Jak zostać strażakiem w Polsce?

Marzenie o służbie w straży pożarnej jest powszechne, a zawód strażaka cieszy się ogromnym szacunkiem społecznym. W Polsce istnieją dwie główne ścieżki kariery: Państwowa Straż Pożarna (PSP) oraz Ochotnicza Straż Pożarna (OSP). Każda z nich wymaga spełnienia określonych warunków i przejścia przez proces rekrutacyjny.

Państwowa Straż Pożarna (PSP)

Służba w Państwowej Straży Pożarnej jest zawodem wymagającym, ale również dającym wiele satysfakcji. Aby wstąpić w jej szeregi, kandydaci muszą przejść przez skomplikowane postępowanie kwalifikacyjne, które ma na celu wyłonienie osób najlepiej przygotowanych do pełnienia tej odpowiedzialnej funkcji.

Podstawowe wymagania dla kandydatów do PSP:

• Posiadanie polskiego obywatelstwa.
• Niekaralność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
• Korzystanie z pełni praw publicznych.
• Posiadanie co najmniej wykształcenia średniego lub średniego branżowego.
• Posiadanie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby.
• Uregulowany stosunek do służby wojskowej (nie dotyczy kobiet).

Postępowanie kwalifikacyjne do PSP jest ściśle uregulowane prawnie i ma na celu sprawdzenie nie tylko wiedzy, ale przede wszystkim predyspozycji fizycznych i psychicznych kandydatów.

Ścieżki kariery w PSP:

1. Służba kandydacka:

Ta ścieżka obejmuje naukę w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, które przygotowują kadry oficerskie i aspiranckie.

• Kształcenie oficerskie: Odbywa się w Szkole Głównej Służby Pożarniczej (SGSP) w Warszawie. Studia trwają 5 lat (10 semestrów) i kończą się uzyskaniem tytułu inżyniera pożarnictwa lub magistra inżyniera pożarnictwa oraz stopnia młodszego kapitana. Rekrutacja na jednolite studia magisterskie obejmuje złożenie dokumentów, testy sprawności fizycznej, sprawdzian z pływania, a także analizę wyników maturalnych. Kandydaci nie mogą przekroczyć 25. roku życia i muszą zdać maturę z matematyki, języka obcego oraz jednego przedmiotu przyrodniczego lub ścisłego (fizyka, chemia, informatyka, biologia).
• Kształcenie aspiranckie: Realizowane jest w trzech szkołach aspirantów:
  • Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie
  • Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie
  • Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu
  Absolwenci tych szkół uzyskują tytuł technika pożarnictwa i stopień młodszego aspiranta. Proces rekrutacyjny jest podobny do tego w SGSP i obejmuje testy sprawnościowe, sprawdzian z pływania, test akrofobii oraz analizę wyników maturalnych.

Po ukończeniu szkół aspirantów lub SGSP, absolwenci są kierowani do pełnienia służby w jednostkach organizacyjnych PSP na terenie całego kraju.

2. Służba przygotowawcza (tzw. "nabór z ulicy"):

Ta ścieżka umożliwia bezpośrednie wstąpienie do jednostki ratowniczo-gaśniczej w wybranej komendzie PSP. Nabór ogłaszany jest przez poszczególne jednostki organizacyjne PSP, a informacje o nim należy szukać na ich stronach internetowych oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.

Postępowanie kwalifikacyjne w służbie przygotowawczej zazwyczaj składa się z następujących etapów:

• Ocena złożonych dokumentów (podanie, zaświadczenie lekarskie).
• Test sprawności fizycznej (obejmujący np. podciąganie na drążku, bieg po kopercie, próbę wydolnościową Beep Test).
• Sprawdzian braku lęku wysokości (akrofobia) - opcjonalny w naborze z ulicy, obowiązkowy w szkołach.
• Sprawdzian z pływania - opcjonalny w naborze z ulicy, obowiązkowy w szkołach.
• Test wiedzy (w niektórych naborach).
• Rozmowa kwalifikacyjna.
• Badania lekarskie i psychologiczne przeprowadzone przez komisję lekarską.

Po pomyślnym przejściu wszystkich etapów, kandydat zostaje przyjęty do służby przygotowawczej, a następnie kierowany na kurs podstawowy w zawodzie strażak. Po ukończeniu kursu i okresu stażu, funkcjonariusz może zostać mianowany do służby stałej.

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)

Ochotnicza Straż Pożarna stanowi integralną część systemu ochrony przeciwpożarowej w Polsce, a jej członkowie wykonują swoje obowiązki społecznie, często traktując służbę jako misję. Dołączenie do OSP jest prostsze niż do PSP, ale wymaga zaangażowania i chęci niesienia pomocy.

Jak zostać strażakiem OSP?

1. Ukończone 18 lat: Jest to podstawowy wymóg formalny.
2. Złożenie deklaracji: Należy złożyć deklarację chęci wstąpienia do wybranej jednostki OSP. Wzory deklaracji są zazwyczaj dostępne na stronach internetowych poszczególnych jednostek.
3. Rozpatrzenie wniosku: Zarząd jednostki OSP rozpatruje podanie kandydata.
4. Okres kandydacki i szkolenie: Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku, kandydat zazwyczaj przechodzi okres kandydacki, podczas którego zapoznaje się ze specyfiką jednostki, sprzętem i podstawami obsługi wyposażenia pożarniczego. Następnie odbywa odpowiednie szkolenie pożarnicze, które jest kluczowe do uzyskania uprawnień do udziału w akcjach ratowniczych.
5. Badania lekarskie: Aby móc brać udział w akcjach ratowniczych, wymagane są aktualne badania lekarskie potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych.
6. Ślubowanie: Po spełnieniu wszystkich wymogów i ukończeniu szkolenia, nowy członek OSP składa uroczyste ślubowanie.

