Remiza strażacka to specjalny rodzaj budynku, który służy do przechowywania kluczowego sprzętu przeciwpożarowego. W jej wnętrzu znajdują się samochody pożarnicze, pompy, osobisty sprzęt ochrony, węże pożarnicze, gaśnice oraz inny niezbędny sprzęt gaśniczy. Standardowo pomieszczenia socjalne dla strażaków są często usytuowane ponad garażami, a dla zapewnienia szybkiego reagowania, w niektórych remizach instaluje się specjalne rury (ześlizgi) umożliwiające błyskawiczne zjeżdżanie do garaży. Ważnym elementem wyposażenia jest zazwyczaj pomieszczenie przeznaczone do suszenia węży, a w starszych obiektach często można było znaleźć wieżyczki obserwacyjne, służące do wczesnego wykrywania pożarów.
Ewolucja remiz strażackich w Polsce
Okres międzywojenny i powojenny
W dwudziestoleciu międzywojennym nastąpił znaczny wzrost liczby budowanych remiz strażackich, szczególnie na terenach wiejskich Polski. Były to zazwyczaj niewielkie budynki, wykonane z drewna lub muru, wyposażone w wieżę, na której zawieszano dzwon alarmowy. W okresie powojennym budowane remizy często zawierały również sale służące celom społecznym, stając się ważnymi centrami lokalnej aktywności.
Współczesne inicjatywy wsparcia: Akcja „Bitwa o remizy”
Współcześnie remizy strażackie, szczególnie te należące do Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), są obiektem różnorodnych programów wsparcia. Przykładem takiej inicjatywy jest akcja „Bitwa o remizy”, w ramach której wyróżniono 314 gmin w całej Polsce, charakteryzujących się najwyższą frekwencją w październikowych wyborach parlamentarnych. Trzy gminy osiągnęły w tej akcji rekordowe wyniki, co świadczy o dużym zaangażowaniu lokalnych społeczności:
- W gminie Klwów w powiecie przysuskim frekwencja przekroczyła 90%.
- W gminie Michałowice w powiecie pruszkowskim odnotowano blisko 89% frekwencji.
- W gminie Suchy Las w powiecie poznańskim frekwencja wyniosła prawie 88%.
W ramach akcji „Bitwa o remizy” w każdym powiecie (z wyłączeniem miast na prawach powiatu) oraz w gminach do 20 tys. mieszkańców możliwe było ubieganie się o dofinansowanie dla jednostek OSP. Do wyznaczenia tych jednostek, które otrzymają wsparcie finansowe, w każdej gminie powoływano specjalny zespół. W jego skład wchodzili przedstawiciele gminy, jednostek OSP, Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Historyczna remiza w Suchej Górnej na Zaolziu
Organizacja straży pożarnych na początku XX wieku
Interesującym przykładem historycznej remizy i działalności strażackiej są pierwsze polskie statutowe straże pożarne na Zaolziu, które zaczęły się organizować na początku XX wieku. Do nich należała również Ochotnicza Straż Pożarna w Suchej Górnej. Miejscowość ta, podobnie jak wiele innych na Zaolziu, leży w części ziem byłego Księstwa Cieszyńskiego, powiatu karwińskiego, zamieszkiwanej niegdyś w większości przez Polaków. Po I wojnie światowej obszar ten przypadł Czechosłowacji, co po 1918 roku, aż do wybuchu II wojny światowej, skutkowało narastającymi napięciami na tle narodowościowym.
Mimo tych waśni, polskie straże pożarne tamtego okresu funkcjonowały dość sprawnie. Ważnym aspektem ich działalności było to, że nie angażowały się w tak zwaną propagandę militaryzacji jednostek mundurowych, której celem było tłumienie rozruchów robotniczych spowodowanych wielkim kryzysem w 1932 roku oraz walk na tle narodowościowym między Polakami a Czechami.
Budowa "zbrojowni" w Suchej Górnej
W Suchej Górnej polską ochotniczą straż pożarną utworzono 9 sierpnia 1903 roku, z inicjatywy ówczesnego burmistrza Jana Krzystka. Zebranie założycielskie odbyło się w karczmie zwanej „Na Kęmpce”. Początkowo jednostka nie posiadała własnej remizy, a sprzęt pożarniczy był zabezpieczany w budynku dworskim i na terenie dawnej cukrowni, gdzie składowano również nawozy sztuczne. Przez lata ani gmina, ani żadna inna instytucja pożytku publicznego nie potrafiły wesprzeć finansowo strażaków we wznoszeniu ich siedziby, co było zapewne spowodowane złą sytuacją gospodarczą.
W połowie lat 30. XX wieku, na posiedzeniu straży pożarnej, podjęto decyzję o rozpoczęciu budowy „zbrojowni”, jak sami ją nazywali, w czynie społecznym. Kamień węgielny pod przyszłą budowę wmurowano 18 sierpnia 1935 roku. Strażacy symbolicznie zakopali w ziemi szkatułę zawierającą zwój papieru z krótką historią już rozpoczętych prac. W zapisach tych wspomniano o okolicznych rolnikach i ekonomach, którzy chętnie użyczali swoich furmanek do przewożenia materiałów, wyrażając nadzieję na dalszą pomoc. Straż miała nadzieję, że dzięki takiej współpracy koszty budowy będą niższe niż początkowo zakładano. Działanie dla dobra ogółu i budowa remizy były dla strażaków najważniejsze.
W rezultacie, na przełomie lat 1935 i 1936, w Suchej Górnej udało się ziścić marzenie o postawieniu murowanego budynku polskiej straży pożarnej, o czym informowano w prasie pożarniczej. Strażnica, wyposażona w wieżę obserwacyjną, przypominała wielkomiejską willę i wyraźnie podkreślała polski charakter budynku. Na murze elewacyjnym widniały zdania w języku polskim: „Bliźniemu z pomocą to nasze hasło. Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Suchej Górnej 1936”. Budynek wzniesiono w stylu modernistycznym, który był popularny w drugiej dekadzie lat 30. XX wieku w całej Europie. Funkcjonalność, prostota oraz biel większości brył nadawały charakter również tej strażnicy.
Dedukacja i znaczenie historyczne
Przed uroczystością poświęcenia budynku, podczas odprawy naczelników, sekretarzy i skarbników, która odbyła się 26 kwietnia 1936 roku, prezes straży pożarnej Kornel Mackowski z dumą oprowadzał po remizie wszystkich członków Frysztackiego Związku Okręgowego Straży Pożarnych dla rejonu górnosuskiego i karwińskiego. Wszyscy z uznaniem wypowiadali się o miejscowej jednostce, która dzięki ofiarności swoich druhów była w stanie wybudować tak imponującą siedzibę. Budynek straży pożarnej w Suchej Górnej istnieje nadal i obecnie przechodzi generalny remont, choć pierwotnych polskich napisów na elewacji już nie znajdziemy. Należy również dodać, że straż pożarna w Suchej Górnej działała także przy kopalni Franciszek, kiedy kopalnia jeszcze wydobywała. Zapisane wspomnienia i kroniki, takie jak te prowadzone po polsku i czesku, stanowią bezcenny element dziedzictwa kulturowego i mogą przetrwać dłużej, aniżeli te utrwalane jedynie w pamięci.
tags: #remizy #strazackie #w #polsce