Do niedawna jeden ze stałych elementów krajobrazu Piaseczna, stara remiza Ochotniczej Straży Pożarnej przy ul. Puławskiej, przeszła gruntowną metamorfozę. Ten historyczny obiekt, nierozerwalnie związany z rozwojem lokalnej społeczności, stanowi żywy pomnik pracy pokoleń strażaków.
Początki piaseczyńskiej straży ogniowej
Historia piaseczyńskiej OSP jest długa i burzliwa, a jej szczegółowe dzieje doczekały się własnych publikacji pióra kronikarza Dawida Miszkiewicza. Jednostka, znana początkowo jako Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej, powstała 8 czerwca 1903 roku na mocy statutu z 1902 roku. Warto podkreślić, że w tamtym czasie działalność organizacji polskich była często blokowana przez władze carskie, które obawiały się ruchów niepodległościowych.
W pierwszych latach działalności strażacy nie mieli łatwo. Na mundury musieli czekać ponad rok, a konie do ciągnięcia wozów z wodą i sprzętem pożyczali od mieszkańców jeszcze przez kilkanaście lat. Sprzęt magazynowano pierwotnie w drewnianej przybudówce na tyłach ratusza. Kluczową postacią tego okresu był aptekarz Władysław Mzura Starzeński, odnotowany jako twórca piaseczyńskiej straży ogniowej, który łączył działalność społeczną z pracą farmaceuty.
Budowa i lata świetności strażnicy
Znana wszystkim murowana, parterowa strażnica powstała prawdopodobnie w 1906 roku. Choć nie zachowały się dokumenty dotyczące projektu ani źródeł finansowania budowy, obiekt stał się wygodną siedzibą, w której znalazło się miejsce na narzędzia ogniowe oraz konną sikawkę.
Wraz z rozwojem Piaseczna rosły potrzeby jednostki. W latach 30. budynek stał się zbyt ciasny - w remizie stacjonował Związek Strzelecki, a w 1932 roku przez krótką chwilę funkcjonowało tam nawet przedszkole. Plany ambitnej rozbudowy z 1934 roku, zakładające m.in. dobudowę drugiej kondygnacji z salą widowiskową i kabiną filmową, zostały jednak pokrzyżowane przez wybuch II wojny światowej.
Droga do rewitalizacji
Po wojnie budynek był poddawany jedynie doraźnym remontom. W latach 60. rozważano budowę nowej siedziby, jednak ostatecznie strażacy zyskali jedynie dodatkowe wolnostojące garaże, które rozebrano w 1993 roku w związku z powstaniem Państwowej Straży Pożarnej przy ul. Staszica. Przez kolejne dekady stara remiza trwała bez zmian, w coraz gorszym stanie technicznym.
Przełom nastąpił dopiero w 2013 roku, gdy wybrano lokalizację dla nowej remizy przy ul. Dworcowej, otwartej uroczyście 19 września 2015 roku. Opustoszały budynek przy ul. Puławskiej przez lata straszył wyglądem, dopóki w 2016 roku władze gminy nie rozpoczęły przygotowań do jego rewitalizacji.
Galeria Strażnica: Drugie życie zabytku
Ostatecznie podjęto decyzję o utworzeniu w tym miejscu Galerii Strażnica. Projekt zakłada przywrócenie budynkowi pierwotnego kształtu oraz dobudowanie od strony domu parafialnego nowoczesnej, dwukondygnacyjnej części.
| Parametr | Szczegóły projektu |
|---|---|
| Powierzchnia | 600 m² |
| Planowane funkcje | Sala wystawiennicza, czytelnia, kawiarnia |
| Partnerzy | Fundacja im. Józefa Wilkonia „Arka” |
W 2021 roku podpisano list intencyjny w sprawie wspólnego zagospodarowania obiektu, który ma stać się przestrzenią dla zbiorów dzieł Józefa Wilkonia. Tym samym spełniają się marzenia sprzed 90 lat o stworzeniu w tym miejscu prężnego ośrodka kultury, stanowiącego hołd dla pokoleń strażaków.