Planujesz podróż za granicę i zastanawiasz się nad swoim bezpieczeństwem medycznym? Na pewno słyszałeś o karcie EKUZ. Niezależnie od tego, czy wybierasz się sam, czy z całą rodziną i dziećmi, warto przyjrzeć się bliżej temu dokumentowi oraz ubezpieczeniu turystycznemu. Czym to się różni? Co daje karta EKUZ, a co polisa wykupiona samodzielnie? Zobacz nasz poradnik, aby przygotować się na każdą ewentualność.
Czym jest karta EKUZ i do czego uprawnia?
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego to dokument, dzięki któremu możesz korzystać z podstawowej opieki medycznej za granicą. Karta EKUZ uprawnia do korzystania z publicznej opieki zdrowotnej na terenie krajów Unii Europejskiej, a także w Norwegii czy Szwajcarii oraz w krajach Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Oznacza to, że jeśli wyjeżdżasz np. do Holandii, Włoch czy na Maltę, w razie zachorowania jesteś objęty podstawową opieką medyczną. Nie musisz zatem wracać do swojego kraju, jeśli np. zasłabniesz czy dostaniesz gorączki. Karta EKUZ uprawnia do świadczeń zdrowotnych niezbędnych z medycznego punktu widzenia podczas pobytu w innym państwie, uwzględniając rodzaj tych świadczeń i przewidywany czas pobytu. Nie jest możliwe rozliczanie za pośrednictwem Narodowego Funduszu Zdrowia świadczeń planowych na podstawie EKUZ.
Wzory EKUZ dla poszczególnych krajów UE/EFTA są ujednolicone. Nazwa „Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego” oraz nazwy pól na Karcie zapisane są w języku urzędowym państwa wydającego Kartę lub w języku angielskim. Rozmieszczenie pól jest identyczne na Kartach wydawanych przez wszystkie państwa UE/EFTA. W związku z podjętą przez Austrię decyzją, Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego została umieszczona na odwrotnej stronie krajowej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Zgodnie z ustawodawstwem austriackim nie wszystkie osoby, które otrzymały krajową Kartą Ubezpieczenia Zdrowotnego mają prawo do EKUZ. W sytuacji, kiedy dana osoba w momencie otrzymania krajowej karty nie posiada prawa do EKUZ, pola europejskiej karty (z wyjątkiem pola nr 8) będą zawierały jedynie gwiazdki. Tak oznakowana EKUZ nie daje żadnych uprawnień do świadczeń rzeczowych na terenie innego państwa członkowskiego UE/EFTA. Słowacka EKUZ z instytucji DÔVERA z wpisaną ujednoliconą datą ważności 31/12/9999 uprawnia osoby posługujące się nimi do świadczeń na podstawie przepisów o koordynacji.
Jak wyrobić kartę EKUZ?
Wyrobienie karty EKUZ jest darmowe. Możesz to zrobić w jednym z oddziałów wojewódzkiego NFZ lub pobrać wniosek ze strony internetowej i wysłać go pocztą elektroniczną lub tradycyjną. Ile czeka się na EKUZ? Kartę najpewniej dostaniesz w tym samym dniu, jeśli złożysz wniosek osobiście w oddziale. Wyjątkiem są wakacje, kiedy zainteresowanych jest dosyć sporo. Jeśli składałeś wniosek w inny sposób, otrzymasz ją drogą pocztową. Wyrobienie karty EKUZ nie jest obowiązkowe, jednak warto ją posiadać.
Wyrabianie karty EKUZ online
Możesz wyrobić kartę EKUZ online - ePUAP świetnie się do tego sprawdzi. Wystarczy wejść na stronę internetową, zalogować się do platformy, a następnie wybrać kategorię „Zdrowie”. Następnie trzeba wybrać konkretną opcję, w zależności od tego, czy decydujesz się na pobyt czasowy za granicą, czy chcesz tam pracować. Kolejnym krokiem jest wypełnienie wniosku, w którym podasz adres zamieszkania, na który zostanie wysłana karta EKUZ. Jeśli jesteś uczniem albo studentem, trzeba też dołączyć kopię aktualnej legitymacji lub zaświadczenie o kontynuowaniu nauki.
