Plasan SandCat: Charakterystyka i Ewolucja Wielozadaniowego Pojazdu Opancerzonego

Plasan SandCat (hebr. פלסן קרקל) to kompozytowy pojazd opancerzony, zaprojektowany przez izraelską firmę Plasan Sasa (obecnie Plasan). Publicznie zaprezentowany po raz pierwszy w październiku 2005 roku podczas targów AUSA, najnowsze modele zostały pokazane na Eurosatory 2018. Pojazd bazuje na komercyjnym podwoziu Forda F-Series i został zaprojektowany w 2004 roku z myślą o różnorodnych zastosowaniach, stanowiąc potencjalne zastępstwo dla jeepów AIL Storm Izraelskich Sił Obronnych (IDF).

SandCat miał pełnić rolę chronionego lekkiego pojazdu, zdolnego do wykonywania zadań w operacjach bojowych, które wcześniej, przed misjami w Iraku i Afganistanie, były realizowane przez nieopancerzone lekkie pojazdy użytkowe. Dostępne są różne warianty nadwozia oraz konfiguracje wnętrza i wyposażenia pojazdu, dostosowane do specyficznych misji wojskowych i policyjnych. Jest to ciężki pojazd opancerzony ważący ponad 8 ton.

Filozofia Projektowa i Ewolucja

Początkowo SandCat został zaprojektowany z masą całkowitą pojazdu (GVW) około 4000 kg i czteroosobową załogą. Po uwagach z wczesnych ocen, te parametry zostały zmienione na około 5000 kg i załogę od czterech do pięciu osób. Charakterystyczne, nietypowe trapezoidalne okna boczne zostały zoptymalizowane, aby zmniejszyć masę ciężkiego szkła pancernego, jednocześnie maksymalizując użyteczne kąty widzenia.

Plasan odnosi się do opancerzenia SandCata jako "kited hull", składającego się z zachodzących na siebie, skręcanych i klejonych (nie spawanych) paneli. Skład pancerza nie został ujawniony, ale wiadomo, że obejmuje stalową warstwę podstawową z mieszanką wewnętrznych/zewnętrznych elementów aluminiowych, kompozytowych/ceramicznych i kevlarowych. Zalety konstrukcji skręcanej/klejonej to łatwość naprawy po uszkodzeniu, możliwość modernizacji części lub całości ochrony w miarę pojawiania się nowych technologii, a także zdolność do wymiany konkretnych paneli w celu rekonfiguracji pojazdu, np. zamiana stałego panelu dachu na taki z włazem i/lub możliwością montażu stanowiska uzbrojenia.

Generacje Pojazdu SandCat

Istnieją cztery generacje pojazdów SandCat, z których każda wprowadzała udoskonalenia i dostosowania do zmieniających się potrzeb. Automatyka stosowana we wszystkich generacjach SandCat pozostała standardem Forda, gdzie tylko było to możliwe. Najnowsze modele czwartej generacji są napędzane 6,7-litrowym silnikiem wysokoprężnym V8 Ford PowerStroke o mocy 330 KM, połączonym z sześciobiegową automatyczną skrzynią biegów Ford TorqShift.

I Generacja SandCat (Prototypy i wczesne warianty)

Pierwsza generacja SandCat to głównie prototypy, choć niewielka ich liczba została dostarczona izraelskim siłom bezpieczeństwa. W 2008 roku Szwecja otrzymała niewielką liczbę pojazdów w ośmiomiejscowej konfiguracji kombi do zadań policyjnych/SWAT. Prototypy i dostawy dla Izraela były w oryginalnej konfiguracji, która charakteryzowała się otwartą tylną przestrzenią bagażową. Aby odróżnić od oryginalnej konfiguracji, dłuższe nadwozie kombi było początkowo znane jako SandCat Plus. Z wyjątkiem szwedzkich SandCatów, które bazowały na podwoziu Ford F450, wszystkie inne rozwojowe pojazdy pierwszej generacji bazowały na podwoziu Ford F350, skróconym ze standardowego rozstawu osi 3,581 m do 2,946 m. Oryginalny prototyp Caracal/SandCat miał rozstaw osi skrócony do 2,845 m.

