. Prezesem jednostki OSP był wówczas E. Wakuliński, a Naczelnikiem OSP Józef Szala.
Utworzenie Państwowej Straży Pożarnej
4 lutego 1950 roku Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej, w której powołano państwowe organy ochrony przeciwpożarowej, tj. Komendę Główną Straży Pożarnych, komendy wojewódzkie, powiatowe i miejskie straży pożarnych. Zapoczątkowany został samodzielny pion organizacyjny o charakterze operacyjnym, podległy ministrowi administracji publicznej, mający uprawnienia do dysponowania wszystkimi strażami pożarnymi.
Przedstawiając zmiany w pożarnictwie, należy wspomnieć, że do roku 1950 organy ochrony przeciwpożarowej były przede wszystkim nastawione na przygotowywanie straży pożarnych do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczych. Pierwszym komendantem po utworzeniu powiatowej Straży Pożarnej w Oleśnicy został Wacław Zawadka, któremu powierzono tą funkcję w 1946 roku.
Wacław Zawadka zamieszkał wraz z żoną w Oleśnicy i otrzymał zadanie zorganizowania straży pożarnych na terenie powiatu (uczestniczył w kursie podstawowym III stopnia i uzupełniającym dla Powiatowych Komendantów na przełomie listopada i grudnia 1946 roku w Wałbrzychu). Piastował to stanowisko do 1948 roku. W tym czasie główny nacisk kładziono na tworzenie i dalsze aktywowanie jednostek OSP w miejscowościach powiatu, by zintensyfikować ochronę przed pożarami w miejscowościach oddalonych od Oleśnicy.
Zmiany Administracyjne i Rozwój (1975-1991)
12 czerwca 1975 roku Sejm uchwalił nową ustawę o ochronie przeciwpożarowej, która wyeksponowała zasadę jej powszechności. Zwierzchni nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej sprawował w dalszym ciągu minister spraw wewnętrznych, koordynując działalność ministrów, kierowników urzędów centralnych, wojewodów itp.
Komendantem rejonowym Straży Pożarnych w Oleśnicy, po zmianie administracyjnej kraju, jednocześnie pełniącym obowiązki dowódcy Oddziału Zawodowych Straży Pożarnych, został mjr Michał Ryglicki, który pełnił to stanowisko do 1980 roku.
Ważnym wydarzeniem w 1979 roku było przeniesienie siedziby Komendy Rejonowej Straży Pożarnej z dotychczasowej lokalizacji przy ul. Zamkowej do nowego budynku przy ul. Kopernika 4. Było to podyktowane zwiększeniem zarówno stanów osobowych Oddziału Zawodowych Straży Pożarnych, jak również dostosowaniem obiektu do nowszych środków transportu i bazy logistycznej.
W 1980 roku Komendantem rejonowym Straży Pożarnej został kpt. Stefan Sypko, który pełnił tę funkcję do 13 października 1991 roku (zakończył służbę w stopniu mjr.).
Z dniem 1 stycznia 1985 roku dokonano zmiany nazwy Wydziału Urzędu Wojewódzkiego z Komendy Straży Pożarnych Województwa Wrocławskiego i Miasta Wrocławia na Komendę Wojewódzką Straży Pożarnych we Wrocławiu. Na terenie województwa wrocławskiego działało 16 jednostek Zawodowych Straży Pożarnych, które składały się z Komend rejonowych i jednostek taktycznych, w tym ZSP Oleśnica (o numerze operacyjno-taktycznym 13).
W wyżej przedstawionym stanie organizacyjnym jednostki ochrony przeciwpożarowej na terenie województwa wrocławskiego funkcjonowały do 31 grudnia 1991 roku, tj. do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Współczesna Państwowa Straż Pożarna w Oleśnicy
Po wejściu w życie ustawy o PSP w 1992 roku, Komenda Rejonowa Państwowej Straży Pożarnej w swojej podległości administracyjnej miała gminy Długołęka, a także Oleśnicę, Bierutów, Dobroszyce, Twardogórę oraz gminy wchodzące obecnie w skład powiatu milickiego (Milicz, Cieszków i Krośnice).
