Historia i bieżąca działalność Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej są nierozerwalnie związane z rozwojem jej bazy, w tym remizy strażackiej, która stanowi centrum życia społecznego i operacyjnego jednostki. Od wczesnych metod walki z żywiołami, przez utworzenie formalnej organizacji, po nowoczesny Dom Strażaka, jednostka ta niezmiennie służy lokalnej społeczności, chroniąc ją przed zagrożeniami.
Historia ochrony przeciwpożarowej w Kleczy Dolnej
Początki walki z żywiołem
Historia pokazuje, że od najdawniejszych lat ludność prowadziła różnymi sposobami walkę z klęskami żywiołowymi, takimi jak powodzie, pożary czy huragany. Na terenach miejskich za ochronę przeciwpopożarową odpowiedzialne były władze miejskie z burmistrzem na czele.
W wypadku zaistniałego pożaru Rajcy miejscy organizowali służbę miejską oraz ludność dla zlokalizowania i ugaszenia pożaru. W latach 1850-1900 zaczęto organizować specjalne oddziały straży pożarnych, często oparte o Cechy, zwane Bractwem Floriańskim od swego patrona św. Floriana.
Na terenie gminy Klecza Dolna do czasu powstania Ochotniczej Straży Pożarnej obowiązek walki z pożarami spoczywał na Radnych Gminy, którzy na wypadek pożaru organizowali ludność do jego likwidacji. Do roku 1914 gaszenie pożarów odbywało się przy pomocy drobnego sprzętu gospodarczego, takiego jak wiadra, łopaty, konewki czy widły.
Zakup pierwszej sikawki i wczesne wyposażenie
Uchwałą Gminnej Rady w Kleczy Dolnej z dnia 10 stycznia 1914 roku została podjęta decyzja o zakupieniu ręcznej sikawki. Uchwałę podpisali ówczesny wójt Jan Fiałek i sekretarz Stanisław Załuski.
Zakupiona sikawka czterokołowa stała, produkcji firmy „LENZ” w Wiedniu, była dwucylindrową pompą ssąco - tłoczącą, wyposażoną w dwa kotły wietrzne (wietrzniki) tak na rurze ssącej, jak i na tłoczącej. Sikawka osadzona była na stałe na wozie czterokołowym resorowanym, przystosowanym do zaprzęgu dwukonnego. Wyposażenie sikawki stanowiło: 4 metry węża ssawnego Ø 70mm, 15 metrów węża tłocznego, prądownica, 3 pyszczki, klucze do spójni, młotek i pałka drewniana. Obsługę stanowiło 5 osób, a jej wydajność przy sprawnej obsłudze wynosiła 150 litrów wody na minutę, przy wysokości strumienia wodnego do 28 metrów.
Sikawka wraz z osprzętem przechowywana była w stajni zajezdnej księżej karczmy, dzierżawionej wówczas przez organistę i zarazem radnego gminy Klecza, obywatela Andrzeja Reszko. Obecnie w miejscu karczmy znajduje się nieruchomość p. Jabłońskich. Z ramienia gminy za zabezpieczenie sikawki wraz z osprzętem i jej prawidłowe użytkowanie odpowiedzialnymi byli radni: Tadeusz Dziewiński oraz Andrzej Reszko.
Alarmowanie na wypadek pożaru odbywało się za pomocą bicia w duży dzwon kościelny, a po zabraniu dzwonów w czasie wojny przez okupanta, poprzez dęcie w róg przez pilnującego kościoła tzw. wachowego, względnie służbę nocną wyznaczoną za numerami domów na każdą noc w celu pilnowania obejść gospodarskich przed złodziejami, pożarami itp.
Utworzenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej (1923)
Inicjatywa i organizacja
Założycielem Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej był Franciszek Kuś, urodzony w 1876 roku w Wołowicach, powiat krakowski - ówczesny kierownik szkoły podstawowej w Kleczy, pełniący tę funkcję w latach 1922-1932. Z wykształcenia był pedagogiem, działaczem Stronnictwa Ludowego „Piast”, propagatorem szerzenia oświaty i postępu wśród chłopów. Ponadto był gorącym zwolennikiem idei ochotniczego pożarnictwa.
Po przybyciu na teren Kleczy Franciszek Kuś rozpoczął agitację wśród ludowców oraz mieszkańców Kleczy na rzecz założenia Ochotniczej Straży Pożarnej. W spotkaniach z rodzicami czy przypadkowych rozmowach z mieszkańcami wyjaśniał ideę i cele działalności Ochotniczych Straży Pożarnych, badając przy tym możliwości jej założenia. Będąc człowiekiem otwartym i szczerym, szybko zdobył duży autorytet wśród mieszkańców Kleczy. Idea ochotniczego strażactwa trafiła na podatny grunt patriotycznie ustosunkowanych gospodarzy, z których wielu było zdemobilizowanymi żołnierzami wojny polsko - bolszewickiej z 1920 roku.
