Małopolski zabytek architektury przemysłowej, podobnie jak inne zrujnowane obiekty w Polsce, zyskuje drugie życie. Wśród wielu historycznych punktów, których nadzieja na przywrócenie blasku leży w dużych inwestycjach, są zabytkowe młyny. Często dotknięte pożarami, stanowią wyzwanie, ale i szansę na rewitalizację oraz nadanie im nowych, atrakcyjnych funkcji.
Młyn Szancera w Tarnowie: Od ruiny do hotelu
Zrujnowany Młyn Szancera w Tarnowie został kupiony przez Grupę Arche, która wkrótce rozpocznie prace rewitalizacyjne. Celem jest uratowanie zabytkowego kompleksu i utworzenie w nim hotelu z restauracją, co symbolicznie określa się jako powstanie "jak Feniks z popiołów".
Historia i zniszczenia
Młyn Szancera to jeden z niewielu zabytkowych obiektów architektury przemysłowej w Tarnowie, będący symbolem przemysłowej historii miasta. Kompleks został założony w XIX wieku przez Henryka Szancera. Był to pierwszy w Tarnowie młyn napędzany maszyną parową o 10 obrotach na minutę, a także pierwszy w Galicji parowy młyn grysikowy.
Niestety, w 2015 roku w zabytkowym kompleksie dwukrotnie wybuchł pożar, co doprowadziło obiekt do stanu ruiny. Mimo wpisania do rejestru zabytków, przez lata pozostawał zaniedbany.
Plany rewitalizacji i nowa funkcja
Firma Arche zdecydowała się uratować zabytek i zaadaptować go do nowych funkcji. Historyczny obiekt, znajdujący się na szlaku turystycznym „Śladami tarnowskich Żydów”, zyska drugie życie. Prace mają rozpocząć się w najbliższe wakacje, a pierwsi klienci będą mogli skorzystać z nowego hotelu w 2027 roku. Zabytkowy młyn znajduje się w centrum miasta, co sprawia, że jego renowacja i adaptacja na hotel będzie stanowić atrakcyjną wizytówkę Tarnowa.
Magdalena Sidorowicz, dyrektor sprzedaży i marketingu Arche SA, przekazała szczegóły projektu:
- Zrewitalizowany młyn zostanie rozbudowany o nowe przestrzenie.
- Powstanie 170 pokoi, w tym 28 w części istniejącej i 142 w części rozbudowywanej.
- Zaplanowano około 1600 m kw. powierzchni usługowej.
- Hotel będzie otwarty na duże wydarzenia z branży eventowej, organizację spotkań kulturalnych i rozrywkowych dla różnych grup wiekowych.
- Hotelowa restauracja będzie dostępna również dla gości lokalnych, mieszkańców i turystów.
Rewitalizacja kompleksu Młynu Szancera obejmuje nie tylko rozbudowę, ale i podkreślenie historycznego charakteru obiektu.
Tarnów jako turystyczna perła
Inwestycja Arche w Tarnowie jest strategiczna, ponieważ miasto leżące przy ujściu rzeki Białej do Dunajca jest uznawane za turystyczną perłę z ogromnym potencjałem. Jak wskazuje Magdalena Sidorowicz, Tarnów jest ważnym i dobrze skomunikowanym ośrodkiem turystycznym, kulturalnym i gospodarczym w Małopolsce, będąc największym kompleksem zabytkowym w południowej Polsce, zaraz po Krakowie.
Miasto, lokowane na prawie magdeburskim w 1330 roku na podstawie przywileju Króla Władysława Łokietka, posiada kilkadziesiąt wartych zobaczenia zabytkowych budynków z epoki gotyku, renesansu i baroku. Starówka Tarnowa określana jest jako perła polskiego renesansu. Wśród atrakcji turystycznych Tarnowa warto odwiedzić starówkę, jeden z najpiękniejszych dworców kolejowych w Polsce, muzea etnograficzne i historii miasta, a także najwyższe wzniesienie w okolicy - górę św. Marcina.
Film promocyjny Miasta Poznania
Rewitalizacja młyna w Iławie: Zabytek z nową funkcją muzealną
Zrujnowane zabudowania młyńskie przy ulicy Kościuszki w Iławie, po pożarze w marcu 2020 roku, stanowiły wątpliwej jakości wizytówkę miasta. Ten dramatyczny stan obiektu paradoksalnie umożliwił podjęcie decyzji o urządzeniu w tym miejscu lokalnego muzeum samorządowego.
Przejęcie obiektu i plany
W grudniu 2022 roku, na wniosek burmistrza Dawida Kopaczewskiego, miasto stało się prawnym właścicielem zniszczonego zespołu młyńskiego, wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego. Burmistrz Kopaczewski podkreśla swoje przekonanie, że samorząd podjął dobrą decyzję, biorąc na swoje barki tę trudną inwestycję. W pierwszej kolejności młyn musi zostać zabezpieczony, aby nie zagrażał bezpieczeństwu, nie niszczał i nie powodował dalszych strat wizerunkowych dla miasta. Umowa z projektantem na przygotowanie dokumentacji zabezpieczenia starego młyna została podpisana 18 kwietnia, a miasto aktywnie poszukuje środków zewnętrznych na realizację celu, jakim jest muzeum.
