Ręczny Ostrzegacz Pożarowy (ROP) – Kompleksowy Przewodnik

Ręczny ostrzegacz pożarowy (ROP) to kluczowy element każdego systemu sygnalizacji pożarowej (SSP), umożliwiający manualne zgłoszenie pożaru lub zagrożenia pożarowego. Jest to proste w obsłudze urządzenie, dostępne dla każdej osoby znajdującej się w budynku, która zauważyła potencjalne zagrożenie. ROP-y odgrywają niezastąpioną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa użytkowników obiektów, dlatego ich prawidłowe działanie, instalacja i zrozumienie funkcji są niezwykle istotne.

Budowa i zasada działania Ręcznego Ostrzegacza Pożarowego (ROP)

ROP ma zazwyczaj formę czerwonej skrzynki z przyciskiem, chronionym przezroczystą szybką z tworzywa sztucznego. Szybka ta zapobiega przypadkowemu uruchomieniu alarmu. Aby aktywować ostrzegacz, należy zbić lub usunąć szybkę zabezpieczającą, a następnie nacisnąć przycisk. Informacja o aktywacji jest przekazywana do centrali systemu alarmowego, która następnie za pomocą sygnałów dźwiękowych i wizualnych powiadamia osoby przebywające w budynku o zagrożeniu.

Zasilanie i sygnalizacja w systemach konwencjonalnych

W typowych polskich centralach, ROP działa jako element linii dozorowej, zazwyczaj w układzie konwencjonalnym z linią dwużyłową. W takim systemie, zasilanie i kontrola stanu elementu odbywają się poprzez tę samą parę przewodów. Centrala monitoruje prąd płynący w linii: podczas dozoru wynosi on około 1 mA, a w czasie alarmu wzrasta do około 10 mA.

ROP zawiera wbudowany rezystor, który podczas naciśnięcia przycisku zmienia wartość prądu w linii. Centrala interpretuje tę zmianę jako sygnał alarmowy. Linia dozorowa jest zakończona rezystorem (np. 5,6 kΩ), którego obecność centrala kontroluje, aby wykryć uszkodzenia. Jeżeli prąd odbiega od parametrów, centrala sygnalizuje uszkodzenie.

Odłączenie któregokolwiek z elementów liniowych (takich jak czujki optyczne, jonizacyjne, termiczne, ROP-y czy izolatory zwarć) przerywa ciągłość linii dozorowej. W konsekwencji centrala przestaje "widzieć" rezystor końca linii i powoduje sygnalizację uszkodzenia. W centralach produkcji TELFA i POLON, zadziałanie ROP powoduje wzrost prądu linii do wartości alarmowej poprzez zasilenie diody sygnalizacyjnej.

Typy ROP-ów

• ROP-y uruchamiane bezpośrednio (działanie pojedyncze): Przejście do stanu alarmowania następuje automatycznie po zbiciu lub przemieszczeniu szybki.
• ROP-y typu B (uruchamiane pośrednio, działanie podwójne): Wymagają, po zbiciu lub odsunięciu szybki, dodatkowego ręcznego wciśnięcia przycisku przez osobę alarmującą.

Obowiązek instalacji ROP - Podstawa prawna i miejsca wymagane

Zgodnie z normą PN-EN 54-1:2011 "Systemy sygnalizacji pożarowej", ręczne ostrzegacze pożarowe służą do przekazywania informacji o pożarze i są integralną częścią systemu sygnalizacji pożarowej. Nie są to samodzielne urządzenia. Ich instalacja jest obowiązkowa tam, gdzie przepisy przeciwpożarowe wymagają stosowania SSP.

Jeśli w zakładzie pracy lub innym obiekcie zainstalowany jest system sygnalizacji pożarowej, ROP automatycznie wchodzi w jego skład. Jeśli natomiast system sygnalizacji pożarowej nie jest wymagany, nie ma potrzeby instalowania ROP-ów.

