Strażacy to jedna z najbardziej szanowanych grup zawodowych w Polsce. Zgodnie z najnowszym rankingiem strażacy są najbardziej szanowaną grupą zawodową w Polsce. Ten artykuł przedstawia, jak zostać strażakiem zarówno w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP), jak i Państwowej Straży Pożarnej (PSP).
Ogólne wymagania i ścieżki rekrutacji do Państwowej Straży Pożarnej
Rekrutacja do straży pożarnej jest silnie uregulowana prawnie. O zasadach rekrutacji do PSP można przeczytać w Ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz w Rozporządzeniu MSWiA z dnia 23 września 2021 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2021 poz. 1772). Kandydaci muszą przejść szereg testów i spełnić kilka warunków.
Niezależnie od obranej drogi, kandydat do służby w PSP musi spełniać następujące ogólne wymagania:
- Korzystać z pełni praw publicznych.
- Posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.
- Posiadać uregulowany stosunek do służby wojskowej (nie dotyczy kobiet). Mianowanie na stanowisko strażaka może nastąpić po odbyciu zasadniczej służby wojskowej lub przeniesieniu do rezerwy bez konieczności odbywania tej służby.
- Nie może być karany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
- Posiadać co najmniej średnie wykształcenie (w przypadku naboru do szkół również maturę, której wyniki są oceniane w toku rekrutacji).
Drogi wstąpienia do Państwowej Straży Pożarnej
Istnieją dwie główne drogi, aby wstąpić w struktury Państwowej Straży Pożarnej: służba kandydacka oraz służba przygotowawcza (tzw. "nabór z ulicy"). Niezależnie od wybranej drogi, testy sprawnościowe są jednakowe i zunifikowane zarówno dla szkół, jak i naborów do poszczególnych jednostek PSP.
1. Służba kandydacka
Służba kandydacka realizowana jest w szkołach Państwowej Straży Pożarnej kształcących w systemie dziennym. Obejmuje ona:
- Studia I stopnia na Wydziale Inżynierii Bezpieczeństwa i Ochrony Ludności Szkoły Głównej Służby Pożarniczej (SGSP) w Warszawie. Są to studia dla strażaków w służbie kandydackiej, po których uzyskuje się tytuł inżyniera pożarnictwa. Kończą się promocją oficerską, nadając absolwentom stopień młodszego kapitana. Są to jednolite studia magisterskie, trwające 10 semestrów (5 lat), o profilu ogólnoakademickim.
- Nauka w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, Krakowie lub Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie. Po tych szkołach uzyskuje się tytuł technika pożarnictwa oraz stopień młodszego aspiranta. Nauka w szkole aspiranckiej kończy się egzaminem państwowym potwierdzającym kwalifikacje zawodowe. Absolwenci kierowani są do służby w jednostkach organizacyjnych PSP na terenie całego kraju.
Do służby kandydackiej mogą ubiegać się osoby cywilne, obywatele polscy w wieku 18-25 lat, posiadające świadectwo dojrzałości (maturę) z matematyki, wybranego języka obcego oraz fizyki, chemii, informatyki lub biologii (jeden wybrany przedmiot).
2. Nabór do Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej (Służba przygotowawcza)
Jest to tzw. „nabór z ulicy”, gdzie przyjęcie do służby dokonuje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki, komendant powiatowy (miejski) lub kierownik jednostki organizacyjnej PSP, w miarę posiadanych możliwości etatowych. Informacje o naborach należy szukać na stronach wybranych Komend Państwowej Straży Pożarnej.
