Średnie wozy strażackie odgrywają kluczową rolę w systemie ratowniczo-gaśniczym, stanowiąc trzon wyposażenia wielu jednostek straży pożarnej. Łączą w sobie mobilność, wytrzymałość konstrukcji oraz zaawansowane wyposażenie do gaszenia pożarów i prowadzenia akcji ratowniczych. Ich wszechstronność pozwala na skuteczne reagowanie w różnorodnych środowiskach i sytuacjach zagrożenia.
Finansowanie i zastosowanie w praktyce
Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Łodzi w 2020 roku otrzymała dofinansowanie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi na zadanie pt. „Średni samochód ratownictwa technicznego (z HDS)”. Umowa dotyczyła przekazania środków państwowej jednostce budżetowej, a planowana wartość zakupu sprzętu z wyposażeniem wynosiła ogólną kwotę 1 600 000,00 zł. Taki sprzęt jest wykorzystywany podczas poważnych awarii przemysłowych, a także w przypadku innych zagrożeń w środowisku naturalnym, występujących w obszarach chronionych, terenach rolniczych oraz innych obszarach zalesionych i niezalesionych.
Charakterystyka i specyfikacja nowoczesnych pojazdów średnich
Pojazdy te są projektowane w celu efektywnego dotarcia na miejsce zdarzenia i zapewnienia natychmiastowego wsparcia. Charakteryzują się optymalnym balansem między manewrowością a szerokimi możliwościami operacyjnymi.
Średni samochód ratowniczo-gaśniczy MAN SZCZĘŚNIAK 18.320 4×4
Średni samochód ratowniczo-gaśniczy MAN 18.320 4×4 został wprowadzony do oferty firmy SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o. w 2023 roku. Pierwszym użytkownikiem nowego modelu została jednostka OSP Kolnica (2633) z województwa podlaskiego. Pojazd wyposażony jest w ergonomiczną, czterodrzwiową kabinę brygadową. Pod maską pracuje silnik wysokoprężny o mocy 245 kW (320 KM), współpracujący z automatyczną skrzynią biegów. Napęd 4×4 z dołączanym przednim mostem pozwala efektywnie dostosować się do warunków terenowych.
Zbiorniki w tym modelu mieszczą 4000 litrów wody oraz 400 litrów środka pianotwórczego. Wykonane są z materiałów kompozytowych lub, na życzenie, z polipropylenu. Zbiornik osadzono w ogniowo ocynkowanej ramie pośredniej, co obniża środek ciężkości i zabezpiecza przed korozją. To, co wyróżnia ten pojazd, to dopuszczalna masa całkowita 18 000 kg - poziom typowy dla pojazdów ciężkich, lecz tutaj wykorzystany w samochodzie średnim. Firma SZCZĘŚNIAK proponuje je także w segmencie średnim, świadomie zwiększając rezerwę ładowności.
„Sercem” zabudowy pożarniczej jest dwuzakresowa autopompa pożarnicza klasy premium Godiva P2A 2010. Osiąga ona wydajność 2800 l/min przy ciśnieniu 8 barów lub alternatywnie 400 l/min przy 40 barach. Obsługę ułatwia intuicyjny zintegrowany panel sterujący w systemie Can-Bus oraz ekran LCD. Autopompa umożliwia podawanie środków gaśniczych do nasad tłocznych zlokalizowanych w bocznych skrytkach. Samochód cechuje się nowoczesnymi ergonomicznymi rozwiązaniami, łatwością w obsłudze i dynamiką podczas działań.
Zaawansowane wyposażenie i technologie
Zastosowano nowoczesne technologie, m.in. magistralę CAN, która umożliwia monitorowanie i zarządzanie systemami pojazdu w czasie rzeczywistym. Standardowo pojazd wyposażony jest w ręczne działko dachowe, a opcjonalnie dostępne jest również działko zderzakowe. Szeroki zakres kompletacji obejmuje m.in. wyciągarkę (na przednim zwisie, a w razie potrzeby - na tylnym), kamery 360°, różne układy szafek kabinowych i aranżacje skrytek. Zabudowa została opracowana i wykonana przez firmę SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o. - to przykład nowoczesnej inżynierii.
