Pojęcie inspektora ochrony przeciwpożarowej odnosi się do osoby posiadającej odpowiednie kwalifikacje do wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Zmiany wprowadzone Ustawą z dnia 5 sierpnia 2015 r. o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów w znaczący sposób wpłynęły na ścieżkę kwalifikacji w tej dziedzinie.
Zgodnie z obecnymi przepisami, jeśli osoba nie jest zatrudniona w jednostkach ochrony przeciwpożarowej (takich jak Wojskowa Ochrona Przeciwpożarowa, zakładowa straż pożarna, zakładowa służba ratownicza, gminna lub powiatowa/miejska zawodowa straż pożarna, terenowa służba ratownicza i inne jednostki ratownicze) i chce wykonywać czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, musi odbyć odpowiednie szkolenie. Warto zaznaczyć, że funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, czyli strażacy, również podlegają tym regulacjom, jeśli zamierzają pełnić rolę inspektora.
Dla osób rozpoczynających swoją przygodę z ochroną przeciwpożarową i aspirujących do wykonywania czynności w tym zakresie, jedyną drogą jest obecnie zdobycie uprawnień inspektora ochrony przeciwpożarowej.
Kwalifikacje Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej
Uprawnienia inspektora ochrony przeciwpożarowej są nabywane na okres 5 lat. Osoba ubiegająca się o te uprawnienia musi ukończyć szkolenie inspektorów ochrony przeciwpożarowej lub szkolenie aktualizujące. Otrzymane zaświadczenia potwierdzają ukończenie powyższych szkoleń, a 5-letni okres ważności uprawnień liczony jest od dnia wystawienia zaświadczenia.
Kluczowe jest ukończenie późniejszego szkolenia aktualizującego w okresie ważności nabytych uprawnień. W przeciwnym razie, jeśli termin ważności uprawnień upłynie w trakcie trwania kursu aktualizującego, uczestnik będzie zobowiązany do ponownego ukończenia "pełnego" szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej.
Absolwent szkolenia, po zdaniu egzaminu końcowego, uzyskuje uprawnienia zgodne z Ustawą o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. do wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej przewidzianych dla inspektorów. Uprawnienia te, ważne przez 5 lat, są poświadczone zaświadczeniem wydanym przez APoż. Ukończenie szkolenia upoważnia do wykonywania zawodu Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie szkoleń inspektorów ochrony przeciwpożarowej.
Przejście ze Specjalisty na Inspektora
Osoby, które do czasu wejścia w życie ww. ustawy pełniły funkcję specjalistów ochrony przeciwpożarowej, mogą dalej wykonywać przewidziane dla nich wcześniej czynności do momentu utraty ważności posiadanego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia specjalistów. Następnie automatycznie nabywają uprawnienia inspektorów ochrony przeciwpożarowej na rok od dnia utraty ważności powyższego zaświadczenia.
Program i Przebieg Szkolenia Inspektorów Ochrony Przeciwpożarowej (SIOP)
Celem szkolenia jest przygotowanie absolwentów do efektywnego wykonywania czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej, które są przewidziane dla inspektorów, a wynikają z ustawy o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r. Szkolenia realizowane są na podstawie nowego Programu Szkolenia Inspektorów Ochrony Przeciwpożarowej, zatwierdzonego 24 maja 2021 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej.
Formy i Czas Trwania Szkolenia
Program szkolenia dopuszcza zarówno formę stacjonarną, jak i hybrydową lub z wykorzystaniem e-learningu:
- W przypadku szkolenia stacjonarnego, zazwyczaj składa się ono z dwóch tygodniowych zjazdów, rozdzielonych dwutygodniową przerwą. Przerwa ta przeznaczona jest na naukę oraz przygotowanie pracy projektowej, która jest jednym z warunków ukończenia szkolenia.
- W modelu e-learningowym lub hybrydowym, część teoretyczna jest realizowana na platformie e-learningowej, co pozwala uczestnikowi na elastyczne przyswajanie wiedzy. Słuchacz musi jednak obowiązkowo stawić się na zajęcia praktyczne oraz egzamin w formie stacjonarnej.
Zaletą e-learningu jest możliwość nauki w dowolnym czasie i miejscu, co eliminuje problem dojazdów czy noclegów. Forma stacjonarna oferuje z kolei bezpośredni kontakt z prowadzącymi zajęcia i możliwość zadawania pytań na bieżąco.
Część Teoretyczna i Praktyczna
Szkolenie obejmuje zajęcia dydaktyczne teoretyczne (stanowiące większość godzin szkolenia) oraz praktyczne. Część praktyczna szkolenia często realizowana jest w formie stacjonarnej, z podziałem na grupy, i może obejmować ostatnie 3 dni szkolenia. Ponadto, program przewiduje zajęcia praktyczne w wybranym zakładzie, gdzie uczestnicy zapoznają się ze specyfiką obiektu, występującymi zagrożeniami oraz zabezpieczeniami z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Materiały Szkoleniowe i Praca Projektowa
Uczestnicy mają dostęp do materiałów szkoleniowych przez cały czas trwania kursu. Organizatorzy szkoleń zalecają przekazywanie materiałów do każdego tematu, w tym wykazu obowiązujących przepisów. Aby przystąpić do egzaminu końcowego, każdy uczestnik musi napisać pracę projektową. Praca ta powinna być przygotowana zgodnie z wytycznymi zawartymi w Załączniku nr 2 do Programu szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej z dnia 24.05.2021 r., a także z instrukcjami dostępnymi na platformie edukacyjnej.
