Zapewnienie bezpieczeństwa naszemu domowi to priorytet, zwłaszcza w obliczu rosnącej liczby zagrożeń. Badania wskazują, że zalanie, kradzież i pożar to najczęstsze przyczyny szkód w mieszkaniach. Katalog „domowych” zagrożeń nie jest zamknięty, a ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak gwałtowne opady deszczu i burze, prowadzące do powodzi i podtopień, występują coraz częściej, co wiąże się z poważnymi stratami materialnymi. Ponadto, współczesne wyzwania, jak awarie sprzętu komputerowego podczas zdalnej pracy czy nieuczciwe praktyki sprzedawców internetowych, również mogą generować problemy. Na szczęście, można zawczasu przygotować się na takie zdarzenia i zapewnić sobie parasol ochronny.
Jak wynika ze statystyk Polskiej Izby Ubezpieczeń, polskie mieszkania najczęściej dotknięte są zalaniem - to właśnie woda jest „sprawcą” trzech czwartych szkód w polskich domach (77%). Na kolejnych miejscach tego niechlubnego rankingu plasują się kradzież (18%), pożar (9%), wandalizm (7%) oraz wichura i przepięcie (3%).
PZU DOM: Zakres kompleksowej ochrony
Kompleksową ochronę zapewnia ubezpieczenie PZU DOM. Polisa sprawdzi się w przypadku wielu zdarzeń losowych, takich jak powódź, zalanie, pożar, huragan, upadek drzewa czy uderzenie pojazdu w nasz dom lub ogrodzenie. Ubezpieczyciel wypłaci również odszkodowanie, jeśli do domu klienta włamią się złodzieje, albo gdy wandale zniszczą elewację. W przypadku wariantu "Od Wszystkich Ryzyk", ochrona ubezpieczeniowa obejmuje maksymalnie szeroki katalog różnych zdarzeń.
Rozszerzenia polisy PZU DOM
Zakres polisy PZU DOM warto rozszerzyć o dodatki, które zapewniają jeszcze szerszą ochronę:
- OC w życiu prywatnym: To ochrona na wypadek szkód wyrządzonych przez ubezpieczonego lub jego dzieci, choćby podczas jazdy hulajnogą elektryczną czy rowerem. W PZU to ubezpieczenie dodatkowo obejmuje szkody wyrządzone przez dziecko do 13. roku życia, będące pod nadzorem ubezpieczonego, bez sprawdzania, czy nadzór był należyty. Odpowiedzialność w tym zakresie wynosi do 10 000 zł.
- Ubezpieczenie ochrony prawnej: Propozycja dla osób, które robią zakupy w internecie. Sprawdzi się w sytuacji, gdy sprzedawca zwleka z wysyłką zamówionego towaru, nie wszystkie zakupione przedmioty zostały dostarczone, a sklep internetowy nie chce zwrócić pieniędzy. W takim wypadku można liczyć na prawnika PZU, który poradzi, jak odzyskać pieniądze czy napisać reklamację. Ochrona obejmuje m.in. dochodzenie odszkodowania z tytułu czynów niedozwolonych, obronę w zakresie prawa karnego i wykroczeń, ochronę w zakresie umów (np. posiadania, wynajmowania lub najmowania nieruchomości), ochronę w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, ochronę danych osobowych oraz ochronę w zakresie prawa spadkowego.
- Ochrona prawna wraz z Alertami BIK: Ciekawa opcja dla klientów. Partnerem biznesowym przedsięwzięcia jest Biuro Informacji Kredytowej (BIK), które klientom PZU udostępnia usługę Alerty BIK. Otrzymają oni na telefon ostrzeżenie, gdy ktoś na ich dane będzie próbował np. wziąć kredyt.
- Pomoc w Domu: Polisa PZU DOM to także błyskawiczna pomoc w razie awarii w mieszkaniu, takich jak pęknięta rura, zepsuty zamek w drzwiach czy zwarcie instalacji elektrycznej. Dzięki temu ubezpieczeniu nie trzeba martwić się o fachowca, który szybko naprawi awarię. W wariancie Super Plus assistance PZU może zorganizować i opłacić również naprawę sprzętu RTV/AGD/PC czy zdalną pomoc informatyka.
