Pożary są ogromnym zagrożeniem dla lasów i żyjących w nich organizmów, niosąc za sobą środowiskowe konsekwencje oraz ofiary wśród ludzi i zwierząt. W wielu miejscach na Ziemi, gdzie klimat sprzyja rozprzestrzenianiu się ognia, strażacy walczą z pożarami tygodniami. W najgorszym przypadku pożar może wybuchnąć w odległym lub niedostępnym miejscu. Stosowane są różne kombinacje pasów przeciwpożarowych, lecz czasem i to nie wystarcza, by powstrzymać ogień od dalszego rozprzestrzeniania się. W takich sytuacjach kluczową rolę odgrywa lotnictwo gaśnicze, zarówno samoloty, jak i śmigłowce, które oferują szybką reakcję i możliwość dostarczenia dużej ilości środka gaśniczego.
Wielkoobjętościowe Samoloty Gaśnicze
W walce z rozległymi pożarami lasów i terenów trudno dostępnych, specjalnie zaadaptowane samoloty odgrywają niezastąpioną rolę. Ich zdolność do przenoszenia ogromnych ładunków wody lub środków gaśniczych oraz precyzyjny zrzut z niskiej wysokości stanowią o ich skuteczności.
Boeing 747 SuperTanker
Jednym z najbardziej imponujących samolotów gaśniczych jest Boeing 747 SuperTanker, będący specjalnie zaadaptowanym B747-400F, przedostatnią wersją produkcyjną jumbo jeta. Maszyna mierzy 70 metrów długości, a jej rozpiętość skrzydeł to ponad 64 metry. Dolny, główny kadłub towarowego jumbo jeta w całości został zaadaptowany na ładownię. Koszt adaptacji przekroczył 10 milionów dolarów. Boeing 747 SuperTanker może zabrać nawet 70 tysięcy litrów wody, środka gaśniczego lub ograniczającego rozprzestrzenianie się ognia. Zrzut ładunku odbywa się, lecąc na wysokości nawet poniżej 100 metrów nad ziemią, przy prędkości około 260 km/h. Jak informuje właściciel, firma Global Supertanker Services, samolot może dokonać zrzutu na obszarze o długości blisko 5 kilometrów i szerokości 46 metrów. B747 współpracuje w akcji z małym samolotem patrolowym, który wskazuje mu miejsce zrzutu. Boeing 747 SuperTanker brał udział w gaszeniu pożarów lasów m.in. w Izraelu, Chile, Amazonii i Australii, a obecnie pomaga gasić pożary na zachodnim wybrzeżu USA. Firma nie ujawnia, ile kosztuje jeden zrzut, tłumacząc, że cena jest zależna od wielu czynników.
Warto wspomnieć, że w przeszłości podejmowano próby przebudowania transportowych Boeingów 747 na samoloty gaśnicze. Na przykład, na bazie Boeinga 747-100F cargo o numerze N479EV (z numerem na ogonie 979) planowano stworzyć SuperTankera. Niestety, w 2013 roku firma Evergreen Supertanker Services zbankrutowała, a maszyna ta nigdy nie została wprowadzona do służby, wykonano jedynie tak zwany oblot 19 lutego 2004 roku.
10 Tanker - Rozwój i System Zrzutu
Firma 10 Tanker rozpoczęła pracę i badania nad samolotami nowej generacji w 2002 roku. Ich maszyny, bazujące na zmodyfikowanych Boeingach 747, stacjonują m.in. w Południowej Kalifornii w Victorville. Woda lub środek opóźniający jest zlokalizowany w trzech zbiornikach brzusznych na linii środkowej. Zbiorniki mają wewnętrzne przegrody, aby zapobiec przesuwaniu się środka gaśniczego, a w konsekwencji przesunięciu środka ciężkości. Co istotne w kontekście efektywności operacyjnej, wszystkie trzy zbiorniki można napełnić jednocześnie na ziemi w ciągu ośmiu minut. Cały ładunek można zrzucić w ciągu czterech sekund, z prędkością około 260 km/h, czyli z prędkością opadającego deszczu, co zapewnia równomierne pokrycie obszaru.
DHC-515 Firefighter: Innowacyjny Wodnosamolot
Kanadyjska firma De Havilland Canada przedstawiła swój najnowszy wodnosamolot, DHC-515 Firefighter, który ma posłużyć do walki z pożarami lasów. Kanadyjska firma wychodzi z pomysłem na rozwiązanie problemu. DHC-515 to samolot wielozadaniowy, wyposażony w zbiorniki wewnętrzne. Samolot oferuje szereg przydatnych funkcji, w tym możliwość zabrania pełnego ładunku słodkiej lub słonej wody w zaledwie 12 sekund. Zwykle samoloty przeciwpożarowe znajdują się na lądzie i konieczne jest wpompowanie wody na pokład. DHC-515 musi tylko wylądować w zbiorniku wodnym, otworzyć zawory i wpuścić wodę, co jest w stanie zrobić w czasie nieosiągalnym dla innych maszyn. Pozwala to nie tylko na załadowanie go w kilka sekund, ale także na wielokrotne loty, dostarczając nawet do 700 000 litrów dziennie.