II Generacja SandCat (od 2008 roku)

Druga generacja SandCata została wprowadzona w 2008 roku, po aktualizacji produktu komercyjnego przez Forda. Wyprodukowano ponad 300 pojazdów drugiej generacji. Plasan nie chciał wówczas masowo produkować, więc Oshkosh Defense otrzymał licencję na marketing SandCata. Pojazdy drugiej generacji dla izraelskiej Straży Granicznej bazowały na podwoziu Ford F350 (skróconym z 3,581 m do 2,946 m rozstawu osi). Wszystkie inne pojazdy drugiej generacji i wszystkie kolejne generacje SandCata bazują na podwoziu Ford F550. SandCaty drugiej generacji oparte na F550 mają rozstaw osi 2,946 m i długość całkowitą 5 m zarówno w konfiguracjach Utility (pięć miejsc), jak i Transport (osiem miejsc). Wariant Utility ma otwartą tylną przestrzeń ładunkową, natomiast Transport to konfiguracja kombi. Pod względem stylizacji druga generacja SandCata jest najbardziej zróżnicowana i można było spotkać różnorodne fronty, błotniki, okna i konfiguracje nadwozia. Zachowując maskę Forda, Plasan zaprojektował nową, inspirowaną kotami kratkę i światła, które mogły przyjmować emblemat Oshkosh, ogólny emblemat SandCata lub, na lokalnym rynku izraelskim, gdzie pojazd sprzedawał dystrybutor Forda, emblemat Forda. Na rynek meksykański Oshkosh zachował kratkę i światła Forda w swojej wersji konfiguracji Transport, znanej jako Tactical Protector Vehicle (TPV). 249 meksykańskich SandCatów zostało dostarczonych w latach 2011/2012 i wszystkie były w konfiguracji Transport. Były one produkowane lokalnie przez Blindajes Epal, byłego lokalnego partnera Oshkosh/Plasan. Istnieje również lokalny produkt znany jako SandCat MX, ale nie jest to produkt Plasan ani Oshkosh. Ponadto, Ford F550 bazujący na DN-XI, który wyglądem przypomina Plasan SandCat (i często jest z nim mylony), jest pojazdem zbudowanym niezależnie przez armię meksykańską i nie jest w żaden sposób związany z produktami Plasan ani Oshkosh.

Po porozumieniu podpisanym w 2016 roku, obecnym lokalnym partnerem Plasan dla SandCata jest IBN Industrias Militares/IBN Military Industries.

III Generacja SandCat (od 2011 roku - SandCat Stormer)

Trzecia generacja SandCata została wprowadzona w 2011 roku po aktualizacji produktu komercyjnego przez Forda. Plasan intensywnie promował trzecią generację jako SandCat Stormer, aby odróżnić ją od wcześniejszych modeli. Użytkownikami SandCatów trzeciej generacji są między innymi Azerbejdżan, Kolumbia, Izrael, Kazachstan, Polska i Ukraina. Kolumbia złożyła zamówienie w Oshkosh Defense w grudniu 2012 roku na 14 SandCatów, i to mniej więcej w tym czasie zakończyło się zaangażowanie Oshkosh w ten produkt. Korea Południowa otrzymała swoje pierwsze SandCaty w 2013 roku, wyposażone w pociski kierowane RAFAEL Spike non line-of sight (NLOS). W 2015 roku przyznano kontrakt na dostarczenie 14 SandCatów dla polskiej Żandarmerii Wojskowej pod lokalną nazwą Szop. SandCaty używane przez Azerbejdżan i Kazachstan po raz pierwszy widziano w czerwcu 2015 roku. SandCaty trzeciej generacji były dostępne z rozstawem osi 2,946 m i długością całkowitą 5 m lub z rozstawem osi 3,429 m i długością całkowitą 5,5 m, choć modele z rozstawem osi 2,946 m nie były zamawiane. GVW SandCatów trzeciej generacji wynosiło do 8845 kg, z ładownością zależną od konfiguracji i poziomów ochrony, ale do 2000 kg.

