Historia rozwoju służb pożarniczych w Krotoszynie to dynamiczny obraz organizacji, modernizacji i adaptacji do zmieniających się potrzeb oraz struktur administracyjnych. Od wczesnych lat powojennych, poprzez rozwój pogotowia zawodowego, aż po ustanowienie Państwowej Straży Pożarnej i funkcjonowanie Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, krotoszyńska straż pożarna nieustannie ewoluowała, dbając o bezpieczeństwo lokalnej społeczności.
Początki organizacji pożarnictwa po II wojnie światowej (1945-1949)
Na podstawie Zarządzenia Organizacyjnego nr 1 Starostwa Powiatowego w Krotoszynie z dnia 20 lutego 1945 roku ustalono podział czynności na poszczególne referaty. Referat pożarnictwa został powierzony Romanowi Wawrzyniakowi, który następnie objął stanowisko Powiatowego Komendanta Pożarnictwa. Po ukończeniu szkolenia oficerskiego otrzymał stopień podporucznika pożarnictwa.
W piśmie do Urzędu Wojewódzkiego - Wydział Ogólny w Poznaniu z dnia 4 lipca 1945 roku Starosta Powiatowy Bonowski informował o odprawie Naczelników Straży Pożarnych powiatu krotoszyńskiego, która odbyła się 15 czerwca w Krotoszynie. Na odprawę przybyło 106 Naczelników, a Powiatowy Komendant Pożarnictwa wygłosił obszerny referat na temat organizacji straży pożarnych oraz konserwacji sprzętu pożarniczego. Z dniem 1 listopada 1945 roku nastąpiła zmiana Komendanta Powiatowego Pożarnictwa, a funkcję tę powierzono mł. kpt. Józefowi Snęli.
Stan strażacki na dzień 31 grudnia 1946 roku obejmował 72 Ochotnicze Straże Pożarne oraz 14 Przymusowych Straży Pożarnych (12 plus 2). Ich wyposażenie składało się z 2 autopogotowi, 27 motopomp oraz 56 sikawek ręcznych. Straże w tym okresie zlikwidowały 28 pożarów małych, 8 średnich i 4 duże.
Rozwój Pogotowia Zawodowego i Powstanie Komend Powiatowych (lata 50.)
Na posiedzeniu MRN w Krotoszynie, które miało miejsce 12 października 1949 roku (Protokół Nr 9/49), radny Obywatel Łopaczyk zwrócił się do Zarządu Miejskiego z prośbą o zapewnienie stałego szofera. Burmistrz Kowalski wyjaśnił, że budżet Zarządu Miejskiego był ograniczony w kwestii stałego zatrudnienia szoferów. Zaznaczono, że miasto musiałoby zaangażować jednego szofera na stałe, a kolejny szofer powinien zostać zaangażowany przez powiat. Pierwszym kierowcą pogotowia był druh Kalak Józef, członek OSP Krotoszyn.
Stan wyposażenia Zawodowego Pogotowia Straży Pożarnej bazował na sprzęcie OSP w Krotoszynie przy ul. Koźmińskiej. W lipcu 1945 roku miasto zakupiło i przydzieliło do użytku straży samochód marki TATRA (jednotonowy). W 1947 roku miasto nabyło samochód strażacki marki STEYR (2,5-tonowy), a we wrześniu 1949 roku przekazano do użytkowania OSP w Krotoszynie samochód bojowy marki HENSCHEL o nośności 7 ton. Od tego czasu OSP Krotoszyn wyjeżdżała do pożarów na terenie całego powiatu. W 1950 roku uchwalono ustawę o ochronie przeciwpożarowej, a na jej mocy, z dniem 4 lutego 1950 roku, przystąpiono do powoływania Komend Straży Pożarnych. W tym samym roku powołano nowe terenowe organy administracji państwowej, Prezydia Powiatowych Rad Narodowych, przy których zaczęły działać Komendy Powiatowe Straży Pożarnych. Powołano wówczas Komendę Powiatową Straży Pożarnych przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Krotoszynie, na stanowisko Komendanta Powiatowego Straży Pożarnych powołano mł. kpt. W 1950 roku Komendant Powiatowy Straży Pożarnych przedstawił na posiedzeniu Powiatowej Rady Narodowej w Krotoszynie stan zabezpieczenia przeciwpożarowego na terenie powiatu, z którego wynikało, że istniało 91 ochotniczych straży pożarnych, 22 przymusowe straże pożarne i 9 zakładowych straży pożarnych, co dawało łącznie 122 straże liczące 3211 strażaków.
