Wieloletnia, bezinteresowna służba w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to dla wielu seniorów powód do dumy. Za lata poświęceń i czynnego uczestnictwa w działaniach ratowniczych, państwo przyznaje specjalne wsparcie finansowe, znane jako świadczenie ratownicze. Jest to comiesięczny dodatek do emerytury, będący gestem wdzięczności za lata ofiarnej służby. Świadczenie to przysługuje byłym strażakom OSP, a także ratownikom górskim z GOPR i TOPR.
Podstawa prawna i warunki przyznania świadczenia
Prawo do świadczenia ratowniczego reguluje art. 16 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych. Świadczenie przysługuje strażakowi ratownikowi OSP, który spełnia łącznie następujące warunki:
- Czynnie uczestniczył jako członek OSP w działaniach ratowniczych, akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach. Wymagany jest bezpośredni udział co najmniej raz w roku kalendarzowym, aby dany rok został zaliczony do wysługi lat.
- Posiada udokumentowany staż służby w OSP wynoszący co najmniej 25 lat w przypadku mężczyzn oraz 20 lat w przypadku kobiet.
- Osiągnął wiek emerytalny: 65 lat w przypadku mężczyzn oraz 60 lat w przypadku kobiet.
Ważne jest, aby pamiętać, że wysługę lat można poświadczać tylko do czasu ukończenia 65. roku życia przez osobę, która stara się o świadczenie.
Procedura składania wniosku o świadczenie ratownicze
Pieniądze z tytułu świadczenia ratowniczego nie są przyznawane automatycznie po osiągnięciu wieku emerytalnego. Kluczowe jest złożenie indywidualnego wniosku.
Gdzie złożyć wniosek?
Wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego należy złożyć do komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, właściwego dla siedziby jednostki OSP, do której należy strażak ratownik OSP. Jest to organ przyznający to świadczenie.
Wzór wniosku i termin na decyzję
Wzór wniosku o przyznanie świadczenia ratowniczego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 lutego 2022 r. (Dz.U. 2022 r. poz. 316), wydane na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. Po złożeniu kompletu dokumentów, właściwy urząd ma 60 dni na wydanie decyzji.
Wymagane dokumenty i świadkowie
Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające czynny udział w działaniach. Niezbędne jest również:
- Znalezienie trzech świadków, którzy poświadczą czynne uczestnictwo w działaniach ratowniczych.
- Jeden z trzech świadków musi być osobą, która pełniła funkcję publiczną lub była zatrudniona w urzędzie obsługującym organ administracji samorządowej. Ta osoba może poświadczać aktywność tylko za czasookres, w którym pełniła funkcję publiczną lub była zatrudniona w urzędzie.
- Pobranie i wypełnienie wraz ze świadkami oświadczeń dla świadka wraz z klauzulą informacyjną RODO o udziale w działaniach lub akcjach ratowniczych. Niezbędne jest podpisanie klauzuli RODO przez świadków.
Wypłata i waloryzacja świadczenia
Termin i organ wypłacający
Wypłatą świadczenia ratowniczego zajmuje się Zakład Emerytalno-Rentowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (Z-R MSWiA), a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Wypłata następuje miesięcznie, do 15. dnia każdego miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym przyznano świadczenie ratownicze (zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy).
Waloryzacja kwoty świadczenia
Kwota dodatku dla ratowników systematycznie rośnie, co chroni jego realną wartość przed inflacją. Ten stały wzrost jest efektem corocznej waloryzacji, która odbywa się zawsze w marcu. Wysokość podwyżki jest uzależniona od wskaźników ogłaszanych przez Główny Urząd Statystyczny.
Dla porównania, od marca 2025 roku świadczenie wynosiło 273 złote, a rok wcześniej 258 złotych. Od 1 marca 2026 r. obowiązuje nowa kwota świadczenia. W kontekście projektu zwolnienia z podatku, często wspomina się o kwocie 288 złotych.
Świadczenie ratownicze a podatek dochodowy
Obecny status podatkowy
Obecnie świadczenie ratownicze przyznawane strażakom OSP jest traktowane jako przychód z innych źródeł, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) na zasadach ogólnych. Oznacza to, że świadczenie to łączy się z dochodami z innych źródeł przychodów i jest opodatkowywane stawkami określonymi w skali podatkowej (art. 27 ust. 1 ustawy o PIT). Jednakże, z uwagi na miesięczną wysokość kwoty świadczenia ratowniczego, zaliczka na podatek dochodowy nie jest pobierana.
Propozycje zwolnienia świadczenia z PIT
W Sejmie czeka na rozpatrzenie poselski projekt nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który zakłada całkowite zwolnienie świadczenia ratowniczego z PIT. Projekt ten wpłynął do Sejmu we wrześniu 2025 r. i w styczniu został skierowany do Komisji Finansów Publicznych.
Posłowie, w uzasadnieniu projektu, podkreślili, że świadczenie ratownicze jest formą podziękowania państwa za wieloletnią służbę, często z narażeniem życia i zdrowia, świadczoną bez wynagrodzenia. Argumentują, że obecne przepisy podatkowe pomniejszają realną wartość tego dodatku. Proponowana zmiana ma na celu sprawić, by cała kwota świadczenia, na przykład 288 złotych, trafiała bezpośrednio do kieszeni emerytowanych ratowników, co ma być pełnym uznaniem państwa dla ich służby. MSWiA zaznaczyło, że prace nad zwolnieniem świadczenia z podatku dochodowego prowadzone są w ramach inicjatywy poselskiej, a nie resortowej. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Sejmu wskazało, że przyjęcie tych zmian wiązałoby się z ubytkiem dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych zarówno dla budżetu państwa, jak i budżetów samorządowych.
tags: #strazak #osp #pelne #swiadczenie #zdrowotne