Plasan początkowo koncentrował trzecią generację SandCata na rolach policyjnych i SWAT, więc celowo przyjęto mniej agresywną stylizację. Zmiany w projekcie obejmowały zamianę kanciastych nadkoli na zaokrąglone plastikowe, podobne do tych we wcześniejszych szwedzkich i izraelskich SandCatach policyjnych. Kratka i światła zostały przeniesione z drugiej generacji, lekko zmodyfikowane w celu dostosowania do nowej maski Forda. Trzecia generacja SandCata przeszła lifting w 2014 roku, kiedy potencjalny klient wojskowy zażądał bardziej surowego wyglądu. Kluczowymi cechami liftingu były nowa opancerzona kratka i bardziej kwadratowe trzecie szyby boczne zamiast bardziej trójkątnego oryginalnego projektu. Wprowadzono również zmiany kosmetyczne w błotnikach i progach bocznych, w wyniku czego uzyskano bardziej płaski wygląd z mniejszą ilością kształtu i zwężenia w tylnych flankach. Miększy, oryginalny wygląd Stormera pozostał dostępny. Zmodernizowany SandCat ewoluował w rodzinę pojazdów z wariantami jednokabinowymi, dwukabinowymi i innymi, dostosowanymi do konkretnych misji lub ładunków.

IV Generacja SandCat (od 2018 roku)

Modele czwartej generacji zostały pokazane po raz pierwszy w czerwcu 2018 roku i są opisane przez producenta jako posiadające bardziej elastyczną i modułową architekturę. SandCaty czwartej generacji są dostępne w trzech podstawowych konfiguracjach: transporter wojska (Troop Carrier), pojazd użytkowy (Utility) i wersja jednokabinowa (Single Cab). Transporter wojska, który mieści do 10 osób, jest w pełni zabudowany. Wariant Utility posiada w pełni opancerzoną kabinę dla załogi, która mieści do pięciu osób, natomiast opcja Single Cab mieści do trzech osób. W obu przypadkach tylne podwozie wariantów Utility i Single Cab jest dostępne dla różnorodnych opcji ładunkowych. Pod względem stylizacji, po raz pierwszy nie ma widocznych części Forda na zewnątrz pojazdu czwartej generacji, maska jest teraz projektem Plasana. Nowy przód został zaprojektowany tak, aby łatwiej było umożliwić lokalizację lub alternatywne identyfikacje. Domyślna jest nowa interpretacja "kociej" kratki SandCata, po raz pierwszy wprowadzonej w modelu drugiej generacji. Nowy projekt okien pozwolił na większą uniwersalność we wszystkich wariantach, obecnie istnieją cztery unikalne kształty szyb, w przeciwieństwie do ośmiu w SandCatach trzeciej generacji.

SandCat M-LPV (Mine-resistant Light Patrol Vehicle)

Kluczowym wyróżnikiem między czwartą a wszystkimi poprzednimi generacjami SandCata jest opcja monocoque (nadwozie samonośne) w najnowszej generacji. Wariant ten, Mine-resistant Light Patrol Vehicle (M-LPV), jest pierwszym SandCata zaprojektowanym jako w pełni strukturalny monocoque. Zachowuje automatykę Ford F550, ale rama drabinkowa podwozia nie jest już wymagana; silnik/skrzynia biegów wykorzystują montaż na ramie pomocniczej, która jest przykręcana do monocoque. Główną zaletą konstrukcji monocoque jest wyższy poziom ochrony przed wybuchami pod pojazdem bez zwiększania wysokości, środka ciężkości ani masy porównywalnie skonfigurowanych pojazdów bazowych.

Zaprezentowany podczas targów Eurosatory 2018 minoodporny pojazd patrolowy Sand Cat M-LPV został wyposażony w zdalnie sterowany moduł uzbrojenia (ZSmu) z 12,7-mm wielkokalibrowym karabinem maszynowym (wkm) i 7,62-mm karabinem maszynowym (km). M-LPV jest pierwszym pojazdem bazującym na architekturze czwartej generacji kołowych transporterów opancerzonych 4x4 Sand Cat (Caracal). Nadwozie samonośne pojazdu zostało zabudowane tylko na niektórych elementach stosowanego wcześniej podwozia cywilnego Ford F-Series (F350). To rozwiązanie pozwoliło osiągnąć wyższy poziom ochrony przeciwminowej (2a/2b według STANAG 4569), bez konieczności zwiększania masy i wysokości całkowitej pojazdu. Podobne rozwiązanie zastosowano również w opracowanych w Izraelu samochodach wysokiej mobilności Carmor Mantis. Napęd M-LPV stanowi 6,7-litrowy turbodoładowany silnik V8 Forda o mocy 330 KM, przenoszony przez sześciobiegową automatyczną skrzynię (opcjonalnie oferowana jest podwójna skrzynia biegów z zasilaniem). Pojazd pozwala na transport do maksymalnie 8 osób wraz z kierowcą.

