Firma Tatra, znana z unikalnych rozwiązań konstrukcyjnych, nieustannie rozwija swoją ofertę ciężkich pojazdów, w tym specjalistycznych samochodów strażackich. Pożegnawszy słynną serię Tatra 815, rozwijaną nieprzerwanie od końca lat 70. ubiegłego wieku, producent skupia się na nowej generacji modeli, takich jak Tatra Force.
Nowa Generacja Tatra Force na Rynku Polskim
Dla tych, którzy szukają Tatry w najbardziej klasycznym i specjalistycznym wydaniu, obecnie dostępna jest nowa seria Tatra Force, znana również jako Tatra 815-7 lub Tatra 817. Choć pojazdy te należą do najdroższych ciężarówek na świecie, pierwszy egzemplarz najnowszej generacji modelu Tatra Force, wyposażony w nową kabinę i odświeżoną ofertę silników, znalazł już swojego użytkownika w Polsce.
Premiera i Wdrożenie w OSP Lewiczyn
Ten niezwykle ciekawy wóz strażacki miał swoją premierę na targach pożarniczych IFRE 2025 w Kielcach, gdzie wyróżniał się na stanowisku podczęstochowskiej firmy zabudowującej Bocar. Firma Bocar odpowiedzialna była za przystosowanie nowej Tatry do pracy, montując m.in. działko dachowe, działko przednie na zderzaku oraz autopompę renomowanej austriackiej marki Rosenbauer.
25 lipca 2025 roku druhowie OSP Lewiczyn uroczyście powitali nowy, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy marki Tatra. W powitaniu udział wzięli przedstawiciele władz samorządowych i państwowych służb pożarniczych, a także liczne jednostki OSP z gminy Belsk Duży i powiatu grójeckiego. Od tego dnia strażacy z Lewiczyna będą jeździć do akcji ratowniczo-gaśniczych jedynym takim autem w Polsce - Tatrą T815-7, zabudowaną przez Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „Bocar” Sp. z o.o. z Korwinowa.
Premierę na targach IFRE Kielce 2025 nowy wóz OSP Lewiczyn odbył w czerwcu tego roku, ciesząc się bardzo dużym zainteresowaniem. Warto dodać, że OSP Lewiczyn doskonale zna specyfikę czeskiego sprzętu, gdyż od lat posiada w swojej remizie starszy model Tatra 815 6×6, pochodzący jeszcze ze wschodnioniemieckiego demobilu.
Specyfikacja Techniczna i Właściwości Jeźdne
Olbrzymie koszty zakupu Tatry Force wynikają w dużej mierze z jej unikalnej konstrukcji. Pojazd ten posiada ramę rurową z niezależnym zawieszeniem każdego koła, co zapewnia doskonałą trakcję nawet przy największych wykrzyżach terenu. Napęd realizowany jest w układzie 6×6 za pośrednictwem całkowicie automatycznej, hydraulicznej skrzyni marki Allison.
Nowa Tatra Force może występować z chłodzonym powietrzem silnikami V8, znanymi z modelu 815 i produkowanymi przez samą Tatrę. Jednakże, ze względu na polskie wymogi dotyczące normy Euro 6 (których nie spełnia chłodzone powietrzem V8), pierwszy egzemplarz na polski rynek musiał zostać wyposażony w jednostkę napędową innego pochodzenia. Wybór padł na amerykański silnik Cummins o pojemności 8,9 litra, rozwijający moc maksymalną 400 KM.
Kabina i Ergonomia
Kwestia jednostki napędowej ma również znaczenie dla wnętrza pojazdu. W kabinie Tatry Force uwagę zwracają m.in. kierownica pochodząca od DAF-a, tablet pełniący funkcję wskaźników, drugi tablet do obsługi klimatyzacji oraz duży tunel silnika. Ten ostatni jest tak wysoki z dwóch powodów: po pierwsze, rama rurowa, dla zapewnienia maksymalnej wytrzymałości podwozia, przechodzi również pod silnikiem, podnosząc jego umiejscowienie.
