Dramat na Półwyspie Iberyjskim: Osobiste Świadectwa i Definicja "Pożarów Szóstej Generacji"
Jesus Pacios, 48 lat, mieszkaniec Rubii w hiszpańskim regionie winiarskim Valdeorras, opowiada o swoim dramatycznym doświadczeniu walki z ogniem: „To nie była katastrofa pożarowa, to było piekło”. Przez cztery dni i noce heroicznie bronił swojego domu, używając jedynie węża ogrodowego. Pacios i jego sąsiedzi doświadczyli zjawiska, które hiszpański minister spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaska nazwał pożarem „szóstej generacji”. Są to morza płomieni, które wyzwalają tak ogromną ilość ciepła, że zmieniają górne warstwy atmosfery, prowadząc do powstawania burz i wybuchania nowych ognisk.
Skala Zniszczeń i Tragiczny Bilans Ofiar
Hiszpania od lat boryka się z problemem pożarów lasów, jednak bieżący rok przyniósł szczególnie dramatyczne statystyki. Ministerstwo ds. Transformacji Ekologicznej szacuje, że do tej pory w tym roku spłonęło już 393 279 hektarów lasów. Według Europejskiego Systemu Informacji o Pożarach Lasów (EFFIS), od początku bieżącego roku ogień pochłonął około 415 tys. hektarów terenu w Hiszpanii.
- Hiszpania pozostaje krajem w Europie z największą powierzchnią spalonych lasów.
- W bieżącym roku w Hiszpanii spłonęło najwięcej lasów od 1994 roku.
- Potwierdzono co najmniej trzy ofiary śmiertelne pożarów lasów i łąk, w tym 36-letniego wolontariusza, który pomagał gasić ogień na wsi w prowincji Zamora, we wspólnocie autonomicznej Kastylia i León. Wiadomo również o co najmniej dwudziestu rannych osobach.
Problem pożarów nie ogranicza się do Hiszpanii; według oficjalnych danych, w tym roku pożary lasów w całej Europie strawiły już ponad 500 000 hektarów, co stanowi wzrost o 134% w porównaniu do poprzednich lat.
Najbardziej Dotknięte Regiony i Sytuacja Kryzysowa
Kastylia i León
Kastylia i León była jedną z najbardziej dotkniętych wspólnot autonomicznych, gdzie spłonęło prawie 150 000 hektarów. W prowincji Leon sytuacja pozostaje szczególnie trudna, zwłaszcza w gminie Fasgar, gdzie pożar trwający od 8 sierpnia na nowo rozniecił się z powodu silnego wiatru. Strażacy mają problemy z dotarciem do płomieni z powodu trudnego, górzystego terenu, na który nie mogą wjechać buldożery i ciężkie pojazdy gaśnicze. Nadzieję budzi fakt, że ogień może wypalić się w rejonie górniczym z mniejszą roślinnością, a także spadek temperatur poniżej 9 stopni Celsjusza.
Pożar w prowincjach Zamora i Leon o powierzchni ponad 36 tys. hektarów może być największym w historii Hiszpanii. W miejscowościach Anllares del Sil i Sorbeda del Sil w prowincji Leon popiół z pożaru zanieczyścił ujęcia wody pitnej, w związku z czym mieszkańcom zalecono jej niespożywanie.
Galicja
W Galicji odnotowano ponad 96 500 spalonych hektarów - to najgorszy bilans od 2006 roku. Prowincja Ourense ucierpiała najmocniej, gdzie ogień pochłonął około 157 tys. hektarów terenu.
Estremadura
Pożar lasu w Valdecaballeros w Estremadurze, który wybuchł w sobotę, pochłonął ponad 2,5 tysiąca hektarów lasów i pastwisk. Sytuacja była szczególnie groźna przez silny wiatr i niską wilgotność, które sprzyjały szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. Przełom nastąpił, gdy pogoda uległa poprawie, co pozwoliło służbom skutecznie opanować ogień.
Inne Obszary
W czwartek rano w kilku regionach Hiszpanii, zwłaszcza w Galicji, Kastylii-Leon, Estremadurze, Andaluzji i Asturii, w Walecji oraz Madrycie, szalało 11 wielkich pożarów. W Madrycie w ciągu ostatnich trzech dni pożary strawiły dwa tysiące hektarów.
Wyzwania w Walce z Ogniem i Czynniki Rozprzestrzeniania
Walkę z żywiołem utrudniają ekstremalne warunki pogodowe: silny wiatr, wysokie temperatury (sięgające nawet 44°C) i niska wilgotność, które sprzyjają szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. Hiszpańska państwowa agencja meteorologiczna Aemet prognozuje utrzymywanie się fali upałów.