Wyposażenie drużyn strażackich w 1950 roku obejmowało:
- 37 motopomp
- 9 samochodów bojowych
- 74 sikawki ręczne
- 4 sikawki kołowe
- 66 beczkowozów
- 1 karetkę pogotowia 4-kołową
- 1113 mundurów strażackich
- 429 kombinezonów
Ilość pożarów w 1950 roku wyniosła 39. Do Pogotowia Zawodowego Straży Pożarnych zatrudniono kolejnych kierowców i telefonistów:
- 1952: Józef Kujawiak - kierowca-mechanik
- 1952: Marian Swora - kierowca-mechanik
- 1954: Jan Górka - kierowca-mechanik
- 1954: Hipolit Młynarz - telefonista
- 1955: Stanisław Snęła - telefonista
- 1956: Stanisław Wachowiak - kierowca-mechanik
Z dniem 1 kwietnia 1953 roku Powiatowa Komenda Straży Pożarnych miała przyznane 4 etaty osobowe, a Pogotowie Zawodowe - 9 etatów osobowych. Komendantem Powiatowym Straży Pożarnych w Krotoszynie został mł. kpt. Mieczysław Krawczyk.
Nowa strażnica i ustanowienie Zawodowej Straży Pożarnej (lata 60. i 70.)
W okresie pełnienia obowiązków Komendanta Powiatowego - Rejonowego Straży Pożarnych, w 1960 roku, rozpoczęto budowę nowej strażnicy przy ul. Mickiewicza 29. Obiekt został oddany do użytkowania w 1962 roku. Przeniesiono do niego Pogotowie Zawodowe z ul. Koźmińskiej oraz Komendę Powiatową, która dotychczas funkcjonowała w Prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ul. Staszica 1. W 1965 roku na wyposażenie Pogotowia Zawodowego Straży Pożarnych trafił pierwszy samochód polskiej produkcji - STAR 20.
Z dniem 2 stycznia 1968 roku rozkazem Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Poznaniu została powołana Zawodowa Straż Pożarna w Krotoszynie. W 1977 roku, ze względu na stan zdrowia, ppłk. Mieczysław Krawczyk przeszedł w stan spoczynku. Jego miejsce na stanowisku Komendanta Rejonowego Straży Pożarnych w Krotoszynie zajął chor. poż. Jerzy Mayer. W styczniu 1978 roku Zawodowa Straż Pożarna dysponowała:
- 2 samochodami gaśniczymi GBA 2,5/16 STAR
- 1 samochodem GBAM 2/8 STAR 25
Ponadto na jej wyposażeniu znajdowały się agregat oświetleniowy, agregat do oddymiania oraz przyczepa wężowa z 700 mb węża.
Dalsza rozbudowa i modernizacja (lata 80. i 90.)
W 1978 roku rozpoczęto rozbudowę Komendy Rejonowej Straży Pożarnych o obiekt warsztatowo-garażowy z zapleczem socjalnym. Pozwoliło to w 1983 roku przenieść Zawodową Straż Pożarną do przestronnych i wygodnych pomieszczeń w nowym budynku. Napływający sprzęt na wyposażeniu ZSP można było umieścić w pięciu dobudowanych boksach garażowych. Znaczna część prac budowlanych była wykonywana przy udziale strażaków pełniących służbę. Ze względu na zły stan techniczny remizy OSP przy ul. Koźmińskiej, sprzęt OSP w Krotoszynie został przeniesiony do siedziby Komendy Rejonowej. Jednostka OSP Krotoszyn dysponowała wówczas samochodem gaśniczym STAR 25.
We wrześniu 1986 roku Komendantem Rejonowym Straży Pożarnych został st. chor. poż. Zenon Jagieluk, który rok później otrzymał awans na podporucznika pożarnictwa. Funkcję tę pełnił do 1991 roku. Jego poprzednik, st. chor. poż. Jerzy Mayer, odszedł ze służby ze względu na stan zdrowia. W 1988 roku na terenie Komendy wybudowano wspinalnię, na której odbyły się pierwsze zawody pożarnicze w Krotoszynie w wspinaniu po drabinie hakowej. Obiekt ten służył również w latach późniejszych do rozgrywania zawodów wojewódzkich w sporcie pożarniczym dla zawodowych straży pożarnych, przyczyniając się do doskonalenia umiejętności miejscowych strażaków.
W 1990 roku zastępcą Komendanta Rejonowego Straży Pożarnych został ppor. poż. inż., a Komendantem Powiatowym Straży Pożarnych ppor. inż. Jacek Wybierała. Zawodowa Straż Pożarna została przekształcona w Państwową Straż Pożarną, zyskując nowe zadania, w tym ratownictwo drogowe, medyczne, chemiczne i ekologiczne. Strażacy PSP stali się funkcjonariuszami MSW. W wyniku tych przemian w Krotoszynie powstała Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP, podlegająca terytorialnie pod Komendę Rejonową Państwowej Straży Pożarnej w Ostrowie Wlkp. Komendantem Rejonowym PSP dla całego rejonu ostrowsko-krotoszyńskiego został kpt. inż. Andrzej Morta, natomiast kpt. inż. Jacek Wybierała objął stanowisko dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP w Krotoszynie.