Egzamin Końcowy
Egzamin końcowy jest przeprowadzany w ostatnim dniu szkolenia, zazwyczaj w formie stacjonarnej. Zgodnie z programem szkolenia, egzamin trwa 75 minut i ma formę pisemnego testu, składającego się z 60 zadań zamkniętych z jedną prawidłową odpowiedzią i dwoma dystraktorami.
W przypadku nadzwyczajnych okoliczności, takich jak decyzja Komendanta Głównego PSP o konieczności zawieszenia zajęć stacjonarnych, część praktyczna szkolenia oraz egzamin końcowy mogą zostać przeprowadzone zdalnie w czasie rzeczywistym.
Szkolenie Aktualizujące Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej (SIOPA)
Ukończenie szkolenia aktualizującego jest niezbędne dla zachowania ważności uprawnień inspektora ochrony przeciwpożarowej. Jak wspomniano, musi ono zostać zrealizowane w okresie ważności posiadanych uprawnień, aby uniknąć konieczności ponownego odbywania "pełnego" szkolenia.
Organizacja, Warunki Uczestnictwa i Koszty
Wymagania Techniczne
W przypadku szkoleń prowadzonych w formie e-learningowej lub hybrydowej, uczestnik powinien dysponować dostępem do sieci Internet oraz komputerem z systemem operacyjnym Microsoft Windows (XP, Vista, 7, 8, 10) lub Linux. Wymagana jest również zainstalowana przeglądarka internetowa (np. Internet Explorer w wersji od 8.0+, Edge, Mozilla Firefox, Google Chrome lub Opera) z włączoną obsługą plików cookie i JavaScript.
Proces Rezerwacji i Płatności
Rezerwacji miejsca na kurs dokonuje się zazwyczaj poprzez założenie konta w systemie rezerwacji organizatora, a następnie zapisanie się na konkretny kurs. Organizatorzy podkreślają konieczność starannego wpisywania danych osobowych i danych do faktury, gdyż zostaną one wykorzystane zarówno w fakturze, jak i w zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia. Faktury za szkolenie mogą być doręczane w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF).
Płatność za szkolenie następuje przed jego rozpoczęciem - wpłata musi zostać zaksięgowana najpóźniej w pierwszym dniu szkolenia, co jest warunkiem dopuszczenia do uczestnictwa.
Koszty Szkoleń (Przykłady)
- Koszt szkolenia inspektorów ochrony przeciwpożarowej (SIOP) realizowanego np. przez Szkoły Aspirantów PSP, może wynosić około 2.700,00 PLN (usługa zwolniona z podatku VAT).
- W ofercie niektórych komercyjnych podmiotów, koszty szkoleń (np. dla "Specjalisty ds. Ochrony Przeciwpożarowej") mogą być niższe, np. około 1.300,00 zł brutto. Należy zawsze upewnić się, czy takie kursy prowadzą do uzyskania oficjalnych uprawnień Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej zgodnie z Rozporządzeniem MSW.
Cena kursu zazwyczaj obejmuje koszt szkolenia, komplet materiałów szkoleniowych oraz certyfikat/zaświadczenie ukończenia. Zazwyczaj nie obejmuje natomiast kosztów zakwaterowania, posiłków czy dojazdu.
Możliwość Odwołania lub Zmiany Terminu
Organizatorzy szkoleń zastrzegają sobie prawo do odwołania kursu lub jego organizacji w innym terminie, szczególnie w przypadku braku minimalnej liczby uczestników. Formuła przeprowadzenia szkolenia może być również zależna od aktualnej sytuacji w kraju, co pozwala na przejście z trybu stacjonarnego na zdalny w razie potrzeby.
Korzyści z Posiadania Uprawnień Inspektora Ochrony Przeciwpożarowej
Zdobycie uprawnień inspektora ochrony przeciwpożarowej jest znaczącym atutem zawodowym, zwłaszcza dla osób już pracujących w służbie BHP lub strażaków. Poszerzenie kwalifikacji może otworzyć drogę do awansu, nowej pracy lub wzmocnić pozycję na rynku. Wiedza zdobyta podczas szkolenia jest również niezwykle przydatna w codziennej pracy, na przykład podczas prowadzenia szkoleń okresowych BHP, które często zawierają elementy dotyczące zasad ochrony przeciwpożarowej i postępowania w razie pożaru.
Z doświadczenia wynika, że duży odsetek uczestników szkoleń inspektorów ochrony przeciwpożarowej to osoby zatrudnione w służbie BHP lub osoby, którym powierzono wykonywanie zadań tej służby, co świadczy o rosnącym zapotrzebowaniu na takie kwalifikacje.