W obliczu narastających obaw dotyczących funkcjonowania i wizerunku formacji, Komendanci Główni i Wojewódzcy Państwowej Straży Pożarnej w stanie spoczynku wystosowali list otwarty, wyrażając w nim swoje głębokie zaniepokojenie bieżącymi działaniami kierownictwa.
Geneza i Idea Państwowej Straży Pożarnej
W 2017 roku Państwowa Straż Pożarna obchodziła 25-lecie powołania do służby społeczeństwu. W tworzeniu tej nowoczesnej formacji aktywny udział wzięli strażacy, związek zawodowy "Solidarność", środowisko uniwersyteckie oraz parlamentarzyści. Główną ideą było powołanie nowoczesnej i apolitycznej formacji ratowniczej, która miała jak najlepiej służyć obywatelom.
W procesie jej tworzenia wdrożono wiele przepisów wykonawczych, organizacyjnych, prewencyjnych, pragmatyki służbowej oraz organizacji szkolnictwa. Twórcy formacji, dzisiaj w większości już w stanie spoczynku, podjęli ogromny wysiłek, aby powstająca formacja nie ustępowała służbom tego rodzaju w innych państwach pod względem mobilności, wyszkolenia i wyposażenia. Ten wysiłek nie poszedł na marne, czego dowodem są liczne wyrazy uznania po akcjach ratowniczych i humanitarnych przeprowadzonych przez PSP w kraju i na świecie. Od wielu lat straż pożarna utrzymuje się na pierwszym miejscu w rankingu społecznego zaufania.
Obawy i Zastrzeżenia Wystosowane w Liście
Współtwórcy formacji, podpisani pod listem otwartym generałowie polskiego pożarnictwa, podkreślają, że nie mogą bezczynnie patrzeć na destrukcyjne działania obecnego kierownictwa Państwowej Straży Pożarnej, które ich zdaniem niweczą szacunek i zaufanie, którymi straż jest obdarzana przez społeczeństwo. Sygnatariusze listu zaznaczają, że ich intencją nie jest ocena działań ustawowych, lecz zwrócenie uwagi na kwestie o innym wymiarze: stosunek do historii, relacji międzyludzkich panujących w formacji, respektowanie ceremoniału pożarniczego oraz dbałość o wizerunek PSP.
Kwestie Kadrowe i Awansowe
List otwarcie broni godności oficerów, którzy są odwoływani ze stanowisk w sposób uwłaczający przyjętym zasadom, jedynie z tytułu pełnienia służby pod poprzednim kierownictwem. Podkreśla się, że komendanci różnych jednostek organizacyjnych, którzy w czasie swojej wieloletniej służby dokonali znaczących przeobrażeń w obszarze wyposażenia technicznego, wyszkolenia, infrastruktury, a także w wymiarze logistycznym i prewencyjnym, są wysyłani na emeryturę bez uznania ich wysiłków, a niekiedy pozbawiani dodatków stanowiących istotny składnik przyszłej emerytury. Są to osoby o dużym autorytecie w środowisku pożarniczym i społeczności lokalnej.
W liście wskazano na odwoływanie oficerów z wybitnymi kwalifikacjami, którzy tworzyli system ratownictwa technicznego i pomocy humanitarnej - profesjonalistów uznanych w kraju i na świecie, przenosząc ich do innych jednostek, niekiedy na niższe stanowiska. Z drugiej strony, na stanowiska komendantów wojewódzkich powołuje się oficerów o znikomym lub wręcz nieposiadających żadnego doświadczenia w kierowaniu dużymi organizacjami, by po upływie kilku miesięcy awansować ich o dwa stopnie bez zachowania wymaganego dziewięcioletniego okresu dzielącego kolejne nominacje. Podobne sytuacje występują również w innych jednostkach organizacyjnych PSP. Decyzje personalne budzą duże obawy o odpowiedzialność przełożonych za te nominacje. Powstaje zatem pytanie o szacunek strażaków do tak nadawanych stopni służbowych i kadry awansowanej bez poszanowania obowiązujących norm, a w konsekwencji o wpływ tych działań na bezpieczeństwo obywateli.