Drugim rozwiązaniem jest EKUZ turystyczny, który otrzymasz po zalogowaniu się na swoje Internetowe Konto Pacjenta (IKP). Wystarczy, że złożysz wniosek elektronicznie i podasz adres do wysyłki. Wniosek rozpatrywany jest w ciągu 3 dni roboczych, a w okresie letnim, czyli od czerwca do września, 10 dni roboczych.
Jeśli wybierzesz opcję złożenia wniosku online albo pocztą tradycyjną, zrób to na tyle wcześnie, aby otrzymać ją jeszcze przed wyjazdem. W przypadku wysyłania wniosku pocztą prosimy wziąć pod uwagę czas potrzebny na przygotowanie karty, 5 dni roboczych od daty wpływu (w miesiącach od czerwca do września ok. 10 dni roboczych). Jeżeli chcesz odebrać kartę osobiście, zapraszamy na Salę Obsługi w Łodzi przy ul. Targowej 18.
UWAGA! Wyjątkiem są osoby powyżej 18. roku życia kontynuujące kształcenie i zgłoszone jako członek rodziny osoby ubezpieczonej - muszą one przedłożyć aktualny/ważny dokument potwierdzający kontynuację nauki, np. legitymację. Osoba ubezpieczona jako członek rodziny (np. dziecko, współmałżonek, rodzic) musi przedstawić dowód zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ (druk ZUS ZCNA, jeżeli zgłoszenie nastąpiło po 1 lipca 2008 r.) oraz, w przypadku osób, które ukończyły 18. rok życia, dokument potwierdzający kontynuację nauki (np. legitymację).
Okres ważności karty EKUZ - ile dostanie strażak?
Warunkiem do wyrobienia karty EKUZ jest posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce. O tę kartę, która jest potwierdzeniem ubezpieczenia w Polsce, mogą się starać wszyscy ci, którzy są ubezpieczeni w Polsce. Potwierdzeniem ubezpieczenia w kraju jest obecność na liście EWUŚ. Są to więc: osoby zatrudnione na umowę o pracę lub umowę zlecenie, osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, rolnicy, emeryci i renciści, osoby zarejestrowane w Urzędzie Pracy jako bezrobotni, studenci zgłoszeni do ubezpieczenia zdrowotnego przez uczelnie, osoby zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego jako członkowie rodziny, osoby opłacające składki za ubezpieczenie zdrowotne w oparciu o prywatną umowę z NFZ.
Karta jest ważna tak długo, jak ważne jest ubezpieczenie zdrowotne posiadacza karty, a ściślej - jeszcze przez 30 dni od ustania ubezpieczenia. Jednakże, fizyczna karta EKUZ ma określony termin ważności, który w większości przypadków wynosi 12 miesięcy, natomiast dla osób bezrobotnych okres ważności to 2 miesiące. Oznacza to, że pracownicy, uczniowie i studenci bez problemu otrzymają kartę EKUZ na standardowy okres ważności, czyli zazwyczaj 12 miesięcy, o ile posiadają ubezpieczenie zdrowotne w Polsce i dostarczą niezbędne dokumenty (np. legitymację studencką).
W kontekście pytania „strażak na ile dostanie EKUZ” należy wyjaśnić, że Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego jest wydawana na podstawie ogólnego statusu ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce, a nie konkretnego zawodu, takiego jak strażak. Oznacza to, że ochotniczy strażak, podobnie jak każda inna ubezpieczona osoba, otrzyma kartę EKUZ na okres zależny od jego aktualnego statusu ubezpieczeniowego:
- jeśli strażak jest zatrudniony (na umowę o pracę lub zlecenie) - w większości przypadków jego karta EKUZ będzie ważna przez 12 miesięcy;
- jeśli strażak jest studentem lub uczniem i kontynuuje naukę - jego karta EKUZ będzie ważna na okres zgodny z wymogami (zazwyczaj 12 miesięcy, z koniecznością przedłużenia na podstawie dokumentów potwierdzających kontynuację nauki);
- jeśli strażak jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy - okres ważności jego karty EKUZ wyniesie 2 miesiące.