Tatra Force w Służbie Bundeswehry
Tatra jest również dostawcą specjalistycznych pojazdów dla niemieckich sił zbrojnych. 10 lipca firma BwFuhrparkService GmbH, działająca z ramienia Bundeswehry, odebrała od Rosenbauer Deutschland pierwszy spośród 76 terenowych leśnych samochodów ratowniczo-gaśniczych na podwoziu Tatra 815-7 4×4. Pojazdy te, nazywane „leśnymi pojazdami gaśniczymi” (Feuerlösch-Kfz Waldbrandbekämpfung ‒ FlKfz WBBk), są efektem ścisłej kooperacji Tatry jako dostawcy podwozi i firmy Rosenbauer Deutschland GmbH, części austriackiej Rosenbauer Group, dostarczającej specjalistyczne zabudowy.
Specjalistyczne Wozy Leśne Rosenbauer
Jako baza zastosowano dwuosiowe podwozie Tatra T815-7 4×4, charakteryzujące się krótkim rozstawem osi (3710 mm) i krótkim tylnym zwisem, co zapewnia doskonałą manewrowość, szczególnie w trudnym terenie leśnym. Pojazdy posiadają długą kabinę w cywilnym „wydaniu strażackim”, którą można wyposażyć w dodatkowy osprzęt i urządzenia sterujące. Kabina została podwyższona przez dodanie specjalnej nakładki dachowej z tworzywa.
Do napędu służy chłodzony cieczą silnik wysokoprężny Cummins o mocy maksymalnej 375 kW/510 KM, spełniający normę Euro 6. Układ napędowy uzupełniają automatyczna skrzynia przekładniowa Allison, skrzynia rozdzielcza oraz niezależnie zawieszone półosie wahliwe z zawieszeniem pneumatycznym.
Konstrukcja i Wyposażenie
Nadwozie, wykonane przez austriacką firmę Rosenbauer, należy do serii MT - Modular Technology. Oznacza to, że dany typ zabudowy powstaje w oparciu o wystandaryzowane moduły i kluczowe komponenty. Zabudowa to lekka i wytrzymała konstrukcja z poszyciem z tłoczonej blachy aluminiowej. Dach pełni funkcję antypoślizgowego podestu roboczego, mieszczącego skrzynie na sprzęt i wyposażenie. Dwa boczne przedziały sprzętowe oraz tylny przedział autopompy są zamykane lekkimi aluminiowymi żaluzjami wodo- i pyłoszczelnymi.
Pojemności zbiorników wynoszą:
- Woda: 4000 (4850) litrów (300 litrów zarezerwowane na własną ochronę pojazdu)
- Środek pianotwórczy: 100 litrów
W celu ochrony pojazdu przed wysoką temperaturą zainstalowano kilka małych dysz w nadkolach i nad kabiną kierowcy. Zastosowano autopompę N35 o wydajności do 3500 l/min oraz przednie, zderzakowe, zdalnie sterowane działko wodno-pianowe o wydajności 1500 l/min.
Wyposażenie obejmuje również rurowe osłony górnej części nadwozia oraz góry i przodu kabiny, które zabezpieczają przed uderzeniami gałęzi oraz ułatwiają przejazd przez młody las czy krzaki. Samochody te, które Rosenbauer ma dostarczyć firmie BwFuhrparkService GmbH (umowa zawarta 30 sierpnia 2021 r.), będą głównie wykorzystywane do zapewnienia bezpieczeństwa na poligonach wojskowych.
Historyczne Modele: Tatra 138
Historia samochodów strażackich Tatra sięga znacznie dalej. Tatra 138 to rodzina ciężarówek wysokiej ładowności, produkowanych w latach 1959-1971 przez czechosłowacką firmę Tatra. Pojazdy tej serii wykorzystywały tradycyjną dla producenta koncepcję sztywnej ramy szkieletowej i wahliwych półosi, zapewniających niezależne zawieszenie.
Rozwój i Charakterystyka
Tatra 138 była dostępna w wariantach 4x4 i 6x6 i stanowiła bezpośredniego następcę modelu Tatra 111, produkowanego od 1942 roku. Pierwsze prototypy nowego pojazdu powstały już w 1950 roku, ale decyzja o zastąpieniu starego modelu zapadła dwa lata później, jako część centralnego planowania komunistycznej czechosłowackiej gospodarki państwowej, zakładającej produkcję ciężarówek o ładowności 10-12 ton.
