Sprzęt Przeciwpożarowy: Rodzaje, Wymagania i Systemy Bezpieczeństwa

Urządzenia przeciwpożarowe to wszystkie te przyrządy, których celem jest zapobieganie powstaniu pożaru, ale też jego wykrywanie, a także zwalczanie zarówno przyczyn, jak i ich skutków. Mogą one mieć charakter stały, półstały, być uruchamiane samoczynnie lub też ręcznie.

Podstawy Prawne i Certyfikacja Sprzętu Przeciwpożarowego

Pełną definicję takich urządzeń, ich dokładne wyliczenie, a także szczegółowe zasady ich użytkowania odnajdujemy w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, obiektów budowlanych i terenów. Wspomniane rozporządzenie wspomina o wielu rodzajach tego typu urządzeń. Wśród nich znajdują się wszelkiego rodzaju urządzenia gaśnicze czy też inertyzujące (inertyzacja to celowe zmniejszanie stężenia tlenu w powietrzu za pomocą gazu obojętnego), ale też sygnalizacja przeciwpożarowa (w szczególności dźwiękowa) czy hydranty różnego rodzaju wraz z zaworami hydrantowymi i pompami. Ponadto w skład tych urządzeń wchodzą drzwi przeciwpożarowe, różnego rodzaju kurtyny dymowe, a także bramy i inne zamknięcia mające odciąć źródło pożaru. Wszystkie te elementy muszą być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń.

Dodatkowo konieczne jest przeprowadzenie niezbędnych prób, badań i testów, których celem jest potwierdzenie, że takie urządzenie przeciwpożarowe może być dopuszczone do pracy. W zależności od urządzenia, różne instytucje są za to odpowiedzialne. Przykładowo, Centrum Naukowo Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP) bada gaśnice, systemy sygnalizacji pożaru, systemy oddymiania, hydranty, czy węże strażackie, natomiast Instytut Techniki Budowlanej (ITB) prowadzi badania drzwi przeciwpożarowych, bram, klap dymowych i innych materiałów przeciwpożarowych, które są wykorzystywane w budownictwie. Istnieją również zagraniczne notyfikowane laboratoria, wydające certyfikaty obowiązujące w całej Europie (tzw. Europejska Aprobata Techniczna).

Rodzaje Urządzeń Gaśniczych i Sprzętu Wspierającego

Gaśnice

Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów gaśnic, przystosowanych do różnych typów pożarów i zastosowań:

• Gaśnica proszkowa: Zgodna z normą PN-EN 3-7 oraz certyfikatem CNBOP, to urządzenie gaśnicze najwyższej jakości, spełniające wszystkie wymagania przepisów przeciwpożarowych w Polsce.
• Gaśnica do zwalczania pożarów tłuszczów jadalnych i olejów (grupa pożarów F): Specjalna gaśnica przeznaczona do gaszenia tego typu pożarów.
• Urządzenie gaśnicze sprzętu elektronicznego: Przeznaczone do gaszenia układów, urządzeń i podzespołów elektronicznych, np. komputerów, sprzętu RTV, rozdzielnic i szaf sterowniczych. Środek gaśniczy (dwutlenek węgla) nie powoduje zatarcia części ruchomych w urządzeniach i aparaturze precyzyjnej.
• Gaśnica pianowa: Przeznaczona do gaszenia pożarów grupy AB. Skuteczna przy gaszeniu pożarów ciał stałych i cieczy palnych. Idealna do biur, magazynów, hal produkcyjnych i miejsc użyteczności publicznej.
• Gaśnica przewoźna: O dużej pojemności, stosowana w halach przemysłowych, magazynach, garażach i obiektach użyteczności publicznej. Wyposażona w koła i wózek transportowy zapewnia mobilność oraz szybkie użycie w sytuacjach zagrożenia pożarem.
• Gaśnica śniegowa (CO2): Przeznaczona do gaszenia pożarów grupy B oraz urządzeń elektrycznych. Nie pozostawia osadu, dzięki czemu idealnie sprawdza się w serwerowniach, biurach i zakładach przemysłowych.
• Spray gaśniczy PLUM BurnOut: Jest praktycznym dodatkiem do zwykłej gaśnicy.
• Gaśnice do pożarów baterii litowo-jonowych i litowych: Stosowane m.in. w laptopach, smartfonach czy pojazdach elektrycznych.
• Specjalistyczna gaśnica do ochrony instalacji fotowoltaicznych (PV): Zapewnia skuteczne gaszenie elementów elektrycznych pod napięciem, minimalizując ryzyko uszkodzeń i zwiększając bezpieczeństwo domów oraz firm z systemami fotowoltaicznymi.