Kluczowe Cechy Konstrukcyjne i Systemy Ochrony

Podwozie i Napęd

Standardowe osie napędowe F550 są zachowane, jednak przednie sprężyny śrubowe i tylne resory piórowe, a także hamulce, są wzmocnione/dostrojone do wagi operacyjnej. W modelach drugiej generacji tylne resory piórowe zostały zastąpione przez zaprojektowane przez Plasan sprężyny śrubowe i system wahaczy wleczonych. SandCat jest ciężkim pojazdem opancerzonym ważącym ponad 8 ton, zbudowanym na podwoziu Forda F-550 z silnikiem 6,7 L i napędem na cztery koła.

Opancerzenie i Ochrona Balistyczna

Ochrona balistyczna nadwozia, dzięki w pełni modułowej konstrukcji opancerzenia, może być konfigurowana pomiędzy poziomem 2 a 3 według STANAG 4569, w zależności od masy ładunku użytecznego. Wewnętrznie w obu wariantach (IV gen.) ochrona balistyczna jest uzupełniona przez wykładziny przeciwodpryskowe (spall liners), natomiast ochrona przed wybuchami pod pojazdem jest wzmocniona przez pływającą podłogę, autorskie podkładki pod stopy i siedzenia tłumiące energię wybuchu firmy Plasan.

Systemy Bezpieczeństwa

• Wnętrze: Wnętrze ma dwustrefową klimatyzację w standardzie i może być wyposażone w system filtracji NBC (Nuclear, Biological, Chemical), jeśli jest to wymagane.
• Dodatkowa ochrona zewnętrzna (IV gen.): Opcje obejmują chłodnicę, przednie błotniki i krytyczne komponenty silnika.
• Systemy przeciwpożarowe: Wybór wewnętrznych i/lub zewnętrznych ręcznych lub automatycznych systemów przeciwpożarowych może być zamontowany w celu zapewnienia ochrony w obszarach takich jak przedział silnika, przedział załogi, nadkola, zbiornik paliwa i tak dalej.

Warianty i Zastosowanie

Ogólny projekt SandCata jest taki, że może być przystosowany do wykonywania szerokiego zakresu misji wojskowych i policyjnych/związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym. Oryginalny SandCat posiadał cztero- lub pięciomiejscową chronioną cytadelę załogi, z dwoma drzwiami po każdej stronie oraz dwoma tylnymi drzwiami w cytadeli, które otwierały się na otwartą od góry tylną przestrzeń ładunkową. Ta przestrzeń, która mogła być przykryta w razie potrzeby, jest otwarta od góry w celu oszczędności wagi. Pojazdy "kombi" pierwszej generacji dla Szwecji mogły pomieścić osiem osób w wydłużonym, w pełni zamkniętym tylnym nadwoziu. Modele drugiej generacji mogły pomieścić do pięciu (Utility) lub ośmiu (Transport/TPV) osób. Modele czwartej generacji, które są opisane przez producenta jako posiadające bardziej elastyczną i modułową architekturę, są dostępne w trzech podstawowych konfiguracjach. Transporter wojska, który mieści do 10 osób, jest w pełni zamknięty. Wariant Utility posiada w pełni opancerzoną kabinę dla załogi, która mieści do pięciu osób, natomiast opcja Single Cab mieści do trzech osób. W obu przypadkach, tylna część podwozia jest dostępna dla różnorodnych opcji ładunkowych. Biorąc pod uwagę szeroką gamę dostępnych wariantów i konfiguracji, lista opcji dla SandCata jest obszerna.

Plasan zaprezentował również podczas targów Eurosatory 2018 m.in. lekko opancerzony pojazd terenowy Hyrax o masie 4-5 t do zadań patrolowych, bazujący na samochodzie Mercedes-Benz klasy G serii 461.

Operatorzy Pojazdu SandCat

SandCat jest używany przez wiele krajów na świecie, w tym:

• Azerbejdżan
• Bułgaria
• Chile
• Kolumbia
• El Salwador
• Grecja
• Izrael (IDF, Straż Graniczna, Policja)
• Kazachstan
• Meksyk (wersje TPV)
• Polska (Żandarmeria Wojskowa jako "Szop")
• Korea Południowa
• Szwecja (Policja/SWAT)
• Ukraina

tags: #sandcat #system #przeciwpozarowy