Premiera Tatry 138 odbyła się w 1956 roku na II wystawie przemysłu czechosłowackiego w Brnie, gdzie zaprezentowano dwa nowe modele: T137 (4x4) i T138 (6x6). Oba pojazdy miały około 70% części wspólnych. Wprowadzono wiele zmian polepszających środowisko pracy kierowcy w porównaniu do Tatry 111, m.in. hydrauliczne wspomaganie kierownicy, sprzęgło wspomagane sprężonym powietrzem oraz elektro-pneumatyczne sterowanie wyborem biegów. Mimo początkowego sporu z firmą LIAZ dotyczącego modelu T137, samochód oparty na tej konstrukcji powrócił do produkcji seryjnej jako dwuosiowy ciągnik siodłowy Tatra 138 4x4. Produkcję seryjną pojazdu w podstawowej wersji 6x6 rozpoczęto w 1959 roku, a wersji wojskowej cztery lata później.
Wpływ i Eksport
Ciężarówka Tatra 138 szybko zyskała popularność na świecie i była eksportowana do wielu krajów, w tym ZSRR, Egiptu, Bułgarii, Rumunii, Francji, Austrii, Jugosławii oraz Holandii. W Polsce pierwsze Tatry 138 pojawiły się pod koniec lat 60. Przy konstrukcji czechosłowackiego transportera opancerzonego OT-64 SKOT wykorzystano liczne podzespoły Tatry 138.
Dzięki systemowi podgrzewania zbiornika paliwa, Tatra 138 doskonale sprawdzała się w chłodnym klimacie, np. na Syberii. Z powodu tej cechy, a także prostoty i ogólnej trwałości konstrukcji, była chętnie używana do ciężkich prac w krajach o słabo rozwiniętej infrastrukturze drogowej, takich jak Polska czy ZSRR.
Innowacyjne Rozwiązania: Pojazd Pożarniczy "ATLAS"
Tatra, we współpracy z partnerami, opracowała unikalny wojskowy pojazd pożarniczy nazwany „ATLAS”, który pod skrótem CZSV kryje wielozadaniową interwencyjną cysternową wersję ratowniczo-gaśniczą. To, co Tatra przygotowała, nie ma sobie równych w Europie, gdyż jest to pojazd, który do działania w terenie ma własnego drona i może działać bez załogi w kabinie, a nawet bez kierowcy.
„ATLAS” to specjalny ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy przeznaczony głównie do gaszenia pożarów w składach amunicji, w tym interwencji po rozproszeniu amunicji w wyniku wybuchu. Wariant ten stanowi efekt projektu naukowo-badawczego Sił Zbrojnych Republiki Czeskiej, realizowanego we współpracy z wojskowymi jednostkami straży pożarnej oraz spółkami THT Polička (wykonawca zabudowy), TATRA DEFENCE VEHICLE i RCE systems.
Opancerzona Kabina i Ochrona Załogi
Jak w pierwszej wersji z 2018 roku, załoga jest chroniona przez długą, integralnie opancerzoną kabinę z filtrowentylacją, pochodzącą z izraelskiej firmy Plasan. Kabina gwarantuje ochronę balistyczną przed skutkami wybuchów (poziom 2 zgodnie ze STANAG 4569), ochronę przed ogniem oraz przed promieniowaniem, skażeniami chemicznymi i biologicznymi. Dzięki temu specjaliści mogą działać nawet w bardzo niebezpiecznych warunkach, np. w płonącym składzie amunicji. Kabina została uzupełniona o silne reflektory dalekosiężne, umieszczone w specjalnych osłonach stalowych.
Bezpieczeństwo załogi zapewniają zdejmowane metalowe kraty w oknach, światłach i lusterkach oraz osłony rur wydechowych chroniące przed ogniem.