Firma SZCZĘŚNIAK, działająca w Katowickiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej, ma 33-letnią tradycję i jako pierwsza w branży w Polsce wdrożyła system zarządzania jakością oparty o normy ISO. Jest liderem w produkcji pojazdów specjalistycznych w Europie środkowo-wschodniej, a początki jej działalności w Polsce sięgają 1992 roku. Podwozie MAN TGM, na którym oparty jest pojazd, to jedyne komercyjne podwozie ciężarowe produkowane w Polsce - w nowoczesnym zakładzie MAN Trucks w Niepołomicach.
Podwozia Scania w średnich pojazdach strażackich
Podwozia Scania również stanowią solidną bazę dla średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych. Nowa kabina załogowa Scania, przeznaczona dla pojazdów nowej generacji, została zbudowana na bazie kabiny P i jest dostępna w dwóch wariantach długości. Kabiny załogowe Scania wyznaczają nowy standard w branży pod względem komfortu, jakości i bezpieczeństwa. W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji. W kabinie można przewozić 6 członków załogi, którzy mogą być dodatkowo chronieni przez boczne kurtyny powietrzne. Kabiny załogowe Scania cechuje duża przestrzeń wewnętrzna umożliwiająca indywidualną aranżację przestrzeni z przodu, jak i z tyłu. Najczęściej jest to pojazd 4x4 z jednostkami napędowymi o mocy od 360 - 410 KM.
Samochód ratowniczo-gaśniczy posiada zbiornik na wodę o pojemności od 4500 do 10500 litrów. Może być wyposażony w drabiny i inny sprzęt ratowniczy. Solidne podwozie Scania zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających. Podwozia Scania dedykowane dla tych rozwiązań wymagają dostosowania możliwości pojazdu do zadań, jakie ma wykonywać. Projekt pojazdu, a potem wykonawstwo, zawiera szereg unikatowych rozwiązań. W tej grupie są pojazdy z ogumieniem pojedynczym i wysokiej mobilności terenowej, z obniżoną ramą w celu montażu konsoli żurawia niezwiększającej wysokości łącznej pojazdu. Wielowyjściowe napędy do rozmaitych urządzeń są standardowo stosowane w tego typu pojazdach.
Przykładowe konfiguracje i dane techniczne
Scania P370B4X4NZ XT - szczegółowe dane techniczne
Poniżej przedstawiono podstawowe dane techniczne pojazdu na podwoziu Scania P370B4X4NZ XT, stanowiące przykład zaawansowanej konfiguracji średniego wozu strażackiego:
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Podwozie (typ) | Scania P370B4X4NZ XT |
| Układ napędowy (koła bliźniacze) | (4x4) |
| Masa (DMC) | 19 500 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 272 kW (370 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 7 (3+3+1) |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 2 500 l + 2000 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 450 l (kompozyt) |
| Autopompa | 2 846 l/min przy 8 barach lub 429 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 2 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 1 x 75 mm, Ssawne 1 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego (ręczny) | 3% lub 6% |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 800 - 3 200 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,2 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |
Średni samochód Wawrzaszek na podwoziu Scania P369CB4x4HHZ
W ubiegłym roku firma Wawrzaszek Inżynieria Samochodów Specjalnych wyprodukowała średni samochód ratowniczo-gaśniczy klasy średniej, kategorii uterenowionej, na podwoziu Scania P369CB4x4HHZ. Zastosowanie takiego podwozia pozwoliło uzyskać większą rezerwę masy i większą odporność na maksymalne obciążenia, co ma szczególne znaczenie w jednostkach o dużej liczbie wyjazdów interwencyjnych. Jednostką napędową jest sześciocylindrowy, rzędowy, wysokoprężny silnik z turbodoładowaniem DC 09 112 360 EEV (SCR), który spełnia wymagania normy EuroVI. Maksymalna moc silnika wynosi 265 kW (360 KM). Wyposażony został w kompaktowy system oczyszczania spalin, składający się z trzech elementów: katalizatora utleniającego, filtra cząstek stałych (DPF) i katalizatora redukującego (SCR). Samochód ma napęd na dwie osie w układzie (4x4).