Pozostały Sprzęt Przeciwpożarowy

• Koc gaśniczy: To skuteczne narzędzie do tłumienia płomieni w początkowej fazie pożaru. Wykonany z włókna szklanego, odporny na wysokie temperatury, idealny do kuchni, warsztatów oraz pojazdów.
• Skrzynka na gaśnicę: Wykonana z tworzywa sztucznego, służy do bezpiecznego przechowywania gaśnic w miejscach, gdzie są one niezbędne.
• Elastyczny zbiornik przeciwpożarowy na wodę: Pozwala na całoroczne przechowywanie wody do celów przeciwpożarowych dzięki systemowi mat grzewczych.

Utrzymanie i Odpowiedzialność za Sprzęt Przeciwpożarowy

Odpowiedź jest jednoznaczna: nie. Żadne urządzenie przeciwpożarowe, niezależnie od jego rodzaju, nie jest ważne dożywotnio. Regularne przeglądy techniczne i prace konserwacyjne są niezbędne, aby upewnić się, że każde urządzenie ppoż jest sprawne i gotowe do użycia w razie potrzeby. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, przeglądy urządzeń przeciwpożarowych powinny odbywać się nie rzadziej niż raz w roku. Jednak kluczowe są tutaj zalecenia producenta. Jeśli producent danego urządzenia (np. gaśnicy lub urządzenia inertyzującego) sugeruje częstsze przeglądy, należy się do nich stosować.

W każdym budynku to jego właściciel, zarządca lub użytkownicy są zobowiązani do tego, by brać odpowiedzialność za wszelkie urządzenia i zabezpieczenia przeciwpożarowe. Poprzez tę odpowiedzialność rozumiemy utrzymywanie ich w należytej sprawności technicznej oraz funkcjonalności, ale również wyposażenie pomieszczeń bądź terenów w niezbędne urządzenia, wyłączniki prądu i instrukcje przeciwpożarowe zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi. Usytuowanie i oznakowanie tych urządzeń również znajduje się w szczegółowych przepisach w tym zakresie.

W przypadku zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (w blokach) projekty muszą obejmować zabezpieczenia przeciwpożarowe - hydranty (zarówno w garażach podziemnych, jak i zewnętrzne), czujniki CO, czy gaśnice w garażach. Za utrzymanie techniczne tych zabezpieczeń odpowiada tam spółdzielnia lub zarządca danej nieruchomości.

System Sygnalizacji Pożaru (SSP)

Przeznaczenie i Wymagania Prawne

Podstawowym zadaniem systemu sygnalizacji pożaru (SSP) jest szybkie i bezbłędne wykrycie powstającego pożaru, zanim się on rozwinie i osiągnie rozmiary trudne do opanowania. Szybkie wykrycie źródła pożaru daje więcej czasu na przeprowadzenie ewakuacji budynku i na skuteczną ochronę zgromadzonych w nim dóbr. System SSP jest jednym z podstawowych systemów bezpieczeństwa w obiektach. Z tego powodu nie może być integrowany z innymi systemami ani na płaszczyźnie sprzętowej, ani na płaszczyźnie mediów komunikacyjnych. Jedyną możliwą płaszczyzną integracji z innymi systemami bezpieczeństwa jest poziom oprogramowania.

Podstawą prawną regulującą, w jakich obiektach powinien znajdować się system sygnalizacji pożaru, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej wymagane jest w:

