Współczesne wyzwania, technologiczny postęp oraz zmieniające się potrzeby społeczne kształtują oblicze remiz strażackich w XXI wieku. Obiekty te stają się nie tylko miejscami garażowania wozów i sprzętu, ale także centrami szkoleniowymi, społecznymi oraz wzorcowymi przykładami zrównoważonego budownictwa. Poniżej przedstawiamy przegląd najnowszych inwestycji i kluczowych trendów w projektowaniu nowoczesnych strażnic w Polsce.
Nowe i Zmodernizowane Remizy w Polsce: Przykłady Inwestycji
OSP Wola Batorska: Remiza na Miarę XXI Wieku
OSP Wola Batorska może cieszyć się z remizy na miarę XXI wieku, posiadającej ponad 612 m2 powierzchni użytkowej i miejsce na kilka samochodów. Uroczyste otwarcie rozbudowanej siedziby strażaków ochotników z Woli Batorskiej w gminie Niepołomice, w powiecie wielickim, miało miejsce w niedzielę, 29 września. Wydarzenie, które rozpoczęło się w pobliskim kościele, przeniosło się na plac apelowy przy remizie, gdzie oprócz otwarcia i poświęcenia nowych pomieszczeń, wręczono też medale i nagrody zasłużonym dla pożarnictwa. Obie części strażackiego święta uświetniła Orkiestra Dęta Miasta i Gminy Niepołomice "Lira" i obecność reprezentacji zaprzyjaźnionych jednostek, w tym strażaków z Podhala oraz dowódców służb mundurowych. Posłowie i samorządowcy gratulowali strażakom nowego obiektu. Remiza powiększyła się o obszerny garaż, w którym jest miejsce nie tylko na trzy wozy strażackie, ale też całe wyposażenie. Na piętrze, o powierzchni ponad 165 m2, powstały pomieszczenia socjalne i biurowe, z dyżurką, pokojem komendanta i zapleczem higieniczno-sanitarnym, oraz sala szkoleniowa, w której strażacy będą podnosić swoje kwalifikacje i zaszczepiać miłość do strażackiego munduru najmłodszemu pokoleniu. Prace budowlane zakończyły się w maju 2024 roku.
Inwestycja powstała dzięki wspólnemu dofinansowaniu. Całkowity koszt budowy, którą zrealizowała Stambud Sp. z o.o., wyniósł ponad 4,5 mln zł. 3 miliony to wkład finansowy Gminy Niepołomice, 1,5 mln zł to dotacja z rezerwy ogólnej budżetu państwa, którą strażacy otrzymali w lipcu ubiegłego roku. Wkład własny jednostki to 68 tys. zł. OSP Wola Batorska, jednostka powstała w 1898 roku, od 2012 roku jest włączona w Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy i ze względu na swoje położenie bywa pierwszą służbą, która pomaga ofiarom wypadków drogowych na pobliskiej autostradzie A4. W jednostce działa około 70 strażaków, a z optymizmem o jej przyszłości pozwala myśleć Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza i obecność na uroczystości najmłodszych pasjonatów w strażackich mundurach, którzy wspólnie z gośćmi uroczystości przecinali wstęgę.
Jednostka OSP Wola Batorska została nagrodzona przez samorząd wojewódzki Złotym Medalem Polonia Minor, który przekazał marszałek Łukasz Smółka, gratulując strażakom nowej siedziby i dziękując za ich wkład w bezpieczeństwo Małopolski. Nagroda została przyznana z okazji jubileuszu 125-lecia działalności, w podziękowaniu za wzorową służbę, gotowość niesienia pomocy bliźnim oraz podtrzymywanie strażackiej tradycji w Małopolsce w myśl zasady „Bogu na chwałę, ludziom na ratunek”. Nie zabrakło też medali dla zasłużonych strażaków i strażaczek, którym gratulował bryg. Przemysław Przęczek, Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej.