Deprecjacja Ceremoniału Pożarniczego
Ceremoniał pożarniczy, który stanowi swoisty kodeks moralny straży pożarnej, jest w ocenie autorów listu deprecjonowany. Ceremoniał ten określa zasady obejmowania i zdawania stanowisk kierowniczych i dowódczych w jednostkach organizacyjnych PSP, a także wymaga, aby odchodzący oficerowie pożegnali się ze sztandarem przed frontem pododdziałów. Tymczasem uniemożliwia się oficerom godne odejście z jednostek, a ten sposób upokarzania stał się wręcz normą. Trudno wymagać od podwładnych pielęgnowania tradycji zapisanych w ceremoniale, skoro sam Komendant Główny PSP nie przywitał się ze sztandarem, obejmując najwyższe w tej formacji dowództwo.
Ograniczanie Kontaktów z Organizacjami Społecznymi
Obecne kierownictwo Komendy Głównej wydaje podległym jednostkom dyspozycje zrywania kontaktów z poprzednią kadrą, zabraniając jakichkolwiek kontaktów. Zakazuje się także kontaktów z organizacjami społecznymi, w tym organizacjami pożytku publicznego, zarzucając im dążenie do osiągnięcia korzyści majątkowych kosztem PSP - mimo że organizacje te nigdy nie korzystały z jakiegokolwiek dofinansowania ze środków państwowych (również z PSP).
Bardzo wyrazistym przykładem jest stosunek do Fundacji Edukacja i Technika Ratownictwa EDURA. Fundacja ta w okresie swojej 15-letniej działalności pozyskała dla straży pożarnej ponad 8,5 mln zł, między innymi na zakupy sprzętu ratowniczego i ochronnego oraz pomoc dla osób poszkodowanych w akcjach i ich rodzin. Dyspozycja Komendanta Głównego PSP wywołuje wzburzenie w środowisku pożarniczym, co nie dziwi, gdyż jest ewidentnym naruszeniem przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, stanowiących, że do obowiązków Komendanta Głównego należy wspieranie inicjatyw społecznych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i ratownictwa. Ogromny niepokój budzi fakt, że dotyczy to wielu różnych organizacji społecznych niosących pomoc i zaangażowanych w ratownictwo, a zwłaszcza strażaków ochotników, którym zmiany strukturalne w finansowaniu zakupów sprzętu ograniczają ufność do władz.
Zmiany w Symbolice Państwowej Straży Pożarnej
Niedawna decyzja Komendanta Głównego PSP o ogłoszeniu konkursu na projekt graficzny nowego znaku - logotypu Państwowej Straży Pożarnej - również wpisuje się w ciąg wydarzeń mających zdyskredytować dotychczasowe osiągnięcia tej formacji, zafałszować jej dokonania i zapewne doprowadzić do ogłoszenia „powstania nowej formacji”.
Historia i Znaczenie Logotypu PSP
Należy przypomnieć, że obecny znak został ustanowiony w następstwie zmian - gdy polski parlament uchwalił 24 sierpnia 1991 roku ustawę o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawę o Państwowej Straży Pożarnej. Od tego dnia rozpoczął się długotrwały proces tworzenia i rozwoju nowoczesnej formacji ratowniczej, jaką jest Państwowa Straż Pożarna. Jej powstanie symbolicznie podkreślono nowym znakiem firmowym - logo zapisanym w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 września 1992 roku w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej.
Ostateczny wzór symbolu Państwowej Straży Pożarnej został usankcjonowany rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 1997 roku w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 1997, nr 152, poz. 1001). W tym akcie prawnym określono zarówno wzór emblematów PSP, jak i wzór identyfikatora osobistego - stały się one swoistym wyróżnikiem PSP, określanym na stronie internetowej KG PSP w zakładce „Logotypy” jako „logo PSP”.
Ten szczególny symbol jest nierozerwalnie (prawnie) związany z formacją od blisko 20 lat, jednoznacznie kojarząc się mieszkańcom kraju, ale także za granicą z Państwową Strażą Pożarną. Jest noszony z dumą przez strażaków w akcjach ratowniczych i przez kompanię reprezentacyjną PSP w czasie uroczystości służbowych i państwowych. Znak ten towarzyszył polskim strażakom na mundurach w czasie międzynarodowych misji ratowniczych i humanitarnych, a także w czasie ich oficjalnych wizyt poza granicami kraju. Jest również ze strażakami sportowcami na arenach krajowych i zagranicznych, a także widnieje na sztandarach jednostek organizacyjnych PSP i na budynkach będących ich siedzibami.