Jednostki OSP mogą być włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co wiąże się z dodatkowymi wymaganiami sprzętowymi i personalnymi.

Cechy i umiejętności pożądane u strażaka

Niezależnie od ścieżki kariery, zawód strażaka wymaga posiadania szeregu specyficznych cech charakteru i umiejętności. Jest to praca wyjątkowo obciążająca fizycznie i psychicznie, wymagająca gotowości do działania w sytuacjach ekstremalnych.

Cechy osobowościowe:

• Odpowiedzialność: Kluczowa w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia.
• Odporność na stres: Umiejętność zachowania spokoju i racjonalnego myślenia pod presją.
• Umiejętność pracy zespołowej: Strażacy działają w zgranych zespołach, gdzie współpraca jest niezbędna.
• Dyscyplina: Niezbędna do prawidłowego funkcjonowania w strukturach i podczas akcji.
• Spostrzegawczość: Pozwala na szybką ocenę sytuacji i wykrycie zagrożeń.
• Odwaga: Gotowość do stawienia czoła niebezpieczeństwu.
• Szybka ocena ryzyka: Umiejętność podejmowania decyzji w ułamku sekundy.
• Pokora i chęć samorozwoju: Pozwalają na uczenie się na błędach i ciągłe doskonalenie.
• Empatia: Ważna w kontakcie z poszkodowanymi.

Umiejętności praktyczne:

• Świetna kondycja fizyczna: Niezbędna do wykonywania zadań ratowniczych.
• Umiejętność udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej.
• Prawo jazdy (często wymagane, zwłaszcza w OSP).
• Umiejętność pływania.
• Obsługa programów komputerowych (szczególnie w PSP).

Życiorys i CV w procesie rekrutacji

W procesie rekrutacji do PSP i OSP kluczowe jest odpowiednie przygotowanie dokumentów aplikacyjnych.

Życiorys tradycyjny (do PSP):

Przy naborze do służby przygotowawczej w PSP, zamiast CV, często wymagany jest tradycyjny życiorys. Powinien on zawierać:

• Dane osobowe i kontaktowe.
• Datę i miejsce urodzenia.
• Informacje o wykształceniu (wymieniając wszystkie ukończone szkoły).
• Opis doświadczenia zawodowego i osiągnięć.
• Krótki opis zainteresowań, zwłaszcza tych związanych ze sportem lub aktywnością fizyczną.
• Zwięzłość, przejrzystość i poprawność językowa są kluczowe.

CV i list motywacyjny (do stanowisk cywilnych w PSP lub w innych przypadkach):

W przypadku ubiegania się o stanowiska cywilne w strukturach PSP lub w innych okolicznościach, gdzie wymagane jest CV, należy:

• Dostosować treść CV do wymagań oferty pracy.
• Zawrzeć podsumowanie zawodowe podkreślające kluczowe kompetencje.
• Szczegółowo opisać posiadane umiejętności, popierając je przykładami lub liczbami.
• W liście motywacyjnym wskazać konkretne korzyści, jakie kandydat może wnieść do organizacji.
• Zadbać o estetyczny wygląd dokumentów, eliminując błędy ortograficzne i gramatyczne.

Zarobki i przywileje strażaków

Praca strażaka w PSP wiąże się z systemem wynagrodzeń i dodatkowych przywilejów, podczas gdy strażacy OSP otrzymują ekwiwalent za udział w akcjach.

Wynagrodzenie w PSP:

Mediana zarobków zawodowych strażaków w PSP wynosi około 7380 zł brutto miesięcznie. Na wyższe wynagrodzenie mogą liczyć funkcjonariusze na wyższych stanowiskach. Dodatkowo strażacy PSP mogą otrzymywać dodatki z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub stanowiących zagrożenie dla zdrowia, a także dodatki za stopień, służbowe, motywacyjne oraz inne uzasadnione czynniki.

Ekwiwalent w OSP:

Strażacy ochotnicy nie otrzymują stałej pensji, lecz tzw. ekwiwalent pieniężny za udział w akcjach ratowniczych i szkoleniach. Jego wysokość jest ustalana przez gminę i zazwyczaj wynosi kilkadziesiąt złotych za godzinę. Ekwiwalent ten jest zwolniony z podatku dochodowego.

Przywileje strażaków PSP:

• Odszkodowanie w przypadku uszczerbku na zdrowiu lub szkody na mieniu powstałych podczas służby.
• Bezpłatne wyżywienie podczas ćwiczeń, szkoleń i długotrwałych akcji ratowniczych.
• Prawo do lokalu mieszkalnego lub kwatery tymczasowej.
• Dodatki do uposażenia.
• Systematyczny wzrost uposażenia zasadniczego wraz ze stażem służby.
• Świadczenia pieniężne, takie jak zasiłek na zagospodarowanie, nagrody jubileuszowe, odprawy pośmiertne.
• Dodatkowy urlop wypoczynkowy.

tags: #pyly #strazak #sam