Miejsca, w których wymagane jest stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej (na podstawie Rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r.):

1. Budynki handlowe lub wystawowe:
   • jednokondygnacyjne o powierzchni strefy pożarowej powyżej 5 000 m²,
   • wielokondygnacyjne o powierzchni strefy pożarowej powyżej 2 500 m²;
2. Teatry o liczbie miejsc powyżej 300;
3. Kina o liczbie miejsc powyżej 600;
4. Budynki o liczbie miejsc służących celom gastronomicznym powyżej 300;
5. Sale widowiskowe i sportowe o liczbie miejsc powyżej 1 500;
6. Szpitale (z wyjątkiem psychiatrycznych) oraz sanatoria - o liczbie łóżek powyżej 200 w budynku;
7. Szpitale psychiatryczne o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
8. Domy pomocy społecznej i ośrodki rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
9. Zakłady pracy zatrudniające powyżej 100 osób niepełnosprawnych w budynku;
10. Budynki użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych;
11. Budynki zamieszkania zbiorowego, w których przewidywany okres pobytu tych samych osób przekracza trzy doby, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200;
12. Budynki zamieszkania zbiorowego niewymienione w pkt 11, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 50;
13. Archiwa wyznaczone przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych;
14. Muzea oraz zabytki budowlane, wyznaczone przez Generalnego Konserwatora Zabytków w uzgodnieniu z Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej;
15. Ośrodki elektronicznego przetwarzania danych o zasięgu krajowym, wojewódzkim i w urzędach obsługujących organy administracji rządowej;
16. Centrale telefoniczne o pojemności powyżej 10 000 numerów i centrale telefoniczne tranzytowe o pojemności 5 000-10 000 numerów, o znaczeniu miejscowym lub regionalnym;
17. Garaże podziemne, w których strefa pożarowa przekracza 1 500 m² lub obejmujących więcej niż jedną kondygnację podziemną;
18. Stacje metra i stacje kolei podziemnych;
19. Dworce i porty, przeznaczone do jednoczesnego przebywania powyżej 500 osób;
20. Banki, w których strefa pożarowa zawierająca salę operacyjną ma powierzchnię przekraczającą 500 m²;
21. Biblioteki, których zbiory w całości lub w części tworzą narodowy zasób biblioteczny.

Wymagania te nie dotyczą budynków zlokalizowanych na terenach zamkniętych służących obronności państwa oraz budynków zakwaterowania osadzonych na terenach zakładów karnych i aresztów śledczych.

Zasady montażu i umiejscowienia ROP

Ręczne ostrzegacze pożarowe muszą być zamontowane na wysokości od 1,2 m do 1,6 m od poziomu podłogi. Długość drogi do najbliższego ROP-a nie powinna przekraczać 30 m. Ostrzegacze powinny być instalowane:

• Przy każdym wyjściu ewakuacyjnym.
• Na drogach ewakuacyjnych.
• Na klatkach schodowych na każdej kondygnacji.
• Na obszarach szczególnie zagrożonych pożarem.
• W pobliżu miejsc umieszczenia gaśnic i/lub hydrantów ściennych.

Ich umiejscowienie jest zależne od wielu czynników, a rodzaj i rozmieszczenie regulowane są przez normy budowlane. Ważne jest, aby ROP-y zostały zaprojektowane i zainstalowane zgodnie ze wszystkimi wytycznymi, stanowiąc w pełni funkcjonujący element Systemu Sygnalizacji Pożarowej.

Odpowiedzialność i konsekwencje fałszywych alarmów

Systemy ostrzegania przed pożarem znajdują się we wszystkich budynkach użyteczności publicznej. Niestety, wiele fałszywych alarmów pochodzi właśnie z tych obiektów. Powodem wszczęcia alarmu i postawienia strażaków w stan gotowości może być papieros w toalecie, nieumyślne wciśnięcie ręcznego ostrzegacza pożarowego, czy zbyt duże zadymienie w wyniku smażenia w restauracjach.

Sytuacje te często nie wymagają interwencji straży pożarnej, mimo to strażacy muszą udać się na miejsce. Należy pamiętać, że nieuzasadnione wezwanie Policji, pogotowia czy innych służb jest wykroczeniem i zgodnie z Art. 66 par. 1 Kodeksu Wykroczeń podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny do 1500 zł. Apeluje się o odpowiedzialne korzystanie z numerów alarmowych i świadome używanie ROP-ów.

tags: #reczny #ostrzegacz #pozarowy #serwis