Oprócz Komendy Rejonowej PSP, funkcjonowały 2 Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze (JRG), stanowiące wówczas osobne jednostki organizacyjne PSP: w Miliczu i Oleśnicy. Dowódcami JRG byli asp. sztab. Stanisław Plewka w Miliczu oraz asp. Tadeusz Szczepaniak w Oleśnicy, który od 14 października 1991 roku do 12 lipca 1992 roku pełnił również obowiązki Komendanta Rejonowego PSP.
Każdy strażak, po opublikowaniu ustawy, miał możliwość wstąpienia w szeregi PSP bądź pozostania w tzw. strażach pożarnych resortowych (np. w Oleśnicy funkcjonowały w DZPS „Odra” czy w ZNTK). Deklaracje wstąpienia i ślubowania uroczyście wręczono w Oleśnicy 14 lipca 1992 roku przez Komendanta Wojewódzkiego PSP st. bryg. Józefa Modrasa w asyście Komendanta Rejonowego PSP kpt. Zbigniewa Kani.
Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG)
Od 1 stycznia 1995 roku utworzony został Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG), stanowiący integralną część organizacji bezpieczeństwa wewnętrznego państwa, w celu ratowania życia, zdrowia, mienia i środowiska. Bazą tego systemu stały się jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej. Rozpoczął się również proces włączania innych jednostek do systemu, głównie spośród Ochotniczych Straży Pożarnych. W 1995 roku jako pierwsze włączone do KSRG zostały jednostki OSP w Bierutowie, Wabienicach i Dobroszycach, a w 1997 roku dalsze. W następnych latach system rozbudowywano przez włączanie do niego najbardziej mobilnych jednostek OSP.
Na podstawie zawartych porozumień nawiązano intensywną współpracę z różnymi podmiotami uczestniczącymi w ratownictwie i ustalono relacje między nimi. W procesie tworzenia struktur organizacyjnych PSP dużą uwagę poświęcono wszechstronnej edukacji pożarniczej i poprawie warunków służby.
Reformy Administracyjne i Rozwój Komendy Powiatowej PSP w Oleśnicy
Przeprowadzona z dniem 1 stycznia 1999 roku reforma administracyjna kraju przyniosła zmiany w Komendzie Powiatowej PSP w Oleśnicy. Gmina Długołęka przeszła pod powiat wrocławski, powstał również powiat milicki. Powiat oleśnicki powiększył się o miasto i gminę Syców, miasto i gminę Międzybórz oraz gminę Dziadowa Kłoda z dotychczasowego woj. [Brak danych w źródle].
W strukturze Państwowej Straży Pożarnej, dotychczas odrębne JRG zostały wcielone do komend jako jej komórki wewnętrzne. Po reformie administracyjnej na obszarze powiatu funkcjonują JRG w Sycowie (przed reformą podlegająca pod Komendę Rejonową w Ostrzeszowie) oraz JRG w Oleśnicy.
Ponadto w skład Komendy wchodzą następujące komórki organizacyjne: Wydział Operacyjny (w tym Stanowisko Kierowania), Sekcja Kwatermistrzowsko-Techniczna, Sekcja Kontrolno-Rozpoznawcza, Sekcja Organizacyjno-Kadrowa, Sekcja Finansów. Łącznie Komenda Powiatowa PSP posiada 89 etatów, w tym 87 funkcjonariuszy (74 etaty w systemie zmianowym) oraz 2 etaty cywilne.