Posiadanie karty EKUZ jest zatem uzależnione od posiadania ubezpieczenia w NFZ, a nie bezpośrednio od pełnionej funkcji strażaka. Każdy turysta, niezależnie od profesji, powinien mieć własną kartę EKUZ oraz zawsze nosić ją przy sobie. Może ją otrzymać każda osoba, która jest ubezpieczona w NFZ, również dziecko. Osoby do 18 lat mogą być zgłoszone przez rodzica lub dziadka, wszystko zależy od tego, w ramach jakiego ubezpieczenia mają one do tego uprawnienia.
Ograniczenia i zakres ochrony EKUZ
Zastanawiasz się, jaki zakres ochrony gwarantuje karta EKUZ? Niestety, świadczenia zdrowotne, jakie Cię obejmują, mają takie same warunki jak w przypadku obywateli danego kraju. Dotyczy to leczenia niezbędnego i nieplanowanego wcześniej. Jeśli przytrafią się nagłe dolegliwości, które np. nie są związane z Twoją chorobą przewlekłą. Właśnie dlatego ograniczone działanie ma Europejska Karta Zdrowia. Co obejmuje, kiedy jesteś na wakacjach? W praktyce oznacza to, że nie pokrywa ona wszystkich wydatków.
Przykładowo, jeśli w danym państwie to pacjent odpowiedzialny jest za koszty leków i materiałów opatrunkowych podanych w szpitalu, będziesz musiał liczyć się także z tym wydatkiem. Nie zawsze też karetka pogotowia zabierze Cię z miejsca zdarzenia zupełnie za darmo. Musisz pamiętać o tym, że służba zdrowia za granicą nie działa tak samo jak w Polsce. W niektórych krajach niektóre usługi są dodatkowo płatne, a opieka zdrowotna jest na niskim poziomie. Kwoty i zakres ochrony zależą od miejsca, do którego się wybierasz.
Koszty nierefundowane przez EKUZ
Większość państw europejskich stosuje zasadę współfinansowania opłat medycznych. Oznacza to, że w niektórych z nich trzeba zapłacić za leczenie stomatologiczne, wizytę u lekarza pierwszego kontaktu, za pobyt w szpitalu (częściowo), transport karetką pogotowia lub konsultacje ze specjalistą. Koszt poszczególnych usług uzależniony jest od regulacji danego państwa. Przykładowo:
- W Hiszpanii koszt badania krwi to ok. 30 euro.
- W Grecji za tygodniowy pobyt w szpitalu kosztuje ok. 1400 euro.
- Konsultacja specjalistyczna na Cyprze to ok. 40 euro.
Jest jeszcze kilka ważnych aspektów, o których musisz pamiętać, posiadając kartę EKUZ. Przede wszystkim, jeśli wyjeżdżasz z całą rodziną, każdy członek rodziny musi mieć swój dokument. W niektórych miejscowościach turystycznych, nie ma możliwości skorzystania z państwowej opieki medycznej. Oznacza to, że będziesz musiał ponieść koszty za wizyty prywatne u lekarzy. To z kolei wiąże się z ogromnymi kosztami, ponieważ leczenie za granicą jest drogie w porównaniu z wydatkami w Polsce.
Ponadto, EKUZ zapewnia tylko częściowe wsparcie w przypadku problemów ze zdrowiem. Poszkodowany nie otrzyma wsparcia związanego z organizacją przyjazdu bliskich, pomocy w razie kradzieży dokumentów czy problemów z prawem.
Brak pokrycia transportu medycznego i ratownictwa
Jeśli w trakcie urlopu dojdzie do poważnego uszkodzenia ciała i nie będziesz w stanie wrócić do Polski na własną rękę, transport nie jest gwarantowany w ramach karty EKUZ. To samo dotyczy także ratownictwa oraz poszukiwań. EKUZ nigdy nie pokrywa kosztów powrotu do kraju, zarówno przewiezienia chorego specjalistyczną karetką pogotowia, śmigłowcem czy samolotem sanitarnym, jak i sprowadzenia zwłok z zagranicy. Polskie placówki konsularne mogą zaoferować pomoc w organizacji powrotu, ale wszystkie koszty z nim związane, poszkodowany lub jego rodzina będą musieli pokryć samodzielnie. Przykładowe koszty:
- lot rejsowy z dodatkowym miejscem na złamaną nogę z Francji - 1000-3000 euro;
- ambulans z Austrii z asystą lekarza - ok. 2500 euro;
- transport komercyjnymi liniami lotniczymi z Chorwacji - 2000-5000 euro.