Inne specjalne klauzule i korzyści w PZU DOM
- Stłuczenia: W PZU DOM ubezpieczane są standardowo przedmioty ze szkła, plastiku czy konglomeratu. Odszkodowanie zostanie wypłacone, jeśli ktoś lub coś przypadkowo stłucze przedmioty w domu, np. gdy podczas kąpieli poślizgnie się i stłucze kabinę prysznicową. Wyjątki obejmują m.in. wykładziny podłóg i schodów, telefony, sprzęt audiowizualny i komputerowy oraz naczynia służące do przechowywania lub spożywania posiłków. Rybki akwariowe zalicza się do zwierząt domowych, a te z kolei są ubezpieczane w ramach ruchomości domowych. Jeśli akwarium się stłucze, PZU odpowie za szkody powstałe w wyniku zalania (np. parkietu) oraz za rybki akwariowe do wysokości 5000 zł, a także za przypadkowo stłuczone akwarium.
- Instalacje poza domem: Ochroną objęte są również instalacje znajdujące się poza domem i z nim połączone, m.in. fotowoltaika zamontowana np. w ogrodzie. Instalacje fotowoltaiczne i pompy ciepła chronione są nie tylko od ryzyk pogodowych, kradzieży z włamaniem, stłuczenia czy przepięcia.
- Stare domy po remoncie generalnym: Jeśli dom ma więcej niż 50 lat, PZU może ubezpieczyć go w wartości nowej - pod warunkiem, że w ostatnich 20 latach przeszedł remont generalny (ma wymienione: dach, stolarkę okienną i drzwiową, instalacje: elektryczną, wodną, ogrzewania). Oznacza to, że jeśli taki dom zostanie zniszczony, odszkodowanie ustalane jest na podstawie kosztorysu naprawy lub odbudowy domu o podobnym standardzie, bez uwzględniania zużycia technicznego.
- Wyposażenie domu i posesji: Za zniszczone stałe elementy ubezpieczonego domu (np. podłogę, armaturę, zabudowę kuchni), wyposażenie posesji oraz ruchomości domowe (m.in. sprzęt RTV i AGD) można otrzymać odszkodowanie, które pozwoli kupić nowe rzeczy w miejsce zniszczonych, bez uwzględniania ich zużycia technicznego. Oznacza to, że jeśli stary telewizor zostanie zniszczony, dostanie się kwotę odszkodowania na zakup nowego telewizora podobnej klasy.
- Ruchomości w tymczasowym miejscu zamieszkania dziecka: PZU obejmuje ochroną mienie znajdujące się w tymczasowym miejscu zamieszkania (w akademiku, wynajętym mieszkaniu) dziecka ubezpieczonego, które się uczy i nie ukończyło 26. roku życia.
- Meble ogrodowe: W ramach ubezpieczenia ruchomości domowych, ochroną ubezpieczeniową objęte są m.in. meble ogrodowe, znajdujące się na ogrodzonej posesji.
- Koszty leczenia następstw wypadku: W wariancie Standardowym Plus zwracane są koszty leczenia następstw wypadku ubezpieczeniowego, na przykład następstw ukąszenia przez kleszcza, ugryzienia przez psa lub wypadku komunikacyjnego.
- Brak listy przedmiotów: PZU nie wymaga listy ubezpieczanych przedmiotów, poza sytuacją, w której klient chciałby ubezpieczyć dzieła sztuki, obrazy czy kolekcje.
- Odpowiedzialność w trakcie remontu: Jeśli w wyniku prac remontowych powstanie ogień, eksplozja, dym lub sadza, zalanie, przepięcie lub w dom uderzy pojazd, PZU ponosi odpowiedzialność za powstałą szkodę.
Ubezpieczenie od ryzyka pożaru: Co musisz wiedzieć?
Ubezpieczenie od ryzyka pożaru jest objęte standardowym zakresem większości polis mieszkaniowych. Niemal każde ubezpieczenie mieszkania lub domu oferuje ochronę przed skutkami pożaru. Jednak, aby mieć szansę na wypłatę odszkodowania, trzeba spełnić kilka opisanych w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU) formalności. Nie każdy posiadacz ubezpieczenia o nich wie.
Rosnące zagrożenie pożarami
Pożary zdarzają się dość często. W 2024 r. polscy strażacy do ognia wyjeżdżali około 103 000 razy. W 2023 r. powstało 29 271 pożarów w obiektach mieszkalnych, w których 295 osób straciło życie. Dane Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej potwierdzają, że zagrożenie jest realne. Ostatnio miało miejsce kilka głośnych pożarów, ale większość zdarzeń to takie, o których wiedzą tylko ludzie z najbliższej okolicy. Często pogorzelcy mogą liczyć na pomoc i zrzutki, jednak trudno dzięki takiej pomocy zebrać kwotę na pełną rekompensatę poniesionych szkód.