Strajk Strażaków w Madrycie
W Madrycie sytuację komplikuje strajk strażaków leśnych, który trwa od połowy lipca. Na dyżurach stawia się zaledwie 80% potrzebnej załogi. Strażacy alarmują, że ich praca w sezonie pożarowym staje się coraz trudniejsza, a warunki finansowe (około tysiąca trzystu euro miesięcznie) nie pozwalają godnie żyć w stolicy Hiszpanii, gdzie brakuje również ponad trzydziestu etatów. Władze Madrytu apelują o powrót do pracy w pełnym wymiarze.
Reakcja Władz i Społeczeństwa
Zaangażowane Siły i Pomoc
Z pożarami walczy kilkadziesiąt tysięcy strażaków, żołnierzy i ochotników. Wysiłki strażaków ze wspólnot autonomicznych wspierają specjaliści z wojskowej jednostki do spraw sytuacji nadzwyczajnych, z których tysiąc pracuje w terenie, a dwa i pół tysiąca pozostaje w odwodzie.
- W prowincji Huelva, na południowym zachodzie kraju przy granicy z Portugalią, do walki z pożogą lasów używanych jest 18 samolotów i helikopterów.
- W akcji pomagają również portugalscy strażacy.
- W rejonie Fasgar pracuje 21 zastępów straży pożarnej.
Nagranie z helikoptera pokazuje ogromne pożary lasów w Hiszpanii
Ewakuacje i Pomoc Ofiarom
Ze względu na zagrożenie ewakuowano liczne miejscowości. W ostatnich dniach swoje domy musiało opuścić około 650 mieszkańców z 23 miejscowości, a na dotkniętych obszarach ewakuowano ponad 9 tysięcy osób. Z gór Tàrbena ewakuowano 180 osób, dla których Hiszpański Czerwony Krzyż utworzył schronisko w Domu Kultury Tàrbena.
Kastylia i León oferuje największy pakiet pomocy: do 185 000 euro na zniszczone budynki mieszkalne oraz wsparcie dla rodzin, rolników, hodowców bydła i przedsiębiorstw.
Wizyta Królewskiej Pary
Na tereny dotknięte żywiołem udała się para królewska. Król Filip VI i królowa Letycja odwiedzili wspólnotę Kastylii i León, w tym prowincje Zamora i Leon, spotykając się z lokalnymi władzami i mieszkańcami. Król Filip VI zaznaczył, że "chcieliśmy być blisko poszkodowanych". Para królewska planowała również wizyty w Galicji i Estremadurze.
Przyczyny Pożarów i Śledztwa
Co roku pożary lasów niszczą w Hiszpanii ponad 100 tysięcy hektarów powierzchni. Głównymi przyczynami są wysokie temperatury, susze i ludzkie zaniedbania. Jednak w wielu przypadkach istnieje również podejrzenie celowego podpalenia.
- Pożar w rejonie Fasgar wybuchł prawdopodobnie w wyniku uderzenia pioruna.
- Władze podejrzewają, że pożar w Valdecaballeros w Estremadurze został wzniecony celowo, ponieważ ogień pojawił się jednocześnie w trzech różnych miejscach. Abel Bautista z rządu Estremadury poinformował, że w okolicy odnotowano już 23 podobne przypadki tylko w ciągu ostatnich dwóch lat, co dodatkowo wzmacnia podejrzenia. Władze wezwały do podjęcia wszelkich możliwych działań śledczych w celu ustalenia sprawcy.
- Przyczyną pożaru na szlakach górskich w Tàrbena jest wysoka temperatura, która dotychczas nie występowała w Hiszpanii o tej porze roku.
Aktualna Sytuacja i Perspektywy
Hiszpania kończy sierpień z siedmioma aktywnymi pożarami lasów rozlokowanymi w całym kraju. Dyrektor Generalny Ochrony Ludności i Sytuacji Nadzwyczajnych, Virginia Barcones, potwierdziła po spotkaniu Państwowego Komitetu Koordynacyjnego, że walkę z pożarami można uznać za zakończoną w wielu rejonach, a sytuacja wykazuje poprawę.
Uspokoiła się sytuacja także w innych częściach Hiszpanii, a pożary w okolicach Alicante, Palencji, Toledo, Ávili i Almerii zostały opanowane. W Asturii udało się opanować pożary w rejonie Degana, Cangas del Narcea i Somiedo, aktywny pozostaje tylko pożar w okolicach Ibias. Pożar w Lubrín, który wybuchł w czwartek wieczorem, w sobotę był najgroźniejszy ze względu na siłę ognia i zmianę kierunku wiatru, ale obecnie także jest opanowany.
W bieżącym roku sytuacja jest nieco lepsza dzięki obfitym opadom deszczu na wiosnę, które poprawiły warunki wilgotnościowe w wielu regionach kraju. Pomimo tych pozytywnych sygnałów, nadal istnieją poważne obawy, że pożary mogą się rozprzestrzeniać, zwłaszcza w obliczu prognozowanej fali upałów.