Uprawianie sportów ekstremalnych lub podwyższonego ryzyka wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia kontuzji lub wypadku. EKUZ nie gwarantuje bezpłatnej pomocy w takich przypadkach. W większości krajów europejskich koszty ratownictwa pokrywa poszkodowany, a każda akcja ratownicza może kosztować nawet 5000 euro. W niektórych krajach EKUZ nie obejmuje skutków uprawiania sportów ekstremalnych. Zatem posiadanie karty EKUZ może nie być wystarczającym zabezpieczeniem podczas zagranicznej podróży. Dokument uprawnia do korzystania wyłącznie z określonych usług medycznych w konkretnych placówkach.
EKUZ a ubezpieczenie turystyczne - dlaczego polisa jest kluczowa?
Karta EKUZ nie daje Ci takich samych możliwości co dobrowolne ubezpieczenie turystyczne. Warto jednak przed wyjazdem sprawdzić ceny polis oraz warunków ich ochrony. Może okazać się, że wystarczy kilka złotych dziennie, aby mieć pewność, że w razie poważnego zachorowania, będziesz miał pełne wsparcie. Polisa podróżna gwarantuje zwrot kosztów leczenia i ma szeroki zakres działania. Możesz ją wykupić przed wyjazdem do każdego kraju na świecie.
Zalety ubezpieczenia turystycznego
Ubezpieczenie turystyczne, w odróżnieniu od karty EKUZ, daje Ci możliwość korzystania z prywatnej opieki medycznej. Dzięki temu zakres ochrony jest o wiele szerszy. Poza tym polisa podróżna może obejmować także np. ubezpieczenie bagażu czy pomoc w momencie utraty dokumentów czy pieniędzy. Wszystko zależy od warunków umowy, które ustalisz. Pełne wsparcie zapewni tylko polisa turystyczna.
Tylko ubezpieczenie turystyczne pokrywa wszystkie nierefundowane opłaty w ramach ubezpieczenia kosztów leczenia, takie jak hospitalizacja, badania, operacje, zabiegi, wizyty ambulatoryjne, konsultacje specjalistyczne, zakup leków, środków medycznych i transport sanitarny. W przypadku posiadania ubezpieczenia turystycznego ubezpieczyciel pokrywa wszystkie opłaty do wysokości sumy gwarantowanej.
W ramach polisy turystycznej można wybrać ubezpieczenie kosztów ratownictwa oraz wariant z rozszerzeniem o uprawianie sportów wysokiego ryzyka i ekstremalnych. Wszystkie finansowe konsekwencje kontuzji i wypadków podczas aktywności w trakcie wyjazdu zostaną pokryte przez towarzystwo. W ramach ubezpieczenia kosztów leczenia towarzystwo zorganizuje transport powrotny do kraju osoby zdrowej, chorej lub sprowadzanie zwłok. Opłacone zostaną wszystkie koszty aż do wysokości sumy gwarantowanej.
Ubezpieczenie NNW gwarantuje wypłatę odszkodowania w sytuacji utraty zdrowia. OC w życiu prywatnym jest finansowym zabezpieczeniem w razie spowodowania wypadku i konieczności wypłacenia odszkodowania osobom trzecim. Ubezpieczenie może objąć ochroną także bagaż i sprzęt sportowy. Ubezpieczyciel zajmuje się organizacją przyjazdu bliskich, a także zapewnia opiekę małoletnim dzieciom na czas pobytu opiekuna w szpitalu. Ubezpieczony może liczyć na wsparcie specjalistów tłumacza, lekarza i prawnika. O takich udogodnieniach wyłącznie z kartą EKUZ nie ma mowy.
Polisa wykupiona samodzielnie gwarantuje Ci spokój oraz bezpieczeństwo. Jej zakres dopasujesz też do swoich potrzeb. Zupełnie innej ochrony potrzebuje osoba, która wybiera się na śnieżne szaleństwo, a innej rodzina z dziećmi, która będzie wypoczywać głównie na plaży albo w hotelu.