To pierwszy samochód ratowniczo-gaśniczy klasy średniej na podwoziu Scania, które oferuje obszerną i wygodną kabinę załogi. Jest czterodrzwiowa, jednomodułowa, odchylana i klimatyzowana. To oryginalna fabryczna kabina Scanii typu CrewCab. Zapewnia ona przewóz sześciu strażaków w układzie (1+1+4). Aluminiowo-kompozytowe nadwozie pożarnicze ma siedem skrytek zamykanych żaluzjami aluminiowymi. Jego szkielet składa się ze spawanych profili aluminiowych, pokrytych blachą aluminiową. W środkowej części zabudowy umieszczone zostały zbiorniki na środki gaśnicze wykonane z kompozytu szklano-poliestrowego.
Pojazd został sklasyfikowany jako GBA 2,5/16+4,2, choć maksymalne parametry zamontowanej w pojeździe autopompy dwustopniowej Ruberg EH 30 są znacznie wyższe. Ma ona wydajność 3600 l/min przy ciśnieniu 8 bar lub 420 l/min przy ciśnieniu 40 bar. Została zabudowana wraz z panelem sterowania z tyłu nadwozia pożarniczego i jest napędzana z przystawki odbioru mocy za pośrednictwem wału przegubowego. Ma jedną nasadę ssawną 110 mm, cztery tłoczne 75 mm (po dwie z każdego boku) oraz dwie nasady 75 mm napełniania hydrantowego. Na dachu nadwozia pożarniczego, wykonanego w formie podestu roboczego, znajduje się działko wodno pianowe JMW Fire o wydajności wodnej 3200 l/min. W tylnej skrytce po prawej stronie umieszczone zostało zwijadło linii szybkiego natarcia. Ma ono napęd elektryczny i gumowy wąż wysokociśnieniowy 19 mm o długości 60 m, zakończony prądownicą wodno-pianową. Układ wodno-pianowy wyposażony jest w automatyczny dozownik środka pianotwórczego Ruberg RFS 240. Pod koniec 2015 r. do wybranych jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej trafiło 18 średnich samochodów ratowniczo-gaśniczych na takim samym podwoziu, lecz z nadwoziem kompozytowym, wykonanym również przez WISS.
Pojazdy ratownicze specjalistyczne
Straż Pożarna to nie tylko walka z ogniem, ale także walka z innymi zagrożeniami, co wymaga specjalistycznych pojazdów. Pojazdy ratownicze pełniące służbę na lotniskach są znacznie bardziej zaawansowane konstrukcyjnie w porównaniu do konwencjonalnych samochodów ratowniczych. Tereny otaczające lotniska zazwyczaj nie pozwalają na korzystanie z typowych samochodów ratowniczych. Są one wyposażone w pojedyncze ogumienie tylnych kół, zapewniające większy prześwit i zdolność pokonywania nierówności czy przeszkód terenowych. Pojazdy posiadają automatyczną skrzynię biegów i układ napędowy 4x4 lub 6x6. Typowa pojemność zbiorników to 8000 l do 10 500 l wody i 10% pojemności środka pianotwórczego. Pojazdy tego typu dysponują pompami o dużej wydajności. Wówczas służą jako pojazdy wsparcia, wyposażone w krótką kabinę 3-osobową. Stosuje się podwozia o różnych konfiguracjach osi wielonapędowych.