KW PSP w Poznaniu będzie organizować kolejne szkolenie podstawowe w zawodzie strażak
Proces kwalifikacyjny do Państwowej Straży Pożarnej
Proces kwalifikacyjny jest trudny i wymagający, sprawdzane są wyniki w nauce, kondycja fizyczna oraz warunki zdrowotne. Przyjęcie kandydata do służby poprzedza postępowanie kwalifikacyjne, które zarządza i prowadzi kierownik jednostki organizacyjnej PSP. Składa się ono z kilku etapów:
1. Ocena złożonych dokumentów
Kandydat musi złożyć odpowiednią dokumentację, w tym podanie o przyjęcie do służby i zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych. Ocena dokumentów polega na sprawdzeniu spełnienia przez kandydata wszystkich wymogów określonych w ogłoszeniu. Posiadane wykształcenie, wyszkolenie lub posiadane umiejętności są oceniane w systemie punktowym. Do dokumentacji może być również wymagane zaświadczenie o udziale w działaniach ratowniczo-gaśniczych lub ćwiczeniach (do punktacji).
2. Test sprawności fizycznej
Testy sprawnościowe do PSP są jednakowe dla wszystkich kandydatów. Składają się z prób sprawnościowych oraz próby wydolnościowej, przeprowadzanych w ubiorze i obuwiu sportowym w pomieszczeniu zamkniętym o utwardzonej nawierzchni. Kandydat może podejść do każdej z prób dwukrotnie, drugie podejście możliwe jest tylko w tym samym dniu. Ostateczny wynik to średnia arytmetyczna punktów uzyskanych we wszystkich próbach.
- Próba wydolnościowa (Beep test): Polega na bieganiu między dwoma znacznikami (liniami), oddalonymi od siebie o 20 metrów, w określonym, stale rosnącym tempie. Tempo nadaje sygnał dźwiękowy, podczas trwania którego strażak musi znajdować się poza wyznaczoną linią obiema nogami.
- Podciąganie na drążku: Drążek umieszczony jest na wysokości doskocznej. Strażak zajmuje pozycję w zwisie na drążku (nachwytem lub podchwytem) z ramionami wyprostowanymi w stawach łokciowych. Na komendę "start" podciąga się, tak aby broda znalazła się powyżej drążka i wraca do pozycji wyjściowej.
- Bieg po kopercie: Strażak ustawia się przed linią startu. Na komendę "start" rozpoczyna bieg zgodnie z oznaczonym kierunkiem (A-B-E-C-D-E-A), omijając tyczki od strony zewnętrznej. Trasę pokonuje trzykrotnie. Obowiązuje całkowity zakaz chwytania i przytrzymywania tyczek.
3. Sprawdzian braku lęku wysokości (Akrofobia)
Sprawdzian z akrofobii stanowi odrębny element rekrutacji i jest obowiązkowy w naborach do szkół, natomiast opcjonalny w naborach "z ulicy". Uznaje się go za zaliczony, jeżeli asekurowany kandydat samodzielnie wszedł na wysokość 20 m po drabinie ustawionej pod kątem 75° i zszedł z niej.
4. Sprawdzian z pływania
Sprawdzian z pływania również jest obowiązkowy w naborach do szkół i opcjonalny w naborach "z ulicy". Uznaje się go za zaliczony, jeżeli kandydat przepłynął 50 m dowolnym stylem w czasie do 90 sekund.
5. Test wiedzy
Test wiedzy jest opcjonalnym etapem postępowania rekrutacyjnego podczas naborów „z ulicy” i nie występuje podczas rekrutacji do szkół. Składa się z 20 zadań zamkniętych i trwa 25 minut. Pozytywny wynik osiąga kandydat, który uzyska co najmniej 11 punktów.
6. Rozmowa kwalifikacyjna
Rozmowa kwalifikacyjna to jeden z ostatnich etapów rekrutacji do służby przygotowawczej. Jest bardzo istotna, a odpowiedni ubiór i przygotowanie są kluczowe. W naborach "z ulicy" wynik rozmowy kwalifikacyjnej (max 40 pkt.) wlicza się do ostatecznego wyniku punktowego, obok punktacji za złożone dokumenty (max 60 pkt.). Wynik testu sprawnościowego nie wlicza się do końcowego wyniku punktowego, służy jedynie do rozstrzygnięcia etapu testów sprawnościowych.