Warto też zaznaczyć, że polisy turystyczne często są proponowane w biurach podróży. Oczywiście ich zakup ma sens, jednak ceny mogą być wygórowane. Poza tym nie ma możliwości dopasowania oferty, bo nie jest ona elastyczna. Zakup polisy turystycznej jest łatwy i szybki, dlatego możesz zrobić to samodzielnie. Warto porównać oferty w wielu towarzystwach i dopasować zakres ochrony do swoich potrzeb.
Ubezpieczenia wakacyjne i EKUZ – różnice, które musisz znać
Certyfikat Tymczasowo Zastępujący EKUZ
Certyfikat zastępuje EKUZ - Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Otrzymasz go tylko w sytuacji, gdy nie możesz uzyskać karty. Jest on honorowany podczas tymczasowego pobytu na terenie innego kraju Unii Europejskiej, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz EFTA, czyli Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii. Uprawnia on do takich samych świadczeń co karta EKUZ. Certyfikat uzyskasz, gdy zgubiłeś lub skradziono Ci kartę EKUZ i musisz skorzystać z leczenia.
E-certyfikat jest to certyfikat wydawany w formie elektronicznej. Aby go uzyskać, składasz wniosek pocztą elektroniczną, poprzez aplikację mojeIKP lub przez ePUAP. Jeżeli masz EKUZ, to nie potrzebujesz dodatkowo e-certyfikatu. Certyfikat wydamy Ci na okres, w którym były Ci udzielone świadczenia lub na okres, w którym faktycznie skorzystasz ze świadczeń:
- na przyszły okres otrzymasz certyfikat maksymalnie na 30 dni;
- maksymalny okres wsteczny, na jaki otrzymasz certyfikat, to 90 dni.
Certyfikat jest wydawany w wyjątkowych okolicznościach - kiedy koniecznie jest podjęcie leczenia, a nie masz ze sobą EKUZ. Certyfikat jest wydany na określony czas, zawiera konkretne dane i został podpisany elektronicznie. Certyfikat wydamy Ci w ciągu 5 dni roboczych, jeśli będziemy mogli potwierdzić Twoje prawo do świadczeń na podstawie danych, jakie mamy.
Certyfikat, podobnie jak EKUZ, uprawnia jedynie do świadczeń, które okażą się niezbędne w trakcie tymczasowego pobytu na terenie innego państwa UE / EFTA / Zjednoczonego Królestwa oraz Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Nie jest przeznaczony do planowanych operacji. Obywatele krajów spoza UE, którzy mieszkają w Polsce i opłacają składki na ubezpieczenie zdrowotne, również mogą otrzymać certyfikat, jednak pamiętaj, że nie wszystkie kraje akceptują dokumenty unijne wydane dla obywateli państw spoza UE.
Dodatkowe informacje dla strażaków Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
Ochotnicza Straż Pożarna to organizacja, która nie tylko służy społeczeństwu, ale również zapewnia swoim członkom pewne korzyści finansowe. Zarobki w OSP są regulowane na podstawie ekwiwalentu pieniężnego, który strażak otrzymuje za swoje zaangażowanie w różne działania.
Ekwiwalent finansowy za służbę druha
Strażak Ochotniczej Straży Pożarnej ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za swoje uczestnictwo w różnych działaniach. Te działania mogą obejmować udział w akcjach ratowniczych, szkoleniach czy ćwiczeniach. Ekwiwalent jest naliczany za każdą rozpoczętą godzinę, licząc od momentu zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP, niezależnie od ilości wyjazdów w ciągu tej godziny.
Wysokość ekwiwalentu pieniężnego jest ustalana przez radę gminy, która podejmuje decyzję w tej sprawie co najmniej raz na dwa lata. Decyzja ta jest podejmowana w formie uchwały. Nie może on przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, które jest ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego. Dla trzeciego kwartału 2023 roku, przeciętne wynagrodzenie wynosiło 7194,95 zł brutto. To oznacza, że strażacy nie mogą zarabiać więcej niż 41,11 zł za godzinę rozpoczętej akcji ratowniczej lub szkolenia. Jest to maksymalna kwota, którą może ustalić gmina. Z drugiej strony, istnieje również minimalna stawka godzinowa, która od 1 stycznia 2024 roku wynosi 27,70 zł.