Przedsionek Przeciwpożarowy i Wymagania dla Drzwi Ogniowych

Przedsionek przeciwpożarowy to kluczowy element systemów bezpieczeństwa pożarowego w budynkach, pełniący funkcję obudowy otworu w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego. Stanowi on swoistą „śluzę” lub przestrzeń przejściową pomiędzy dwoma strefami pożarowymi, której głównym zadaniem jest ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu. Jego prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie, w tym zastosowanie odpowiednich drzwi, jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa ewakuującym się użytkownikom oraz ekipom prowadzącym akcję ratowniczą.

Wymagania Prawne dotyczące Przedsionków Przeciwpożarowych

Przepisy regulujące zagadnienia bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych są zawarte głównie w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami), aktualnie Dz.U.2022.0.1225 t.j. Dokument ten szczegółowo określa wymagania dla przedsionków i zainstalowanych w nich wyrobów budowlanych, w tym drzwi przeciwpożarowych.

Parametry Przedsionka Przeciwpożarowego

Zgodnie z § 232 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia, przedsionek przeciwpożarowy powinien spełniać następujące warunki:

• Wymiary: Powinien mieć wymiary rzutu poziomego nie mniejsze niż 1,4 × 1,4 m.
• Konstrukcja: Ściany i strop, a także osłony lub obudowy przewodów i kabli elektrycznych (z wyjątkiem wykorzystywanych w przedsionku oraz z wyjątkiem zespołów kablowych, o których mowa w § 187 ust. 3) - powinny mieć klasę odporności ogniowej co najmniej E I 60 i być wykonane z materiałów niepalnych.
• Zamknięcia: Przedsionek powinien być zamykany drzwiami. Dopuszcza się osadzenie tych drzwi w ścianie o klasie odporności ogniowej, określonej dla drzwi, znajdującej się między przedsionkiem a klatką schodową.
• Wentylacja: Powinien być wentylowany co najmniej grawitacyjnie, z zastrzeżeniem § 246 ust. 4. Należy pamiętać, że wentylacja ta ma działać również w warunkach pożaru.

Dodatkowo, drzwi występujące w przedsionku (także drzwi windy) powinny mieć klasę zgodną z wymaganiami § 234 ust. Drzwi te, jako ruchome zamknięcia otworów usytuowanych w przegrodach o określonej klasie odporności ogniowej, mają za zadanie zapewnienie bezpieczeństwa w przypadku pożaru.

Wymagania dotyczące Odymiania i Wentylacji

W szczególnych przypadkach, gdy przedsionek stanowi drogę ewakuacyjną, wymagane są dodatkowe rozwiązania:

• W budynkach wysokich (W) dla stref innych niż ZL IV i PM oraz w budynkach wysokościowych (WW), przedsionek powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zadymieniu (na podstawie § 246 ust. 4).
• W budynkach wysokościowych (WW) dla strefy pożarowej PM, przedsionek powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu (na podstawie § 246 ust. 4).

Klasyfikacja Drzwi Przeciwpożarowych

Drzwi przeciwpożarowe są klasyfikowane ze względu na ich właściwości w warunkach pożaru, które określają ich zdolność do zapobiegania rozprzestrzenianiu się ognia, dymu oraz ograniczenia przenikania ciepła.

Klasy Odporności Ogniowej

Wyróżnia się następujące podstawowe klasy odporności ogniowej drzwi:

• E (szczelność ogniowa): Drzwi klasy E ograniczają w ciągu określonego czasu jedynie przepływ gorących gazów i płomieni z pomieszczenia, w którym wybuchł pożar. Temperatura nienagrzewanej powierzchni może sięgać kilkuset stopni, a silne promieniowanie ciepła może powodować zapalenie znajdujących się w ich pobliżu materiałów palnych.
• EW (szczelność ogniowa i ograniczenie promieniowania): Drzwi klasy EW ograniczają w ciągu określonego czasu strumień ciepła po stronie nienagrzewanej. Wartość promieniowania cieplnego mierzona w odległości 1,0 m od drzwi nie powinna przekraczać 15 kW/m² (poziom promieniowania cieplnego, który nie powoduje w ciągu kilku minut działania obrażeń ciała ludzkiego wynosi około 2,5 kW/m²).
• EI (szczelność ogniowa i izolacyjność ogniowa): Drzwi klasy EI zapewniają zarówno szczelność, jak i izolacyjność ogniową, co oznacza, że ograniczają przepływ gorących gazów i płomieni oraz utrzymują temperaturę po stronie nienagrzewanej poniżej określonych limitów, zapobiegając zapłonowi materiałów w pobliżu. W polskich przepisach wprowadzane są klasyfikacje EI1 i EI2.

Zgodnie z polskimi przepisami techniczno-budowlanymi, drzwi klas E lub EW mogą być stosowane tylko w przedsionkach, jako drugie zamknięcie oddzielające od klatek schodowych pomieszczenia, w których może powstać pożar.