Funkcja muzealna i możliwości rozbudowy
Od wiosny 2022 roku trwały konsultacje z Warmińsko-Mazurskim Konserwatorem Zabytków. Wyniki negocjacji okazały się korzystne - władze konserwatorskie uznały, że jedyną szansą na uratowanie zachowanych reliktów młyna jest wprowadzenie do obiektu funkcji muzealnej. Na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych stwierdzono ponadto, że dopuszczalna będzie rozbudowa i nadbudowa kompleksu młyńskiego. Ma to na celu stworzenie zrewaloryzowanego zespołu architektonicznego, w którym będą mogły być realizowane wszystkie strategiczne zadania muzealne, jak wskazuje dr Wiesław Skrobot, Pełnomocnik Burmistrza ds. Przestrzeni Publicznej.
Należy mieć świadomość, że kształt zespołu młyńskiego, znany powojennym mieszkańcom Iławy, nie jest tożsamy nawet z układem z początku XX wieku. Na zdjęciach archiwalnych widać, że budynek gospodarczy był usytuowany wzdłuż strugi młyńskiej i nie był murowany, lecz prawdopodobnie wzniesiono go w odeskowanej konstrukcji szachulcowej, przebudowując wraz z budynkiem głównym około 1912 roku. Na starych planach miasta widoczne są także inne mniejsze zabudowania gospodarcze. W związku z tym, podjęcie projektu powiększającego kubaturę przyszłego muzeum na bazie reliktów młyna, będzie odzwierciedleniem dynamiki zmian w przestrzeni urbanistycznej Iławy i formą uaktywnienia historycznego procesu zmian, które zawsze towarzyszą rozwojowi miast. Rozbudowa młyna zwiększy więc jego możliwości.
Koncepcje przedprojektowe studentów
W semestrze zimowym 2022/2023, Zuzanna Gębora i Mateusz Sokołowski, studenci Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, pod opieką prof. Danuty Kłosek-Kozłowskiej, przygotowali dwie całkowicie bezpłatne koncepcje przedprojektowe kompleksu młyńskiego, uwzględniające jego muzealną funkcję. Dr Skrobot zaznacza, że obie koncepcje, z racji swego przedprojektowego charakteru, ograniczają się do rewaloryzacji zachowanej substancji architektonicznej głównego budynku młyna i budynku gospodarczego. Niemniej jednak, prace te dają możliwość zobrazowania istotnych potencjałów otoczenia ruin młyna. Głównym potencjałem jest Wyspa Młyńska, której urządzona przestrzeń będzie mogła być w wieloraki sposób wykorzystywana do realizacji działań muzealnych. Równie istotna jest struga młyńska, której zamulone i zanieczyszczone koryto potrzebuje ożywienia i renaturyzacji.
Koncepcja Zuzanny Gębory
Koncepcja Zuzanny Gębory zakłada utworzenie na bazie młyna miejsca rekreacji kulturalnej. Będzie ono łączyć funkcję muzealną z obiektem restauracyjno-kawiarnianym, punktem informacji turystycznej i księgarnią regionalną. Architektonicznie, dominują głównie przeszklenia bryły budynku głównego, nadające obiektowi cechy lekkości, jasności i przestrzenności. Podkreślone zostało również odwołanie się do potencjału miejsca w kontekście osi ulicy Kościuszki jako istotnej osi miastotwórczej.
Koncepcja Mateusza Sokołowskiego
Koncepcja Mateusza Sokołowskiego proponuje jako dominującą funkcję muzealną, której dopełnieniem jest kawiarnia. Architektonicznie jest to propozycja bardziej zachowawcza w bryle, ale z doświetleniem wnętrz (z antresolami) przestrzennymi przeźroczami w zachodniej połaci dachu. Ciekawą propozycją jest mostek przerzucony nad strugą młyńską, który - poprzez połączenie z tarasem kawiarnianym - aranżuje dodatkową przestrzeń rekreacyjną. Podobnie jak w koncepcji Zuzanny Gębory, tu również podkreślono miastotwórcze znaczenie młyna jako dominanty w węźle ulic Kościuszki i Ostródzkiej.
Wiesław Skrobot podsumowuje, że obie koncepcje to nie projekty, a jedynie próby zewnętrznego spojrzenia na sytuację urbanistyczną tego fragmentu Iławy. Są to przedprojektowe odsłonięcia niektórych potencjałów zespołu młyńskiego, Wyspy Młyńskiej, wodnych ram Iławki i strugi młyńskiej - wszystko w kontekście przyszłej muzealnej funkcji obiektu. Koncepcje te pokazują możliwości w odbudowie młyna i stanowią wstęp do dyskusji nad przyszłością tego budynku, który, jak wierzy Burmistrz Kopaczewski, stanie się wizytówką Iławy.
tags: #pozar #i #odbudowa #mlynskiego