Pożar, który 15 kwietnia 2019 r. wybuchł w paryskiej katedrze Notre Dame, kolejny raz uruchomił naszą wyobraźnię i wzbudził głębokie skojarzenia. Świątynia, będąca świadkiem wielu wydarzeń historycznych, od wieków oddziałuje na ludzką świadomość - z jej dziedzińca wyruszały krucjaty, odbył się w niej proces rehabilitacyjny Joanny d'Arc, Napoleon Bonaparte koronował się na cesarza Francuzów, a w czasach nowszych pożegnano tu prezydenta Charles'a de Gaulle'a.
Symbolika i znaczenie dla europejskiej kultury
Katedra Notre Dame to nie tylko zabytek, to symbol europejskiego chrześcijaństwa i cywilizacji, w której Bóg stał na pierwszym miejscu. Jak zauważa historyk sztuki Wiesław Banach, jest ona mostem w stronę gotyku i zupełnie innej religijności średniowiecza. Paryska świątynia to „rzeczywiste serce Francji” - kraju, który przez wieki był najważniejszą „córką Kościoła katolickiego”.
Dla wielu artystów katedra stanowiła źródło inspiracji. Julian Przyboś poświęcił jej wiersz, a Tadeusz Makowski uwiecznił ją w swoich pamiętnikach, pisząc: „W szare dni ludzie się chronią do dzieł sztuki, by się podwyższyć w marzeniach”. Z kolei w literaturze to właśnie powieść Victora Hugo zapoczątkowała europejską fascynację średniowieczem, zwracając uwagę opinii publicznej na fatalny stan świątyni.
Czym jest architektura gotycka?
Dramatyczna walka z ogniem
Pożar, który wybuchł tuż przed godziną 19:00, objął iglicę wznoszącą się nad odnowioną częścią kościoła. Strażacy walczyli o każdy centymetr budowli, ryzykując życie. Bohaterską postawą wykazał się kapelan paryskiej straży pożarnej, ks. Jean-Marc Fournier, który z płonącego budynku wyniósł relikwie korony cierniowej oraz Najświętszy Sakrament. Dzięki profesjonalizmowi służb i wcześniejszej decyzji o remoncie iglicy (co wiązało się z usunięciem cennych rzeźb apostołów i ewangelistów do warsztatu), wiele bezcennych skarbów udało się uratować.
Międzynarodowa solidarność i pomoc
Tragedia wywołała natychmiastową reakcję społeczności międzynarodowej. W geście solidarności dzwony biły w wielu katedrach Europy, w tym w Opactwie Westminsterskim. Deklaracje pomocy finansowej płynęły z całego świata:
| Podmiot/Kraj | Działanie |
|---|---|
| L’Oreal i fundacja Bettencourt-Schueller | Przekazanie 200 mln euro na renowację |
| BNP Paribas | Deklaracja wsparcia 20 mln euro |
| Miasta węgierskie | Wsparcie finansowe (m.in. Debreczyn, Veszprem, Segedyn) |
| Bułgaria | Wysłanie konserwatorów i malarzy ikon |
Przyszłość katedry
Prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział ambitny plan: odbudowę katedry w ciągu pięciu lat, czyniąc z tej katastrofy szansę na wspólnotę. Eksperci, w tym konserwatorzy zabytków, podkreślają jednak, że renowacja tak historycznego obiektu będzie procesem złożonym i czasochłonnym. Całe środowisko konserwatorskie dąży do tego, by przywrócić światu ten symbol dziedzictwa, który - jak podkreślają biskupi - przypomniał Europie o jej chrześcijańskich korzeniach.