W wyniku starań kierownika Kusia, na zebraniu mieszkańców odbytym w szkole podstawowej w Kleczy Dolnej w marcu 1923 roku, uchwalono założenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej.
Pierwszy Zarząd i rejestracja
Po zapoznaniu się ze statutem OSP chęć wstąpienia do służby w straży zgłosili następujący obywatele:
- Kuś Franciszek
- Bober Wilhelm
- Dziewiński Tadeusz
- Drabczyk Dominik
- Jabłoński Aleksander
- Kurek Stefan
- Kwapień Karol
- Prochownik Ludwik
- Stopa Andrzej
- Stopa Julian
- Świerkosz Sebastian
- Załuski Julian
- Zemanek Wincenty
- Zemuła Piotr
Z pośród wymienionych wybrano pierwszy Zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej w składzie:
- Prezes - Kuś Franciszek
- Komendant - Dziewiński Tadeusz
- Sekretarz - Studnicki Julian
- Skarbnik - Świątek Ludwik
- Gospodarz - Kwapień Karol
- Członek - Zemuła Piotr
W tym okresie na archiwalnych zdjęciach widoczni byli:
- stojący od lewej: Stopa Ignacy, Tatar Jan, Bober Józef, Serwin Józef, Pomietło Jan, Chowaniec Józef, Załuski Julian
- siedzący od lewej: Korzeniowski Roman, Świątek Ludwik, Gugulski Franciszek, Kuś Franciszek, Zemuła Piotr, Bober Wilhelm, Oleksy Piotr
- leżący od lewej: Błachut Józef, Korzeniowski Józef
Zwrócono się pisemnie do Związku Straży Pożarnych województwa krakowskiego oraz do Inspektoratu Pożarnictwa na województwo krakowskie z wnioskiem o zatwierdzenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej i nadesłanie pieczęci straży.
29 kwietnia 1923 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Kleczy Dolnej została zatwierdzona i zarejestrowana w Związku Straży Pożarnych województwa krakowskiego. Jednostka została podporządkowana operacyjnie i organizacyjnie pod Związek Ochotniczych Straży Pożarnych województwa krakowskiego, Naczelnictwo Okręgu II w Wadowicach.
Początki działalności i wyposażenia
Komendant przystąpił do organizowania korpusu, tj. oddziału straży, szkolenia teoretycznego i ćwiczeń. Były to jednak ćwiczenia teoretyczne, musztry w ubraniach cywilnych, gdyż OSP, za wyjątkiem statutu, pieczęci oraz entuzjazmu jej członków, nic więcej nie posiadała. Do ćwiczeń musztry powołano trębacza, którym został druh Jan Świerkosz, były trębacz wojskowy, znający doskonale melodie różnych sygnałów oraz marszy wojskowych, a przede wszystkim posiadający własną trąbkę sygnałówkę. Często straż maszerowała szarmancko przez wieś, wprawdzie po cywilu w kapeluszach, ale za to z melodią pod nogę wykonywaną na jedną trąbkę. Często było słychać docinki, że „Kusiaki maszerują”.
Zarząd Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy Dolnej, po zatwierdzeniu organizacji przez organy związku, wystąpił do gminy o przekazanie sikawki wraz ze sprzętem strażackim na rzecz OSP w Kleczy, jednak bez skutku. 17 lutego 1924 roku na zwołanym zebraniu członków wybrano delegację w składzie: druh Wilhelm Bober, druh Ludwik Prochownik, druh Józef Błachut, powierzając jej zadanie udania się do gminy i załatwienie sprawy przekazania sikawki dla OSP w Kleczy Dolnej.
Delegacja udała się na posiedzenie rady gminnej i przedstawiła, że OSP jest dobroczynną organizacją społeczną, a nie polityczną, utworzoną dla niesienia pomocy ludności i ochrony przed nieszczęściami pożarów, powodzi czy też innych klęsk żywiołowych, wyrażając niezrozumienie dla rozbieżności i uprzedzeń ze strony rady gminy. Delegacja zażądała stanowczo przekazania sikawki wraz z osprzętem. Na występ delegacji zareagował radny organista Andrzej Reszko, któremu już znudziło się czyszczenie, konserwowanie i opiekowanie się sikawką stojącą w stodole byłej karczmy, której obecnie był właścicielem. W efekcie sikawka oraz pozostały sprzęt został przekazany OSP przez wójta w końcu 1924 roku.