Klasy Dymoszczelności

Definiuje się następujące klasy dymoszczelności drzwi:

• Sm: Maksymalna prędkość przepływu mierzona zarówno w temperaturze otoczenia, jak i w 200°C i przy ciśnieniu do 50 Pa nie przekracza 20 m³/h w przypadku drzwi jednoskrzydłowych, lub 30 m³/h w przypadku drzwi dwuskrzydłowych.
• Sa: Maksymalna prędkość przepływu mierzona w temperaturze otoczenia i przy ciśnieniu do 25 Pa nie przekracza 3 m³/h na metr długości szczeliny pomiędzy zamocowanymi a ruchomymi elementami składowymi drzwi (np. skrzydło-ościeżnica, skrzydło-skrzydło).

Drzwi dymoszczelne stosuje się do dzielenia korytarzy dłuższych niż 50 m oraz w przedsionkach lub bez przedsionków na klatki schodowe.

Wymagania dla Dróg Ewakuacyjnych i Drzwi w nich

Drzwi stanowiące wyjścia ewakuacyjne z pomieszczeń na drogi ewakuacyjne muszą spełniać określone wymagania techniczne, zawarte w § 239 i § 240 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury.

• Szerokość: Łączna szerokość drzwi w świetle, stanowiących wyjścia ewakuacyjne z pomieszczenia, powinna być obliczana proporcjonalnie do liczby osób mogących przebywać w nim równocześnie, przyjmując co najmniej 0,6 m szerokości na 100 osób. Najmniejsza szerokość drzwi w świetle ościeżnicy powinna wynosić 0,9 m, a w przypadku drzwi służących do ewakuacji do 3 osób - 0,8 m. Szerokość drzwi stanowiących wyjście ewakuacyjne z budynku oraz drzwi na drodze ewakuacyjnej z klatki schodowej powinna być nie mniejsza niż szerokość biegu klatki schodowej.
• Kierunek otwierania: Drzwi stanowiące wyjście ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczeń:
  • zagrożonych wybuchem;
  • do których jest możliwe niespodziewane przedostanie się mieszanin wybuchowych lub substancji trujących, duszących bądź innych, mogących utrudnić ewakuację;
  • przeznaczonych do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób;
  • przeznaczonych dla ponad 6 osób o ograniczonej zdolności poruszania się.
• Wysokość: Wysokość drzwi powinna odpowiadać wymaganiom § 62 ust. (w tekście źródłowym brak konkretnego zapisu wartości).
• Drzwi wieloskrzydłowe, wahadłowe i rozsuwane:
  • Drzwi wieloskrzydłowe powinny mieć co najmniej jedno, nieblokowane skrzydło drzwiowe o szerokości nie mniejszej niż 0,9 m.
  • Szerokość skrzydła drzwi wahadłowych powinna wynosić co najmniej 0,9 m dla drzwi jednoskrzydłowych, a dla dwuskrzydłowych - 0,6 m, przy czym oba skrzydła muszą mieć tę samą szerokość.
  • Zabrania się stosowania do celów ewakuacji drzwi obrotowych i podnoszonych.
  • Drzwi rozsuwane mogą być stosowane na drogach ewakuacyjnych, jeżeli są przeznaczone nie tylko do celów ewakuacji, a ich konstrukcja zapewnia automatyczne i ręczne otwieranie bez blokowania oraz samoczynne rozsunięcie i pozostanie w pozycji otwartej w wyniku zasygnalizowania pożaru.
• Samoczynne zamykanie: Drzwi, bramy i inne zamknięcia otworów o wymaganej klasie odporności ogniowej lub dymoszczelności powinny być zaopatrzone w urządzenia, zapewniające samoczynne zamykanie otworu w razie pożaru (§ 240 ust. 6).

Konstrukcje i Rodzaje Drzwi Przeciwpożarowych

Na rynku dostępne są różnorodne rozwiązania konstrukcyjne drzwi przeciwpożarowych, w tym rozwierane, przesuwne, jedno- i dwuskrzydłowe, przylgowe lub bezprzylgowe, często z dodatkowymi nadświetlami. Mogą być wykonane z różnych materiałów, takich jak stal, aluminium czy drewno.

Drzwi Przeszklone

Nowoczesne techniki produkcji szkła umożliwiły uzyskanie wyrobów o dużej wytrzymałości mechanicznej połączonej z bardzo wysoką odpornością ogniową, osiągającą nawet 120 minut w przypadku szkła wielowarstwowego. Norma PN-EN 14600:2005 określa wymagania dla szkła w drzwiach przeciwpożarowych, wskazując, że przedmiotem badań odporności ogniowej powinien być zestaw z zainstalowanym elementem przeszklonym o największym rozmiarze przewidzianym do stosowania. Szkło zastosowane w elementach przeszklonych powinno spełniać postanowienia odnoszących się do tych wyrobów zharmonizowanych norm europejskich.

Jednym z ważnych zagadnień zdefiniowanych w normie PN-EN 14600:2005 są reguły dotyczące ewentualnych zmian w oszkleniu drzwi przeciwpożarowych, odnoszących się do zastosowania alternatywnych elementów przeszklonych. Dopuszcza się możliwość wprowadzenia takich zmian, ale tylko pod rygorem spełnienia zasad wynikających z postanowień normy PN-EN 1634-1:2002.