• budynkach handlowych lub wystawowych: jednokondygnacyjnych o powierzchni strefy pożarowej powyżej 5000 m²; wielokondygnacyjnych o powierzchni strefy pożarowej powyżej 2500 m²;
• teatrach o liczbie miejsc powyżej 300;
• kinach o liczbie miejsc powyżej 600;
• budynkach o liczbie miejsc służących celom gastronomicznym powyżej 300;
• salach widowiskowych i sportowych o liczbie miejsc powyżej 1500;
• szpitalach, z wyjątkiem psychiatrycznych, oraz w sanatoriach o liczbie łóżek powyżej 200 w budynku;
• szpitalach psychiatrycznych o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
• domach pomocy społecznej i ośrodkach rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych o liczbie łóżek powyżej 100 w budynku;
• zakładach pracy zatrudniających powyżej 100 osób niepełnosprawnych w budynku;
• budynkach użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych;
• budynkach zamieszkania zbiorowego, w których przewidywany okres pobytu tych samych osób przekracza trzy doby, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200;
• budynkach zamieszkania zbiorowego niewymienionych w punkcie powyżej, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 50;
• archiwach wyznaczonych przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych;
• muzeach oraz zabytkach budowlanych wyznaczonych przez Generalnego Konserwatora Zabytków w uzgodnieniu z Komendantem Głównym Państwowej Straży Pożarnej;
• ośrodkach elektronicznego przetwarzania danych o zasięgu krajowym i wojewódzkim oraz w urzędach obsługujących organy administracji rządowej;
• centralach telefonicznych o pojemności powyżej 10 000 numerów i centralach telefonicznych tranzytowych o pojemności od 5000 do 10 000 numerów o znaczeniu miejscowym lub regionalnym;
• garażach podziemnych, w których strefa pożarowa przekracza 1500 m² lub obejmujących więcej niż jedną kondygnację podziemną;
• stacjach metra i stacjach kolei podziemnych;
• dworcach i portach przeznaczonych do jednoczesnego przebywania powyżej 500 osób;
• bankach, w których strefa pożarowa zawierająca salę operacyjną ma powierzchnię przekraczającą 500 m².

Elementy Systemu Sygnalizacji Pożaru

Typowy System Sygnalizacji Pożaru składa się z kilku kluczowych elementów:

• Centrala Sygnalizacji Pożarowej
• Urządzenie zdalnej obsługi sygnalizacji
• Sygnalizator akustyczny (czerwone, okrągłe urządzenia)
• Ręczny ostrzegacz pożarowy (przycisk w czerwonej obudowie do uruchomienia ostrzegacza)
• Czujka pożarowa (np. w formie ściętych stożków)
• Zewnętrzny wskaźnik zadziałania
• Virtual PSP (laptop i układ scalony, służący jako wirtualne PSP)

Symbole Graficzne Elementów SSP

W dokumentacji technicznej i projektach systemów sygnalizacji pożaru stosuje się ujednolicone symbole graficzne. Poniżej przedstawiono niektóre z nich:

Wykorzystanie SSP podczas Działań Ratowniczych

Podczas prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych, kierujący działaniem ratowniczym powinien uwzględnić działanie SSP już na etapie przyjęcia zgłoszenia. System ten dostarcza kluczowych informacji o lokalizacji i charakterze pożaru, co pozwala na szybsze i bardziej efektywne reagowanie.

Dźwiękowy System Ostrzegawczy (DSO)

Przeznaczenie i Wymagania Prawne

Dźwiękowy system ostrzegawczy (DSO) to system podnoszący bezpieczeństwo w budynku, przeznaczony do rozgłaszania sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożaru, a także na żądanie operatora. W przypadku pożaru ludzie potrzebują jasnych informacji i konkretnych wskazówek, jak postępować. Adekwatne informacje przekazywane w komunikatach decydują o prawidłowym zachowaniu osób, do których są one kierowane.

Podstawą prawną regulującą, w jakich obiektach powinien znajdować się dźwiękowy system ostrzegawczy, jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Stosowanie DSO wymagane jest w:

• budynkach handlowych lub wystawowych: jednokondygnacyjnych, zawierających strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL I o powierzchni powyżej 8000 metrów kwadratowych; wielokondygnacyjnych, zawierających strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL I o powierzchni powyżej 5000 metrów kwadratowych;
• salach widowiskowych i sportowych o liczbie miejsc powyżej 1500;
• kinach i teatrach o liczbie miejsc powyżej 600;
• szpitalach i sanatoriach o liczbie łóżek powyżej 200 w budynku, z wyłączeniem pomieszczeń intensywnej opieki medycznej, sal operacyjnych oraz sal z chorymi;
• budynkach użyteczności publicznej wysokich i wysokościowych;
• budynkach zamieszkania zbiorowego wysokich i wysokościowych lub o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200;
• stacjach metra i stacjach kolei podziemnych;
• dworcach i portach przeznaczonych do jednoczesnego przebywania powyżej 500 osób.