Wedle ogólnej definicji, przyjmowanej przez większość towarzystw ubezpieczeniowych, pożar to niekontrolowany proces palenia się ognia, który wyszedł poza palenisko - lub powstał niezależnie - i rozprzestrzenił się po nieruchomości. Najczęstszymi przyczynami pożarów w obiektach mieszkalnych są nieprawidłowa eksploatacja urządzeń elektrycznych i grzewczych (np. pozostawienie czajnika bez nadzoru), spalanie śmieci i odpadów obok domu, palenie papierosów w łóżku, nieodpowiednia obsługa pieców różnego rodzaju oraz awarie i przepięcia w instalacjach elektrycznych.
Podstawowy i rozszerzony zakres ochrony od pożaru
Przeważnie ochrona domu lub mieszkania od pożaru obejmuje w wariancie podstawowym mury oraz elementy stałe (okna, drzwi, wszelkie instalacje, tynki czy zamontowane na stałe elementy techniczne i wyposażenie). Dopiero wariant rozszerzony obejmuje także ruchomości (sprzęty elektroniczne, meble czy ubrania) i uszkodzenia powstałe na skutek interwencji straży pożarnej. Warto sprawdzać warunki ubezpieczeń pod kątem odszkodowań za akcję gaśniczą straży pożarnej, ponieważ większość polis nie obejmuje bowiem następstw działań straży pożarnej, jak np. zniszczenia podłogi zalanej wodą czy pianą. Wariant Uniwersalny PZU Dom oferuje ochronę przed skutkami przepięcia, a nawet przed skutkami akcji ratowniczej straży pożarnej.
Sumy ubezpieczenia: wartość odtworzeniowa a rzeczywista
Zakłady ubezpieczeń wypłacają odszkodowania do wysokości sumy ubezpieczenia. W razie pożaru zaniżona suma ubezpieczenia nieruchomości mści się na właścicielach spalonego dobytku, gdyż odszkodowanie może nie wystarczyć na odbudowę domu. Z roku na rok ceny materiałów budowlanych i robocizny rosną, więc rozsądne jest aktualizowanie sumy ubezpieczenia. Jeśli ubezpieczamy mieszkanie warte 500 tys. zł na kwotę 600 tys. zł, to i tak dostaniemy maksymalnie pół miliona złotych za szkodę całkowitą, a będziemy niepotrzebnie przepłacać za składkę. Natomiast, jeśli podamy w polisie mniejszą wartość, np. 400 tys. zł dla mieszkania wartego 500 tys. zł, to odszkodowanie będzie zaniżone.
Nieruchomość można ubezpieczyć według wartości odtworzeniowej, czyli takiej, gdy odszkodowanie powinno wystarczyć na odbudowanie domu po pożarze, bądź rzeczywistej, czyli odpowiadającej temu, ile wart jest dom. Najkorzystniej byłoby ubezpieczyć dom według wartości odtworzeniowej, ale nie zawsze jest to możliwe. Ubezpieczyciele zgadzają się ubezpieczać nieruchomości według tej wartości, gdy spełniają one określone warunki. Kluczowe jest to, żeby budynek nie miał więcej lat niż liczba wskazana w ogólnych warunkach ubezpieczenia (każde towarzystwo określa ją indywidualnie). Znaczenie ma też to, czy budynek jest murowany, czy drewniany. Właściciele starych drewnianych domów mają najtrudniej z otrzymaniem oferty, która całkowicie zabezpieczy ich finanse na wypadek pożaru, gdyż o ile w ogóle towarzystwo ubezpiecza takie domy, to zwykle tylko według wartości rzeczywistej. Istotnym kryterium jest też dokonanie remontu generalnego. Dla mieszkań natomiast przyjmuje się zazwyczaj wartość rynkową - wylicza się ją, mnożąc metraż lokalu przez średnią cenę metra kwadratowego w danej lokalizacji.
Obowiązki ubezpieczonego właściciela nieruchomości
Aby ubezpieczenie „przeciwpożarowe” było wartościowe, ubezpieczony ma obowiązek przestrzegać obowiązujących przepisów prawa z zakresu ochrony przeciwpożarowej, utrzymywać przedmiot ubezpieczenia w należytym stanie technicznym, w tym przeprowadzać jego przeglądy techniczne oraz okresowe kontrole. Obowiązki te znajdziemy w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków oraz w ustawie Prawo budowlane.