Komenda, pod kątem działań operacyjnych, nadzoruje również jednostki OSP na terenie powiatu, tj. 13 jednostek OSP włączonych do KSRG (m.in. Bierutów, Wabienice, Zbytowa (gm. Bierutów), Ligota Mała i Ligota Polska (gm. Oleśnica), Dobroszyce (gm. Dobroszyce), Domasławice i Twardogóra (gm. Twardogóra), Międzybórz i Królewska Wola (gm. Międzybórz), Drołtowice i Stradomia Wierzchnia (gm. Syców), Gołębice (gm. Dziadowa Kłoda)) oraz 24 jednostki spoza systemu (m.in. Solniki Wielkie, Gorzesław i Posadowice (gm. Bierutów), Sokołowice, Smolna i Wszechświęte (gm. Oleśnica), Łuczyna i Sadków (gm. Dobroszyce), Grabowno Wielkie i Goszcz oraz ZOSP Bodzio w Goszczu (gm. Twardogóra), Dziesławice i Ose (gm. Międzybórz), Syców, Działosza, Szczodrów i Zawada (gm. Syców), Stradomia Dolna, Dziadowa Kłoda, Dziadów Most, Miłowice, Lipka, Radzowice i Dalborowice (gm. [Brak danych w źródle])).
Ważne wydarzenia i inwestycje (Chronologia)
- Luty 2004 - tragiczny pożar budynku wielorodzinnego przy ul. [Brak danych w źródle].
- 2010 - Zakup samochodu operacyjnego SLOp Dacia Duster do Komendy, a także pozyskanie ciężkiego samochodu gaśniczego z zapasem środka pianotwórczego GCBA 8/60 Scania do JRG Oleśnica i zakup nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego GBA 2,5/16 MAN do JRG Syców (po wypadku w 2017r. wymieniony na nowy).
- Wrzesień 2017 - w czasie jazdy alarmowej do zdarzenia wypadkowi uległ pojazd GBA 2,5/16 MAN z JRG w Sycowie (3 strażaków zostało poszkodowanych, w tym jeden (mł. kp. B. [Brak danych w źródle]) odniósł poważne obrażenia).
- Sierpień 2022 - działania gaśnicze we Francji modułów gaśniczych GFFFV Wrocław i Szczecin (łącznie 146 strażaków i 49 pojazdów). Wsparcie ratowników w walce z pożarami, jakie występowały w południowo-wschodniej części kraju.
- 2021-2024 - rozbudowa budynku komendy powiatowej PSP w Oleśnicy w ramach programu modernizacji na lata 2020-2025. W 2021 powstał projekt, w 2023 etap pierwszy - z konstrukcją parteru. w roku 2024 wykonano wszystkie pozostałe elementy. Powstały dwie kondygnacje - garaż z powiązaną funkcjonalnie częścią ZL. Zyskano 677 m² powierzchni - 3 pomieszczenia garażowe, szatnię czysta i brudna.
Potencjał Operacyjny i Osiągnięcia
W Komendzie Powiatowej PSP w Oleśnicy (w Oleśnicy i Sycowie) znajduje się ogółem 16 pojazdów, w tym 6 gaśniczych oraz 10 specjalnych.
Od 1999 roku, kiedy miała miejsce reforma administracyjna, drużyna KP PSP w Oleśnicy w siatkówce plasuje się w czołówce klasyfikacji medalowej wśród komend PSP województwa dolnośląskiego (7-krotnie zajęła I miejsce, 7-krotnie II miejsce, 7-krotnie III miejsce). Strażacy stanowią trzon kadry wojewódzkiej w zawodach szczebla krajowego.
Komenda Powiatowa PSP w Oleśnicy nie realizuje swoich zadań tylko na terenie administracyjnym powiatu. W ramach obszaru chronionego, strażacy JRG w Sycowie biorą udział również w działaniach na terenie powiatu kępińskiego, ostrzeszowskiego i ostrowskiego, a strażacy z JRG w Oleśnicy w powiecie wrocławskim.
Ponadto siły Komendy stanowią część odwodu operacyjnego Komendanta Wojewódzkiego PSP (kompania gaśnicza „Oleśnica”), a także Komendanta Głównego PSP. Państwowa Straż Pożarna poprzez 30 lat swojego funkcjonowania zmienia się oraz dostosowuje do nowych wyzwań i zadań, które przed nią zostały postawione. Działalność Komendy Powiatowej PSP w Oleśnicy jest świadectwem ciągłego rozwoju i gotowości do niesienia pomocy w różnorodnych sytuacjach zagrożenia.