OSP Zgłobice: Obiekt Wielofunkcyjny Wyróżniony w Konkursie "Modernizacja Roku & Budowa XXI Wieku"
W Zgłobicach powstał obiekt wielofunkcyjny - remiza OSP wraz z Domem Kultury, który stanął w centrum miejscowości. Jest to zmiana jakości architektonicznej i komfortu dla użytkowników. Nowoczesny, dwukondygnacyjny budynek, mieszczący w sobie kilka funkcji społecznych, powstał w miejscu dawnego, będącego w bardzo złym stanie technicznym. Budowa trwała półtora roku i kosztowała blisko 4 miliony 135 tysięcy złotych. W części remizy OSP znajdują się dwa garaże na wozy strażackie wraz z zapleczem sanitarno-socjalnym, pomieszczeniami magazynowymi, pomieszczeniem dyżurnym oraz charakterystyczną wieżą. W drugiej części budynku znajduje się sala wielofunkcyjna przeznaczona dla 45 osób wraz z zapleczem technicznym, częścią socjalno-sanitarną oraz siłownią.
Jak podkreśla wójt Grzegorz Kozioł, to jeden z najnowocześniejszych obiektów tego typu w Polsce, przestrzenny, komfortowy i jest perełką Zgłobic. Obiekt ten został doceniony także na arenie ogólnopolskiej i zakwalifikował się do udziału w Finale Ogólnopolskiego Konkursu Otwartego „Modernizacja Roku & Budowa XXI wieku”. Inwestorem jest Urząd Gminy Tarnów, wykonawcą Firma Handlowo - Usługowa Efekt Jarosława Smosny w Koszycach Wielkich.
OSP Szarów: Nowa Siedziba z Dużym Garażem
W piątek, 15 listopada, oficjalnie otwarto nową remizę OSP w Szarowie. Uroczystość rozpoczęła się od ceremonii strażackiej z udziałem Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego bryg. mgr Marka Bębene. W otwarciu wzięli udział komendant powiatowy PSP Przemysław Przęczek, starosta wielicki Adam Kociołek, Wójt Gminy Kłaj Zbigniew Strączek oraz liczni przybyli strażacy OSP z terenu Gminy Kłaj. Po przecięciu wstęgi, na ścianie budynku poświęcono tablicę pamiątkową, upamiętniającą wieloletniego prezesa jednostki OSP Szarów ś.p. dh Mirosława Włodarza. Nowy dwukondygnacyjny budynek o powierzchni blisko 400 m2 postawiono w miejscu poprzedniej niewielkiej strażnicy, którą zburzono, pozostawiając tylko wieżę. W nowoczesnym budynku znajduje się m.in. sala szkoleniowa, pomieszczenia socjalne, dyżurka i archiwum. Wybudowano duży garaż mieszczący trzy wozy ratowniczo-gaśnicze. Przedsięwzięcie wartości 1,2 mln zł zostało finansowane z budżetu gminy Kłaj z niewielką pomocą funduszy z programu „Małopolskie remizy 2018” (41,5 tys. zł dotacji). W 2018 roku rozpoczęto też modernizację trzech innych remiz w powiecie wielickim - w Bodzanowie, Bilczycach i Sułkowie.
OSP Skorków: Potężna Remiza z Bogatym Wyposażeniem
Ponad 700 tysięcy złotych kosztowała budowa potężnej remizy strażackiej w Skorkowie, którą otwarto z wielką pompą. Wstęgę do nowego, imponującego obiektu przecinali m.in. młodszy brygadier Krzysztof Ciosek, dowódca JRG KP PSP we Włoszczowie, Paweł Włodarski, prezes Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP w Krasocinie, oraz Zenon Hajduk, prezes OSP w Skorkowie. Uroczystą mszę świętą polową przy nowo otwartej remizie odprawili ksiądz Tadeusz Siciarski i ksiądz kanonik Daniel Kaziorski. Po nabożeństwie uhonorowano medalami i odznaczeniami skorkowskich druhów za ich wkład pracy na rzecz poprawy bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Prezes Zenon Hajduk otrzymał Medal Honorowy imienia Bolesława Chomicza, a 87-letni druh Bronisław Pawiński, jedyny żyjący założyciel jednostki (założonej w 1949 roku), uhonorowany został odznaką za wysługę 65 lat i dyplomem uznania. Wewnątrz budynku znajduje się wielka i wysoka sala z czterema kolumnami, obok jest kuchnia z pełnym wyposażeniem, sanitariaty z łazienką dla niepełnosprawnych, piękna szatnia i pomieszczenia gospodarcze. Skorkowska remiza rzeczywiście robi wrażenie pod względem kubatury i wyposażenia, będąc najnowszą i jedną z największych strażnic OSP w powiecie włoszczowskim. Budowa nowoczesnej remizy trwała 7 lat. Po oficjalnych uroczystościach i defiladzie strażackiej, gości zaproszono na poczęstunek do remizy, a mieszkańców na festyn ludowy.