Błyskawiczne zbieranie wody i możliwość długiej pracy bez konieczności tankowania paliwa to nie wszystko, co ma do zaoferowania DHC-515 Firefighter. Wodnosamolot został zaopatrzony w skrzydła o dużym maksymalnym udźwigu i silniki turbośmigłowe, dzięki czemu nie straszne są mu wiatry wytworzone przez pożar. Rozpoczęcie produkcji DHC-515 jest ważne nie tylko dla De Havilland Canada, ale także dla krajów na całym świecie, które polegają na tego typu samolotach w celu ochrony swoich ludzi i lasów. W chwili obecnej kraje złożyły już zamówienie na łącznie 22 samoloty DHC-515.
PZL M-18 Dromader: Polska Konstrukcja w Służbie Gaśniczej
Samolot PZL M-18 Dromader został opracowany i jest produkowany przez polskie zakłady PZL Mielec. Maszyna ta stała się podstawowym samolotem gaśniczym w Polsce. Pierwsza prototypowa maszyna została oblatana 27 sierpnia 1978 roku. Dromader cechuje się możliwością startu i lądowania na utwardzonych trawiastych pasach startowych. Wersje rozwojowe samolotu, jak np. M-18B, zostały wyposażone w silniki turbośmigłowe Pratt & Whitney Kanada PW123AF o mocy 2380 KM każdy, a pierwszy lot z nowym silnikiem odbył się 6 grudnia 1993 roku.
Śmigłowce Gaśnicze: Elastyczność i Szybkość Reagowania
W miejscach trudno dostępnych z ziemi lub w celu wzmocnienia działania w specjalnych obszarach, helikopter jest niezwykle skutecznym narzędziem do gaszenia pożarów. W Polsce, wsparcie z powietrza, w tym śmigłowców, znacznie pomogło w akcjach gaśniczych podczas kilku dużych pożarów składowisk odpadów. Ryzyko ewentualnych katastrof podczas ich użytkowania jest mniejsze ze względu na manewrowość.
Flota i Operacje Helipoland
W Polsce firma HeliPoland jest jednym operatorem śmigłowców wykorzystującym najpopularniejszy na świecie w gaszeniu pożarów typ śmigłowca AS 350. Dzięki temu dysponują wysokimi osiągami maszyny dobrze przetestowanej w gaszeniu pożarów z powietrza. Flota HeliPoland stale składa się z helikoptera gotowego do walki z ogniem, który można przygotować do misji w krótkim czasie. W głównej bazie zawsze jest co najmniej jeden pilot w gotowości przez całą dobę, a w razie potrzeby mogą szybko wezwać więcej pilotów do akcji. Z Bielska-Białej docierają ze wschodu na zachód w całej południowej części Polski w ciągu kilku godzin, a kiedy już znajdą się na miejscu, mogą zapewnić ciągłą ochronę przeciwpożarową, dopóki pożar nie zostanie ugaszony. Większość pilotów posiada uprawnienia do lotniczej walki z ogniem i są regularnie szkoleni we wszystkich elementach, co ma zapewnić wydajne i bezpieczne wykonywanie usług w wymagających warunkach pożarowych.
Bambi Buckets i System Tankowania
HeliPoland posiada na wyposażeniu tak zwane Bambi buckets - składane pojemniki na wodę używane w lotniczej walce z ogniem, podwieszane pod śmigłowcem. W zależności od rodzaju śmigłowca pojemność Bambi bucketów waha się od około pół metra sześciennego do 1000 litrów.
Aby zapewnić ciągłość pracy w walce z ogniem, HeliPoland ma możliwość umieszczenia w okolicy pożaru własnych cystern do tankowania śmigłowców o pojemności 4 i 10 metrów sześciennych. W typowym scenariuszu gaśniczym trwającym wiele godzin, tankowanie stanowi zaledwie 2-3 minuty lotu na godzinę, gdy są ustabilizowani na miejscu z pełną konfiguracją załogi i sprzętu. Ich organizacja techniczna posiada mobilne warsztaty dla śmigłowców, tzw. stacje liniowe, zatwierdzone przez polski Urząd Lotnictwa Cywilnego. Oznacza to, że są w pełni mobilni również w zakresie serwisowania i konserwacji śmigłowców i powiązanego sprzętu. Nadzór, konserwacja i naprawa śmigłowców i innego sprzętu odbywa się na miejscu przy takich samych możliwościach technicznych, jak w głównej bazie.
Organizacja Misji
Na początku powietrznej misji przeciwpożarowej dział operacyjny wydaje zlecenie na lot, zawierające wszystkie informacje, które piloci muszą wiedzieć o misji, takie jak lokalizacja obszaru, osoby kontaktowe, ochrona, informacje o pożarze itp. Podczas przelotu do obszaru operacji składany pojemnik na wodę może być umieszczony wewnątrz śmigłowca, a następnie szybko zmontowany na miejscu po przylocie lub zawieszony pod śmigłowcem już od momentu odlotu. Wszystko to ma na celu jak najszybsze rozpoczęcie starań w walce z pożarem. Podczas gdy helikopter startuje z bazy, mobilna organizacja wsparcia może zostać aktywowana, a pojazdy wsparcia w postaci tankowców i mobilnych warsztatów mogą rozpocząć podróż do obszaru misji.
Śmigłowiec gasniczy lądowanie nadleśnictwo Brynek
tags: #samolot #przeciwpozarowy #tankowanie