Znaczenie regularnych przeglądów technicznych
Wiele osób nie pamięta o przeglądach elektrycznych czy gazowych, albo nie zdaje sobie sprawy, że brak takiego "papierka" może w niektórych przypadkach spowodować, że za spalone mieszkanie nie będzie żadnego odszkodowania. Aby ubezpieczyciel mógł odmówić wypłaty odszkodowania z uwagi na brak przeglądów, wcześniej musi takie zastrzeżenie zawrzeć w OWU. Dodatkowo powinien zachodzić związek przyczynowy między brakiem kontroli instalacji a szkodą.
- Instalacja gazowa: Należy kontrolować raz w roku.
- Przewody kominowe: Należy kontrolować raz w roku.
- Wentylacja: Powinna być sprawdzana raz na trzy lata.
- Instalacja elektryczna: Najrzadziej kontroluje się ją - raz na pięć lat.
Przydają się także kontrole sprzętu gaśniczego czy systemów gaśniczych. Warto zaznaczyć, że w PZU DOM można otrzymać odszkodowanie, nawet gdy zapomni się lub z innej przyczyny nie wykona obowiązkowego przeglądu technicznego przewodu kominowego, instalacji gazowej lub elektrycznej w ubezpieczonym domu. Wypłata odszkodowania w takiej sytuacji wynosi maksymalnie do 50% sumy ubezpieczenia. Jest to znacząca różnica w porównaniu do innych ubezpieczycieli, którzy mogą całkowicie odmówić wypłaty. Na przykład, w ofercie Warty (Warta Dom Komfort) widnieje ostrzeżenie, że w przypadku naruszenia obowiązków wykonania okresowych kontroli, odszkodowanie nie przekroczy 150 000 zł, a szkoda musi mieć związek z brakiem przeglądu. Podobnie, Allianz (Mój Dom) nie wypłaci odszkodowania, jeśli przedmiot ubezpieczenia nie był zgodny z przepisami przeciwpożarowymi i nie posiadał aktualnych przeglądów technicznych. Z kolei Generali w ubezpieczeniu domu i mieszkania obejmuje ochroną dom nawet w przypadku braku przeglądów instalacji, a w ramach assistance oferuje pomoc w organizacji przeglądu.
Rażące niedbalstwo
W wariancie Od Wszystkich Ryzyk PZU odpowiada również za szkody, które ubezpieczony wyrządził wskutek rażącego niedbalstwa, czyli w sytuacji, gdy szkoda powstała w następstwie np. niewykonania okresowych przeglądów technicznych przewodów kominowych, instalacji gazowej czy elektrycznej. Przy czym za takie szkody PZU wypłaca odszkodowanie w kwocie nie wyższej niż 50% sumy ubezpieczenia. PZU odpowiada również za szkody powstałe w wyniku pozostawienia np. włączonego żelazka, ładowarki do telefonu, palnika służącego do podgrzewania posiłków czy niewygaszonego kominka.
Wyłączenia odpowiedzialności
Potencjalny katalog wyłączeń - czyli przypadków, w których po pożarze ubezpieczony nie otrzyma odszkodowania - jest dość szeroki. Wśród nich znajdziemy:
- Celowe działania ubezpieczonego lub domowników.
- Wadliwe wykonanie budynku.
- Posiadanie środków pirotechnicznych.
- Ogień jako skutek działań wojennych, aktów terrorystycznych czy zamieszek. Oznacza to, że jeśli mieszkanie zostanie przypadkowo podpalone w wyniku zamieszek, odszkodowanie z większości polis nie zostanie wypłacone.
Skomplikowane przypadki pożarów
Pożar u sąsiada
Ciekawą kwestią jest także sytuacja, w której pożar zaczął się nie w naszym lokalu, tylko w sąsiednim. Wtedy kluczowe są dwie kwestie: odpowiedzialność za pożar oraz rodzaj wykupionej polisy. Jeśli sąsiad nie ma polisy OC - czyli ubezpieczenia, które chroni go przed szkodami wyrządzonymi innym osobom - to trudno będzie uzyskać od niego pieniądze i wtedy pozostaje własna polisa (o ile obejmuje zakresem skutki pożaru u sąsiada). Oczywiście, jeśli sąsiad jest winny pożaru, powinien za to odpowiedzieć finansowo, ale może nie być go na to stać. Jeśli ma polisę OC, trzeba wybrać, z której polisy chce się otrzymać odszkodowanie - powinno się wybrać tę, która uwzględnia większą ilość szkód związanych z pożarem, jednak należy pamiętać, że nie może dojść do wzbogacenia się na odszkodowaniu.