OSP Mościce i Gmina Witnica: Oczekiwania na Modernizację
Strażacy z OSP Mościce z radością przyjęli wiadomość o gruntownym remoncie ich jednostki. W ramach prac planowana jest rozbudowa istniejącego budynku tak, aby powstały trzy boksy na wozy strażackie. Będzie dobudowane piętro, gdzie znajdą się pomieszczenia socjalne, izba pamięci i świetlica. Budynek zostanie wyposażony w pompę ciepła i instalację fotowoltaiczną. Prezes OSP Mościce, Krzysztof Kamiński, podkreśla, że dzięki rozbudowie do dyspozycji będzie odpowiednio duża przestrzeń i boksy dla każdego z trzech pojazdów. Inwestycja ma zakończyć się do czerwca 2026 r. i jest efektem wielu starań o pozyskanie dofinansowania w kwocie 7 mln zł.
Skępe: Kompleksowa Modernizacja Sali w Remizie
W Skępem z sukcesem przeprowadzono kompleksową modernizację sali w remizie. Jak zaznacza burmistrz Piotr Wojciechowski, jest to miejsce bardzo potrzebne społeczności. Dzięki inwestycji udało się odnowić łazienki, wymienić część dachu nad remizą. Sala zyskała nowe oblicze dzięki nowoczesnym rozwiązaniom, oświetleniu, pokryciu ścian, podłóg, sufitów, schodów, zachowując jednocześnie swój tradycyjny wyraz. Obiekt jest teraz wygodny, bezpieczny, nowoczesny i estetyczny. Dofinansowanie od wojewody na ten cel wyniosło 300 tysięcy złotych.
Warszawa (Młociny): Nowa Komenda dla Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Chemiczno-Ekologicznego
Wkrótce w Warszawie powstanie najnowocześniejsza remiza w Polsce, zastępując przestarzały obiekt na Młocinach. Oprócz standardowej strażnicy z halą garażową dla wozów gaśniczych, powstaną koszary dla Specjalistycznej Grupy Ratownictwa Chemiczno-Ekologicznego „Warszawa 6”. Znajdą się tam dwa laboratoria - chemiczne i biologiczne (oba o powierzchni prawie 200 mkw.), oddzielny garaż tylko dla wozów i sprzętu rozpoznania chemicznego, plac z przeszkodami do ćwiczeń z operowania robotami rozpoznania chemicznego, pomieszczenia do konserwacji ubrań gazoszczelnych oraz sale dydaktyczne, gdzie szkoleni będą strażacy i specjaliści z całego kraju. Obecny budynek Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 11, stojący na tyłach Galerii Młociny, pochodzi z lat 50. ubiegłego wieku i jest mocno zdegradowany, nie spełniając współczesnych standardów.
Wielicka Państwowa Straż Pożarna: Nowa Komenda przy Kluczowych Drogach
Wielicka Państwowa Straż Pożarna otrzyma nową komendę. Aktualna siedziba w Parku św. Kingi, pochodząca z lat 50. ubiegłego wieku, położona z dala od głównych dróg powiatu i trudna do modernizacji, nie spełnia już wymogów nowoczesnej komendy PSP. Nowa komenda powstaje przy ulicy Powstania Styczniowego, w pobliżu drogi krajowej nr 94 oraz drogi wojewódzkiej 966, co znacznie poprawi czas reakcji. Budowa ruszyła na początku 2021 roku, a 2 lipca pod aktem erekcyjnym swoje podpisy złożyli przedstawiciele kopalni.