Systemy Gaśnicze i Specjalistyczne Wyposażenie
Interwencje w niebezpiecznych warunkach mogą być przeprowadzane za pomocą układu gaśniczego z rozkładanym ramieniem, tzw. wysięgnika gaśniczego z dyszą/odrzutnikiem pianowym i systemem gaśniczym Cold Cut Cobra. Pojemność zbiornika na wodę określono na 10 000 litrów, a zbiornika na środek pianotwórczy na 1040 litrów. Oba zbiorniki wykonano z włókna szklanego. Autopompa napędzana od przystawki odbioru mocy na skrzyni biegów umożliwia pompowanie w dwóch trybach: niskociśnieniowym (4000 l/min) i wysokociśnieniowym (250 l/min).
Pojazd ma zamontowane dwa działka wodno-pianowe: jedno odporne na wstrząsy, przednie - zderzakowe, o wydajności 5000 l/min oraz drugie umieszczone na wysuwanym ramieniu o wydajności 3000 l/min, zlokalizowanym z tyłu zabudowy. Ramię ma zasięg do 16 metrów wysokości i 14 metrów przy pracy na boki.
ATLAS wyróżnia szereg nowoczesnych urządzeń i akcesoriów, w tym:
- Dron DJI Mavic 3 do rozpoznania powietrznego.
- Stanowisko operatora w postaci walizki ze statywem i agregatem prądotwórczym.
- Radiostacje: Motorola DM4600, MTM5400, Cassidian TPM900.
- Dozymetr interwencyjny URAD PLUS-S/Y.
- Multidetektor substancji niebezpiecznych DRÄGER X-AM 2500.
- Zintegrowane kamery termowizyjne Dräger UCF 9000 (pokładowe i przenośne).
- Zintegrowana wciągarka o sile uciągu 120 kN (12 t).
- Wydajny system oświetlenia o natężeniu 400 000 lumenów.
Napęd i Podwozie
Samochód został zbudowany na podwoziu Tatra Force T 815-7 poprzedniej generacji, w konfiguracji 8×8. Napędzany jest 6-cylindrowym, rzędowym, 10,8-litrowym silnikiem Cummins ISM11 500 z turbodoładowaniem i chłodzeniem powietrza doładowującego, rozwijającym moc maksymalną 373 kW/500 KM i maksymalny moment obrotowy 1800 Nm. Chłodnica silnika chłodzonego cieczą umieszczona jest po prawej stronie, za kabiną. Jednostka połączona jest z w pełni automatyczną skrzynią biegów Allison ze zmiennikiem momentu obrotowego i funkcją Pump and Roll.
Wszystkie cztery osie są skrętne, co zapewnia doskonałą manewrowość nawet w trudnym terenie. Osie są niezależnie zawieszone za pomocą poduszek powietrznych, umożliwiających regulację wysokości podwozia. Na wszystkich kołach założono pojedyncze ogumienie z bieżnikiem terenowym. Nadwozie wykonano z profili i blach aluminiowych, a jego budowa i aranżacja różnią się od odmiany z 2018 roku, charakteryzując się m.in. dłuższym tylnym zwisem. Dach pełni funkcję antypoślizgowego pokładu roboczego, na który prowadzi lekka aluminiowa, składana drabinka.
Zdalne Sterowanie i Autonomia
W przypadku skrajnie wysokiego zagrożenia, „ATLAS” wykorzystuje układ zdalnego sterowania, gdzie interwencja jest wykonywana przy pomocy wysięgnika z podniesionego panelu sterowania, bez załogi w rejonie działań. Dane są przekazywane za pośrednictwem drona na odległość do 4 km. W tym trybie pojazd wykorzystuje system pokładowych kamer, kamer termowizyjnych, lidarów i czujników do zabezpieczenia przeglądu sytuacji.
Tatra podkreśla, że ten zbiornikowy wielozadaniowy samochód strażacki ratowniczo-gaśniczy (CZVS 40) to specjalny pojazd interwencyjny, który może być obsługiwany wyłącznie z kabiny kierowcy (gdy załoga jest chroniona przez opancerzoną kabinę) lub zdalnie ze stanowiska operatora w bezpiecznym miejscu, z odległości do 4 km. Taki samochód strażacki, ani żaden inny analogiczny pojazd interwencyjny o podobnym przeznaczeniu, nie istnieje dotychczas w Europie. Model ten cechują następujące wymiary: 13 050 mm długości, 2550 mm szerokości i 3740 mm wysokości.