Od 1 stycznia 1995 roku zaczął funkcjonować Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG). Jako pierwsze jednostki włączone zostały OSP Krotoszyn, Sulmierzyce, Zduny i Koźmin Wlkp. W 1994 roku zakupiono samochód dostawczy Volkswagen, a na jego wyposażenie, dzięki pozyskanym środkom finansowym od instytucji i zakładów pracy, zakupiono sprzęt do ratownictwa drogowego o wartości 80 tysięcy. W 1997 roku, w wyniku przemian administracyjnych w kraju, utworzono powiaty. W Krotoszynie powołano Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej z ogólną liczbą 50 etatów, która objęła swoim zasięgiem gminy Krotoszyn, Kobylin, Zduny, Rozdrażew, Koźmin Wlkp. oraz miasto Sulmierzyce. Komendantem Powiatowym został st. kpt. inż. Jacek Wybierała, a jego zastępcą asp. sztab. Witold Szymczak.
Modernizacja i współczesność (XXI wiek)
W tym okresie nastąpiła modernizacja siedziby strażnicy, polegająca na przystosowaniu pomieszczeń administracyjnych do prawidłowego funkcjonowania komendy. Zmodernizowano również Powiatowe Stanowisko Kierowania, dostosowując je na potrzeby Centrum Powiadamiania Ratunkowego (otwartego 23 maja 2003 roku) oraz pomieszczeń do prac sztabowych. Pomieszczenia administracyjne i PSK doposażono w sprzęt komputerowy oraz niezbędny, nowoczesny sprzęt łączności. Dokonano także wymiany dwóch bram garażowych od strony ul. Mickiewicza. Wszystkie prace modernizacyjne wykonali strażacy zatrudnieni w jednostce. Do KP PSP trafił nowoczesny samochód ratowniczo-gaśniczy typu średniego STAR-MAN GBA 2,5/16, zakupiony przy współudziale Starostwa Powiatowego w Krotoszynie.
W grudniu 2002 roku, z inicjatywy Komendanta Powiatowego oraz Starosty Krotoszyńskiego, powstał Społeczny Komitet Fundatorów Sztandaru dla KP PSP w Krotoszynie. W 2003 roku funkcjonowało już nowoczesne Powiatowe Stanowisko Kierowania w KP PSP w Krotoszynie.
Państwowa Straż Pożarna w Krotoszynie, mając za sobą ponad 50-letni okres istnienia, obejmuje obecnie swoim zasięgiem teren powiatu krotoszyńskiego - gminy Krotoszyn, Kobylin, Koźmin Wlkp., Rozdrażew, Zduny i miasto Sulmierzyce. W Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej zatrudnionych jest pięćdziesięciu pięciu pracowników, w tym 52 strażaków i 3 pracowników cywilnych.
Od 1991 roku do 28 lutego 2007 roku Komendantem Powiatowym był bryg. mgr inż. Jacek Wybierała. Od 1 marca 2007 roku do 31 marca 2007 roku obowiązki Komendanta Powiatowego pełnił st. kpt. Witold Szymczak. 2 kwietnia 2007 roku powołano nowego Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Krotoszynie, którym został st. kpt. mgr inż. Mariusz Przybył. 31 marca 2008 roku Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, bryg. mgr inż. Mirosław Gugała, przeniósł st. kpt. inż. Tomasza Niciejewskiego z Komendy Powiatowej PSP w Pleszewie do Komendy Powiatowej PSP w Krotoszynie, powierzając mu pełnienie obowiązków Zastępcy Komendanta Powiatowego.
Obecnie, od 2022 roku, jednostką dowodzi st. bryg. mgr inż. Marek Kalak, a zastępcą jest st. kpt. Działaniami ratowniczo-gaśniczymi zajmuje się 38 strażaków pracujących w systemie zmianowym, którymi dowodzi dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej mł. bryg. Działania ratowniczo-gaśnicze na terenie powiatu są wspomagane przez 62 jednostki OSP, z których 11 funkcjonuje w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym:
- Krotoszyn
- Roszki
- Biadki
- Kobylin
- Zalesie Wielkie
- Zduny
- Baszków
- Rozdrażew
- Sulmierzyce
- Koźmin Wlkp.
Przykładem poważnej akcji ratowniczej był pożar młyna w dniu 14 kwietnia 2002 roku, w wyniku którego straty wyniosły około 2 miliony złotych. Współczesny wygląd KP PSP w Krotoszynie od strony ul. Mickiewicza prezentuje się nowocześnie i funkcjonalnie.