Przykłady Rozwiązań Technologicznych i Producentów

• Hörmann: Firma oferuje rozwierane i przesuwne drzwi przeciwpożarowe, często przeszklone. Drzwi rozwierane mają budowę skrzynkową z ocynkowanej blachy stalowej (1,0 lub 1,5 mm, lub 0,6 mm z okleiną), wypełnionej wełną mineralną. Ościeżnice są stalowe ocynkowane i malowane proszkowo. Przesuwne drzwi aluminiowe typu T30 charakteryzują się brakiem szyny prowadzącej w posadzce, co gwarantuje swobodę poruszania i są testowane na 1 600 000 cykli otwierania i zamykania.
• Aluprof (System MB-78 EI): Polski producent posiada system MB-78 EI do zewnętrznych i wewnętrznych przegród przeciwpożarowych oraz drzwi jedno- i dwuskrzydłowych, w tym przeszklonych, w klasach odporności ogniowej od EI 15 do EI 60. Konstrukcja opiera się na kształtownikach aluminiowych z przekładką termiczną z poliamidu zbrojonego włóknem szklanym i izolacyjnymi wkładami ognioochronnymi (płyty gipsowo-kartonowe GKF, PALSTOP, PROMATECT®-H). Drzwi rozwierane mogą mieć wymiary skrzydła do 2500 mm (wysokość) x 1400 mm (szerokość). Produkuje również przeszklone automatyczne drzwi przesuwne w klasach EI 15 i EI 30, bazujące na tym samym systemie.
• ALUFIRE: Oferuje jedno- i dwuskrzydłowe drzwi rozwierane w klasach odporności ogniowej od EI 15 do EI 120. System ALUFIRE wykorzystuje trzykomorowe kształtowniki aluminiowe z przekładką termiczną z poliamidu wzmocnionego włóknem szklanym, wypełnione wkładami silikonowo-cementowymi lub z płyt gipsowo-kartonowych GKF.
• JANSEN A.G. (System JANISOL®): Szwajcarska firma (reprezentowana w Polsce przez KÖNIG STHAL Sp. z o.o.) dostarcza stalowe kształtowniki zimnogięte do drzwi systemu JANISOL®. Składają się one z dwóch profili z blachy ocynkowanej lub odpornej na korozję (1,5 mm) zespolonych przekładką termiczną, wypełnionych płytami gipsowo-kartonowymi GKF, masą ceramiczną lub płytami Palstop Pax. Oferowane są drzwi jedno- i dwuskrzydłowe w klasach EI 15, EI 30 i EI 60, szklone szybami o grubości od 9 mm do 29 mm.
• Sapa Building System Poland (SFB 2074): W asortymencie znajdują się ścianki, fasady oraz drzwi rozwierane i przesuwne. Drzwi przesuwne SFB 2074 są doprojektowane na bazie konstrukcji Thermo 74 z aluminiowych kształtowników o głębokości 74 mm, z przekładką termiczną i wypełnieniem z płyt gipsowo-kartonowych oraz glinokrzemianów. Oferowane są w klasach EI 15 oraz EI 30, z oszkleniem o grubości od 8 mm do 47 mm.

Badania i Wprowadzanie Drzwi na Rynek

Wprowadzenie drzwi przeciwpożarowych na rynek krajowy wymaga posiadania certyfikatu z akredytowanego laboratorium. Drzwi te są zaliczone do systemu zgodności 1 zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych.

Normy Badawcze

Badania odporności ogniowej drzwi należy przeprowadzać zgodnie z normami PN-EN 1634-1:2002, PN-EN 1363-1:2001 i PN-EN 1363-2:2001. Badania te odbywają się przy nagrzewaniu z dwóch stron według krzywej standardowej N. Drzwi dymoszczelne należy badać zgodnie z PN-EN 1634-3:2006.

W grudniu 2016 r. zaczęła obowiązywać zharmonizowana norma wyrobu PN-EN 16034:2014-11 "Drzwi, bramy i otwieralne okna - Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne - Właściwości dotyczące odporności ogniowej i/lub dymoszczelności". Zgodnie z nią, drzwi przeciwpożarowe mogą być wprowadzane do obrotu z oznakowaniem CE, po przeprowadzeniu stosownej procedury, zgodnej z Rozporządzeniem Nr 305/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 9 marca 2011 r.

Wyrób nieobjęty normą zharmonizowaną lub europejską oceną techniczną może być wprowadzony do obrotu na rynku krajowym po oznakowaniu znakiem budowlanym B. Znak ten umieszcza się na wyrobie, dla którego producent sporządził krajową deklarację właściwości użytkowych, zadeklarowanych zgodnie z krajową oceną techniczną (KOT).

Należy podkreślić, że wszystkie badania typu objęte aprobatą techniczną lub normą wyrobu są wykonywane raz dla danego typu drzwi, pod warunkiem, że nie zostaną wprowadzone żadne zmiany materiałowe lub konstrukcyjne drzwi. Obecnie w przygotowaniu są normy zwane EXAP-ami, z rozszerzonym zakresem zastosowania wyników badania.

tags: #przedsionek #pozarowy #jakie #drzwo