7. Badania lekarskie i psychologiczne
Po zakończeniu etapów postępowania kwalifikacyjnego, kandydaci, którzy uzyskali najwyższą łączną liczbę punktów, kierowani są do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych na badanie lekarskie w celu orzeczenia zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej. W przypadku orzeczenia o niezdolności, na badania kieruje się kolejnego kandydata z listy.
Służba przygotowawcza i staż
Strażak w służbie przygotowawczej, po przyjęciu do służby, przez 3 lata jest stażystą (z możliwością skrócenia stażu za szczególne osiągnięcia). Po przyjęciu do służby, stażysta kierowany jest niezwłocznie na kurs podstawowy w zawodzie strażak, który wlicza się do okresu stażu. Po tym okresie, w przypadku stwierdzenia przydatności i po wydaniu pozytywnej opinii, zostaje mianowany do służby stałej i przysługują mu odtąd wszystkie dodatki do uposażenia. Podczas stażu strażak otrzymuje pensję, również podczas kursu podstawowego.
Cechy i kompetencje pożądane u strażaka
Bycie strażakiem to nie tylko kwestia sprawności fizycznej, ale przede wszystkim determinacji i gotowości do działania w najtrudniejszych sytuacjach. Pożądane cechy charakteru to:
- Siła charakteru i dążenie do celu: Nie zawsze wszystko udaje się za pierwszym razem, nieraz trzeba próbować parę razy, by dostać się do jednej ze szkół pożarniczych bądź do wybranej Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej.
- Odwaga: Ważna jest odwaga, by nie bać się podejmować nowych zadań i próbować się w nich odnaleźć, umieć logicznie myśleć i dostosować się do każdej nowo napotkanej sytuacji.
- Pokora: Pozwala wyciągnąć wnioski z każdej sytuacji, by nie popełniać tych samych błędów.
- Empatia: Niezbędna, by podczas zdarzeń z osobami poszkodowanymi potrafić z nimi rozmawiać i udzielić odpowiedniego wsparcia psychicznego.
- Chęć samorozwoju: Choć przeprowadzane jest wiele szkoleń i kursów, duży wpływ ma również praca we własnym zakresie.
Odwaga, poświęcenie, oddanie i służba społeczeństwu - to tylko kilka cech, które definiują pracę strażaka w Państwowej Straży Pożarnej.
Wymagania dotyczące życiorysu (CV) do Państwowej Straży Pożarnej
Aby rozpocząć służbę w PSP, będziesz potrzebować odpowiednich dokumentów, w tym życiorysu. Ważne jest, aby życiorys do straży pożarnej był inny niż tradycyjne CV. Przy pisaniu życiorysu należy zwrócić uwagę na poprawność podanych danych osobowych, przejrzystość i czytelność całego dokumentu. Życiorys nie powinien być zbyt długi, a informacje w nim zawarte powinny być napisane zwięźle. Klasyczne CV do straży pożarnej pisze się jedynie w sytuacji, gdy ubiegasz się o posadę w służbie cywilnej.
Co musi zawierać życiorys do straży pożarnej?
- W lewym górnym rogu wpisz swoje dane osobowe i kontaktowe, w tym informację, że posiadasz obywatelstwo polskie, datę urodzenia i miejsce zamieszkania.
- Na środku dokumentu umieść nagłówek "ŻYCIORYS".
- Zacznij pisanie treści dokumentu od podania swojej daty i miejsca urodzenia.
- Następnie napisz, czym zawodowo zajmują się Twoi rodzice i opisz krótko swoją ścieżkę edukacji.
- Możesz również krótko napisać o swoich zainteresowaniach i pasjach, zwłaszcza jeśli są związane z pracą strażaka.
Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)
Ochotnicza Straż Pożarna, jak sama nazwa wskazuje, przyjmuje do służby chętnych. Twoje podanie o przyjęcie do służby zostanie rozpatrzone przez zarząd jednostki.