Ponadto straż w Kleczy Dolnej otrzymała od Dyrekcji Ubezpieczeń Wzajemnych, oddział w Krakowie, w formie zasiłku następujący sprzęt:
- drabina przystawna lekka: 1 szt.
- bosak lekki: 2 szt.
- bosak trójzębny: 1 szt.
- toporek wraz z pochwą: 6 szt.
- pas strażacki: 6 szt.
Zakupiono również:
- pas z toporkiem (składnica p-poż. w Warszawie): 6 szt.
- bluza strażacka (Szarfer Wadowice): 14 szt.
Ze związku w Krakowie otrzymano „Przepisy biurowości w strażach pożarnych” - 1 komplet. Na skutek braku kasków ochronnych wypożyczono z Ochotniczej Straży Pożarnej w Wadowicach 2 hełmy ochronne. Również stan osobowy OSP ciągle wzrastał. Pomimo stosowanej selekcji odnośnie stanu zdrowia, prezentacji oraz nienagannej reputacji w szeregi OSP zostali przyjęci:
- Brańka Stanisław
- Fiołek Piotr
- Kleszcz Franciszek
- Kleszcz Szczepan (wójt)
- Kleszcz Józef
- Stopa Alfons
- Stopa Paweł
- Czuba Aleksander
Korpus OSP został podzielony na oddziały: I - sikawkowy, II - wodny, III - gimnastyków, IV - porządkowy. Rozpoczął się okres intensywnych ćwiczeń, szkoleń teoretycznych i praktycznych pod dowództwem Naczelnika korpusu i instruktora Naczelnictwa Okręgu II z Wadowic. Wykłady teoretyczne i zebrania straży odbywały się w sali szkolnej, natomiast ćwiczenia musztry i ćwiczenia sprawnościowe oddziałów odbywały się na drodze wiejskiej oraz na łące Piotra Zemły nad rzeką Kleczanką obok szkoły lub na wyznaczonych obiektach i budynkach w terenie. Ćwiczenia były prowadzone w zakresie sprawności oddziałów: sikawkowego, wodnego, gimnastycznego z drabinami, bosakami, linami i toporkami.
Wpisowe do OSP wynosiło 60 groszy rocznie. Od członka czynnego składka roczna wynosiła 50 groszy, od członka wspierającego 2 zł. Wszyscy członkowie czynni byli ubezpieczeni. Konie do zaprzęgu sikawki początkowo były brane na tzw. Foszpan, dorywczo te, które były w pobliżu w razie pożaru. Dopiero w 1925 roku wyznaczono stałe konie do sikawki od strażaków Stopy Andrzeja i Świątka Ludwika. Konie te były zwolnione od innych obciążeń na rzecz gminy.
Rozwój bazy i sprzętu - od pierwszej remizy do nowoczesnego Domu Strażaka
Pierwsza remiza i jej funkcjonowanie
Uchwałą rady gminy z 24 kwietnia 1925 roku postanowiono wybudować nową remizę OSP wraz ze spichlerzem o wymiarach 8 x 4 m, krytą dachówką, bez wieży, na gruncie oddanym w dzierżawę przez druha Ludwika Świątka. Obiekt ten służył OSP do 1971 roku, tj. do oddania do użytku nowego budynku Domu Strażaka.
Pierwsza remiza OSP Klecza znajdowała się obok domu druha Ludwika Świątka.
Budowa i oddanie do użytku nowego Domu Strażaka
Na zebraniu w dniu 14 lutego 1965 roku wybrano komitet budowy nowej remizy OSP w Kleczy w składzie:
- Oleksy Józef
- Jędrzejec Jan
- Zemła Piotr
- Zontek Józef
- Kwiatek Stanisław
- Grabysz Antoni
- Zemanek Ignacy
- Skoczylas Franciszek
- Glanowski Stanisław
- Kleszcz Franciszek
- Korzeniowski Jan
- Glanowski Jan
- Janicki Stanisław
Budowa nowego Domu Strażaka została rozpoczęta z inicjatywy członków Straży, którzy bardzo aktywnie pracowali przy wznoszeniu jego murów, nie szczędząc sił w trudzie i znoju, wiedząc, że ten budynek będzie służył całemu społeczeństwu. Obiekt został oddany do użytku w dniu 22 lipca 1971 roku i funkcjonuje po dzień dzisiejszy, ciągle udoskonalany i modernizowany na miarę aktualnych potrzeb.
Modernizacja sprzętu i pojazdów
W dniu oddania do użytku Domu Strażaka OSP Klecza otrzymała również nowy samochód GLM marki Żuk A-15. W kolejnych latach, za sprawą postępu technicznego, do jednostki trafiał nowy sprzęt w postaci wyposażenia osobistego strażaka oraz przyczepy wężowej WW-200. W styczniu 1983 roku do jednostki w Kleczy trafił dodatkowy samochód Jelcz 005 GBA 2,5/16 na podwoziu Star 244, który został zastąpiony w 1984 roku przez samochód GCBA Jelcz.