Budowa Dźwiękowego Systemu Ostrzegawczego

Elementy wchodzące w skład DSO to:

• Centrala i moduły funkcjonalne: Centrala DSO (CDSO) steruje całym systemem. W jej skład wchodzą: wzmacniacze mocy, generator komunikatów, mikrofon alarmowy, panel obsługi oraz interfejs do centrali sygnalizacji pożaru. Centrala może ponadto zawierać korektor częstotliwości i kompensator szumów z otoczenia. Może być rozmieszczona w więcej niż w jednej obudowie.
• Moduł zasilania: CDSO jest zasilana z zasilacza, który może znajdować się wewnątrz obudowy centrali, w oddzielnej obudowie lub w obudowie centrali sygnalizacji pożaru. W ostatnich dwóch przypadkach musi być zapewnione zasilanie redundantne, aby przerwa lub zwarcie w jednym obwodzie nie zakłócało pracy CDSO. Do zasilania w energię z sieci elektroenergetycznej DSO musi mieć własny obwód elektryczny z oddzielnym, oznaczonym zabezpieczeniem.
• Wzmacniacze: Odpowiadają za jakość przekazywanych komunikatów ostrzegawczych, dotyczących np. zagrożenia pożarowego.
• Akumulatory: Zapewniają zasilanie DSO w sytuacji pożarowej.
• Mikrofon, panel obsługi: Mikrofon strażaka służy do nadawania komunikatów alarmowych przez osobę przeprowadzającą ewakuację. Panel obsługi umożliwia nadawanie gotowych komunikatów alarmowych.
• Głośniki DSO: Służą do przekazywania dźwięku na chronionym obszarze. Dzielą się na dwa typy, w zależności od miejsca montażu: typ A - do stosowania wewnątrz obiektów; typ B - do stosowania na zewnątrz obiektów.

Zjawiska Akustyczne w DSO i Ich Ograniczanie

W prawidłowym funkcjonowaniu DSO kluczowe jest zarządzanie zjawiskami akustycznymi:

• Tło akustyczne: Jest to hałas z otoczenia występujący przy włączonym mikrofonie strażaka. Poziom sygnału szumu tła przy mikrofonie nie może być większy niż 70 decybeli.
• Pogłos: Zjawisko stopniowego zanikania energii dźwięku po ucichnięciu źródła, związane z występowaniem dużej liczby fal odbitych od powierzchni pomieszczenia.
• Odbicie/echo: Fala akustyczna odbita od przeszkody i docierająca do obserwatora po zaniku wrażenia słuchowego fali docierającej bezpośrednio. Wrażenie echa pojawia się, gdy opóźnienie pomiędzy falą bezpośrednią a falą odbitą jest większe niż 100 milisekund. Przy krótszym opóźnieniu mamy do czynienia z pogłosem.
• Sprzężenie zwrotne: Zjawisko wycia/dzwonienia. Pojawia się, gdy sygnał, który jest emitowany z głośników, zostaje odebrany przez mikrofon, zarówno w fazie, jak i z odpowiednią głośnością, i wprowadzony do systemu dźwiękowego. Jest on ponownie wzmacniany i odtwarzany przez głośniki.

Sposobami na ograniczenie ww. zjawisk są: użycie mikrofonu dobrej jakości, ograniczenie liczby jednocześnie nadających mikrofonów, odizolowanie od źródeł dźwięku (wyciszenie) pomieszczenia, w którym znajduje się mikrofon.

Wykorzystanie DSO podczas Działań Ratowniczych

Po otrzymaniu zgłoszenia o pożarze przez straż pożarną i przybyciu na miejsce zdarzenia pierwszych jednostek straży pożarnej, kierujący działaniami ratowniczymi, może zastać centralę dźwiękowego systemu ostrzegawczego w stanie alarmowania, który został wyzwolony poprzez sygnał pochodzący z centrali sygnalizacji pożarowej. W tym czasie centrala dźwiękowego systemu ostrzegawczego będzie odtwarzać komunikat ostrzegawczy lub alarmowy. W przypadku konieczności pokierowania ewakuacją w sposób inny niż zaplanowano wcześniej w komunikacie alarmowym, konieczne będzie przekazanie przez kierującego działaniami ratowniczymi lub osobę przez niego wyznaczoną odpowiedniego komunikatu głosowego. W tym celu wykorzystuje się mikrofony alarmowe dźwiękowego systemu ostrzegawczego, a komunikat można nadawać do wszystkich lub wybranych stref.

tags: #sprzet #przeciwpozarowy #olx