Kluczowe Trendy w Projektowaniu Remiz Strażackich XXI Wieku
Projektowanie remiz strażackich w ciągu ostatnich czterech dekad uległo znaczącym zmianom, wynikającym z wielu czynników, w tym przede wszystkim z kosztów budowy. Obok aspektów finansowych, na architekturę i funkcjonalność remiz wpływają inne, równie ważne trendy:
-
Optymalizacja Lokalizacji z Wykorzystaniem Technologii
Wraz ze wzrostem liczby ludności, pojawianiem się nowych inwestycji gruntowych i zmianą połączeń drogowych, kluczowe jest stałe ocenianie lokalizacji stacjonarnych oddziałów służb bezpieczeństwa publicznego i ochrony. Gwałtownie rośnie wykorzystanie systemów informacji geograficznej (GIS) przez straże pożarne i architektów. Dzięki GIS możliwe jest tworzenie nakładek na mapy w celu wyboru optymalnej lokalizacji remizy. Proces ten obejmuje:
- Utworzenie niestandardowej mapy GIS, która obejmuje lokalizacje podstawowych zagrożeń dla danego terenu (np. obszary o wysokim ryzyku pożarowym, ruchliwe drogi).
- Ocenę istotnych danych historycznych, takich jak historyczne trendy zgłoszeń z połączeń alarmowych, analizowane pod kątem czasu dojazdu, aby pokazać czasy reakcji w sytuacjach awaryjnych w określonych „gorących punktach”.
- Kontakt z lokalnymi władzami, co pozwala nakreślić opcje i wywnioskować najlepszą możliwą lokalizację nowej remizy. Jeśli w miejscowości istnieje już remiza, należy ustalić, czy lepszym rozwiązaniem będzie budowa nowej w idealnie dobranym punkcie, czy też wystarczy renowacja obecnego budynku.
-
Rozbudowane Obiekty Szkoleniowe
Najlepsze zespoły ratownicze trenują rygorystycznie i nieprzerwanie. Aby umożliwić szkolenie na najwyższym poziomie w czasie rzeczywistym, coraz więcej straży pożarnych buduje obiekty szkoleniowe w swoich jednostkach.
-
Trend Jednostek Kombinowanych
Zdarza się, że drużyny ochotnicze przekształcają się w wydziały kombinowane, łączące na przykład funkcje policji i straży pożarnej.
-
Aktywny Udział Straży Pożarnej w Planowaniu Urbanistycznym
Rosnącym trendem jest dopuszczanie straży pożarnych do projektowania remiz, dostosowania budżetu, a nawet planowania rozwoju miejscowości. Straż pożarna zaczyna odgrywać ważną rolę w projektowaniu nowych osiedli mieszkaniowych - zwłaszcza tych z licznymi terenami zielonymi, wąskimi uliczkami i skupiskami domów. Ten trend powoduje, że urbaniści koncentrują się na łączności i projektowaniu dróg, oczekując, że straż pożarna przybędzie w czasie krótszym niż pięć minut po odebraniu wezwania przez remizę.
-
Zrównoważone Projektowanie i Technologie Ekologiczne
Dachy wegetatywne, panele fotowoltaiczne (PV), okna energooszczędne - te zrównoważone trendy w projektowaniu stały się naszą rzeczywistością. Dziś są to standardowe rozwiązania stosowane w nowoczesnym budownictwie strażnic.
-
Remizy „Neutralne Pod Względem Płci”
Chociaż liczba kobiet w straży pożarnej znacznie wzrosła, nierównowaga płci wciąż jest znaczna. Widoczny jest jednak trend zmierzający do niwelowania tych różnic poprzez zachętę do wstępowania w szeregi straży kierowaną do wszystkich grup demograficznych i obu płci. Jednym z ważnych wysiłków jest rozwój projektów remiz „neutralnych pod względem płci”. Tradycyjnie w remizach straży pożarnej znajdowały się duże dormitoria. Obecnie remizy są projektowane z prywatnymi sypialniami i łazienkami, zapewniając jednocześnie wspólne przestrzenie publiczne.
-
Funkcjonalność i Szybkość Reakcji
Remizy strażackie w XXI wieku projektowane są tak, aby umożliwiać personelowi szkolenie, działanie na najwyższym poziomie wydajności i komfortu oraz jak najszybsze docieranie ratowników na miejsce zdarzenia. W rezultacie większość dzisiejszych projektów jest jednopiętrowych z wyraźnymi ścieżkami do wnęk na aparaturę i (optymalnie) czteroskrzydłowymi drzwiami przesuwnymi w bok.