Włączenie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego i dalszy rozwój
Decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 29 kwietnia 1995 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Kleczy została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednostka, staraniem zarządu, w miarę możliwości na bieżąco jest wyposażana w nowy sprzęt.
W dniu 3 maja 2008 roku nastąpiło uroczyste przekazanie nowo zakupionego samochodu marki Peugeot Boxer, który po wyposażeniu w odpowiedni sprzęt pełni w podziale bojowym funkcję lekkiego samochodu ratownictwa technicznego. Samochód GLM Żuk został zastąpiony pozyskanym od policji samochodem SLkw Ford Transit.
Po modernizacji bram garażowych do jednostki, w dniu 24 września 2011 roku, został przekazany samochód GCBA Jelcz 010 5/24, który zastąpił wysłużonego Jelcza 004. W roku 2014 rozpoczęły się pierwsze prace przy rozbudowie Domu Strażaka. W dniu 28 kwietnia 2018 roku został zakończony ostatni etap rozbudowy i po uroczystym poświęceniu oddany do użytku. W nowej części znajduje się kuchnia wraz z zapleczem i wyposażeniem, sala prób dla orkiestry dętej oraz trzeci boks garażowy wraz z zapleczem socjalnym dla strażaków - ratowników.
W dniu 28 października 2022 roku do Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy trafił nowy samochód Scania. Jest to ciężki samochód ratowniczo - gaśniczy zabudowany przez firmę Wawrzaszek ISS z Bielska - Białej na podwoziu SCANIA P 360 4×4. Posiada między innymi zbiornik wody o pojemności 5000 litrów, zbiornik środka pianotwórczego 500 litrów, autopompę o wydajności 3800 litrów na minutę, działko wodno-pianowe, linię szybkiego natarcia, wyciągarkę i maszt oświetleniowy. Ten długo oczekiwany pojazd zastąpił wysłużonego Jelcza 010. Całkowity koszt zakupu wyniósł 1 247 220,00 złotych.
Najnowsze wydarzenia i działalność (2026)
Obchody Dnia Strażaka
W dniu 25 kwietnia 2026 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Kleczy uroczyście obchodziła Dzień Strażaka - wyjątkowe święto będące wyrazem uznania dla służby i poświęcenia druhów strażaków. Uroczystości rozpoczęły się zbiórką w strażnicy.
Akcja "Czujka dymu pod każdą strzechą"
Strażacy z Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy włączyli się w realizację ogólnopolskiej akcji „Czujka dymu pod każdą strzechą”, prowadzonej przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP. Celem inicjatywy jest zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpożarowego w domach.
Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze
W dniu 7 marca 2026 roku odbyło się Walne Zebranie Sprawozdawczo-Wyborcze Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy. Spotkanie zgromadziło członków jednostki, którzy wspólnie podsumowali działalność straży w minionej kadencji oraz wyznaczyli dalsze cele.
Ogólnopolski Turniej Wiedzy Pożarniczej
W dniu 21 lutego 2026 roku w sali strefy SOWA odbył się gminny etap Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej pod hasłem „Młodzież Zapobiega Pożarom”. Celem turnieju jest popularyzowanie przepisów oraz kształtowanie umiejętności w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Wcześniej, 24 stycznia 2026 roku, w Remizie OSP Klecza odbyły się eliminacje środowiskowe do Ogólnopolskiego Turnieju Wiedzy Pożarniczej „Młodzież Zapobiega Pożarom”. Turniej stanowi ważny element edukacji dzieci i młodzieży w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Działalność kulturalna i społeczna
18 stycznia 2026 roku w sali Domu Strażaka w Kleczy odbyły się uroczyste jasełka przygotowane przez uczniów klasy trzeciej ZSP w Kleczy Dolnej. Występ młodych artystów w piękny i poruszający sposób ukazał historię narodzin Jezusa. Starannie przygotowana scenografia i kostiumy wzbogaciły to wydarzenie.
W dniu 10 stycznia 2026 roku o godzinie 18:00 w remizie Ochotniczej Straży Pożarnej w Kleczy odbyło się 78. strażackie spotkanie opłatkowe. Uroczystość została po raz kolejny zorganizowana wspólnie przez Druhny i Druhów z naszej OSP.
Nowy sprzęt dla OSP
W dniu 16 stycznia 2026 roku jednostka OSP w Kleczy, podczas uroczystego podsumowania realizacji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej Gminy Wadowice, otrzymała nowy sprzęt - pilarkę marki Stihl. Zakup przekazanego wyposażenia został w całości sfinansowany z funduszy gminy.