Szkody w blokach i apartamentowcach
Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, jeśli uszkodzone zostaje mieszkanie w bloku czy apartamentowcu. W zależności od przyczyny pożaru, szkody musi wtedy naprawić albo osoba fizyczna (lub jej ubezpieczyciel, jeśli posiadała OC nieruchomości), albo spółdzielnia mieszkaniowa, albo nawet sam specjalista odpowiedzialny za wykonanie instalacji elektrycznej w budynku.
Przekroczenie obciążenia ogniowego
Inną „ciekawą” kwestią jest możliwość niespełniania wymogów bezpieczeństwa pożarowego poprzez składowanie zbyt dużej ilości mienia w budynku. Przekroczenie dopuszczalnego tzw. obciążenia ogniowego oraz wielkości stref pożarowych - np. poprzez składowanie zbyt dużej ilości kartonów i desek - może doprowadzić do pożaru, a potem do braku wypłaty odszkodowania.
Jak dbać o bezpieczeństwo przeciwpożarowe?
Aby móc liczyć na odszkodowanie w najgorszym przypadku, powinno się zamontować czujniki dymu (najlepiej tam, gdzie znajduje się kuchenka czy piec). W domu powinna także być gaśnica, najlepiej proszkowa - i najlepiej w kuchni lub w pobliżu kominka. Pomocny może być także koc pożarowy (do narzucenia na ogień na płaskiej powierzchni). Jeśli ktoś ma kotłownię, to powinien tam zamontować drzwi przeciwpożarowe. Jeśli budujemy dom od podstaw, warto stosować - tam, gdzie się da - materiały odporne na ogień. Trzeba także pamiętać, że każdy budynek powinien mieć instalację odgromową (popularny piorunochron). Warto też zapłacić trochę więcej i zamiast normalnych przedłużaczy stosować listwy przepięciowe.
Postępowanie po pożarze
A co jeśli już do feralnego pożaru dojdzie? Poszkodowany powinien dokumentować wszelkie uszkodzenia, w tym dokonane przez straż pożarną. Jeśli trzeba wykonać prace związane z zabezpieczeniem miejsca po pożarze - należy oczywiście zachowywać rachunki. Po opanowaniu ognia i zabezpieczeniu terenu strażacy powinni wręczyć poszkodowanemu protokół (notatkę) z interwencji - to najważniejszy dokument, jeśli chodzi o ubieganie się o odszkodowanie po pożarze.
Niezwykle istotne jest również udokumentowanie swoich strat. Trzeba wykonać zdjęcia zniszczeń - najlepiej, by było ich jak najwięcej. Rzeczoznawca z towarzystwa przyjedzie, by zrobić dokumentację, ale poszkodowany powinien mieć swoją. Po pożarze wychodzi również zapobiegliwość - dobrze jest mieć dowody zakupu mebli i innych sprzętów. Lepiej nie spieszyć się z usuwaniem skutków pożaru - co najmniej do momentu przybycia na miejsce rzeczoznawcy przysłanego przez towarzystwo ubezpieczeniowe. W przypadku zniszczeń, np. zalania piwnicy po nawałnicy czy zerwanego dachu po wichurze, można rozpocząć zabezpieczanie mienia lub naprawy, szczególnie jeśli nie jest możliwe czekanie na rzeczoznawcę.
Czasem warto zainwestować w usługi niezależnego rzeczoznawcy. Nietrudno znaleźć opisy przypadków, w których odmowa odszkodowania wiązała się z błędnym orzeczeniem - np. ubezpieczyciel twierdził, że pożar zaczął się od komina, a ubezpieczony nie wykonywał regularnych przeglądów kominiarskich, tymczasem niezależny rzeczoznawca stwierdził, że nieszczęście wzięło się od instalacji elektrycznej, za którą odpowiadała administracja budynku.
Zdarza się także, że ubezpieczyciel obniża kwotę odszkodowania z uwagi na dokonanie amortyzacji (określa wartość rzeczywistą mienia). Chodzi o to, że przedmioty zużywają się z czasem, i to oczywiste, że w dniu pożaru nie są warte tyle, co w momencie zakupu. Jednak kosztorys popożarowy zawsze sporządza się, uwzględniając ceny nowych części. W teorii amortyzacja jest uzasadniona, jednak w praktyce nie da się jej wykonać sprawiedliwie. Dlatego poszkodowani - jeśli w kosztorysie po pożarze zobaczą zastosowanie amortyzacji - powinni odwołać się od decyzji ubezpieczyciela.