Ogień nie zawsze był łaskawy dla naszego miasta. Nieszczęścia te uświadomiły mieszkańcom Płocka, że nie można zdawać się biernie na opatrzność, ale że tej opatrzności trzeba pomagać. Rozwój ochrony przeciwpożarowej na terenie powiatu datuje się od 1873 roku, czyli od momentu zorganizowania ochotniczej straży pożarnej w Płocku.
Początki ochrony przeciwpożarowej w Płocku
Nie oznacza to wcale, iż do tej pory ochrona przeciwpożarowa nie istniała. Jak wynika z zapisek i luźnych informacji, była ona prowadzona na terenie poszczególnych miast, chociaż ograniczała się zwykle do udziału w likwidowaniu pożarów przy pomocy prymitywnego sprzętu.
Powstanie ochotniczej straży pożarnej
Pełna nazwa nowego związku brzmiała: Towarzystwo Straży Ogniowej w Płocku. Największe zasługi w jego powołaniu mieli miejscowi obywatele oraz władze. Bardzo gorliwie krzątał się wokół sprawy ówczesny prezydent miasta Płocka Józef Widuliński.
W dniu 8 maja 1875 roku na zebraniu organizacyjnym wybrano zarząd, w skład którego weszli: naczelnik główny oraz pięciu naczelników oddziałowych. Naczelnikiem głównym i prezesem Zarządu został Robert Blumberg, zaś członkami Zarządu, a zarazem naczelnikami oddziałowymi byli: W. Jasieński, A. Fijałkowski, S. Wysocki, J. Widuliński, S. Woldenberg.
W 1875 roku do straży należało 146 członków czynnych i 235 honorowych. W roku 1881 liczba członków wzrosła do 193 czynnych i 257 honorowych. Ich skład społeczny był różnorodny. Do straży należeli głównie robotnicy i rzemieślnicy, a także urzędnicy i właściciele posesji miejskich.
Działalność Straży Ogniowej w okresie zaborów
Właściwie działalność straży ogniowych w okresie zaborów jest mało zbadana. Dotyczy to również organizacji istniejących na terenie Płocka i powiatu płockiego.
Statystyki pożarów na terenie guberni płockiej
Bardzo interesujące jest zestawienie ilości pożarów w latach 1901 - 1910. Okazuje się, że gubernia płocka cechowała się stosunkowo niewielką palnością. W całym dziesięcioleciu wybuchło łącznie 2443 pożarów. Mniej pożarów zanotowano jedynie w Łomżyńskiem (1780).
Prym wiodła gubernia piotrkowska - aż 6999 pożarów, przed warszawską - 6977 pożarów i kielecką - 5323 pożary. Były lata szczególnie korzystne, na przykład 1901 rok, kiedy odnotowano tylko 192 zgłoszenia, 1902 rok - 210 pożarów, 1903 rok - 217. W latach późniejszych spotykamy się ze zjawiskiem progresji ilości pożarów, ale z reguły była ona znacznie niższa w porównaniu, np. z innymi guberniami.
Strażacy Płoccy w XX wieku
Okres I wojny światowej
Piękną kartę w okresie I wojny światowej zapisali strażacy z Płocka. Po wkroczeniu do Płocka Niemców 11 czerwca 1915 roku uwięziono 59 strażaków, których następnie przetransportowano do więzienia w Bytomiu. Strażaków aresztowano pod zarzutem szpiegostwa.
Okres międzywojenny: rozwój i szkolenia
Stanowisko Powiatowego Instruktora Pożarnictwa obsadzone zostało przez pana Myślińskiego, absolwenta kursów dla instruktorów organizowanych przez Związek Floriański. Referat kierowany przez Myślińskiego był częścią składową Wydziału Powiatowego i podlegał bezpośrednio urzędowi starosty. Instruktor Myśliński w pierwszym rzędzie przystąpił do organizowania nowych jednostek straży i ich szkolenia.
Organizacja Związku Straży Pożarnych
W październiku 1924 roku zorganizowano Związek Straży Pożarnych, który zgodnie ze statutem nosił nazwę Okręgowego Związku Straży Pożarnych w Płocku. Wkrótce przemianowany został na Związek Straży Pożarnych Rzeczpospolitej Polskiej Oddział w Płocku, a jej pierwszym prezesem został ówczesny starosta powiatowy pan Boxa.
Rola Powiatowego Instruktora Pożarnictwa Jana Pasternakiewicza
W marcu 1929 roku po ukończeniu kursu pożarniczego stanowisko Powiatowego Instruktora objął Jan Pasternakiewicz, piastując je z przerwą okupacyjną do czasu przejścia na emeryturę, czyli do 31 grudnia 1968 roku - łącznie prawie 40 lat. Położył on zasadniczy akcent w swej działalności na szkolenie.
System szkoleń
Uzgodniono z dyrektorem Szkoły Rolniczej w Niegłosach, inż. Rapackim, że co roku w czasie ferii świątecznych szkoła oddaje do dyspozycji Związku na okres jednego tygodnia salę wykładową, internat i kuchnię z salą jadalną w celu przeprowadzenia kursu dla naczelników, zastępców i dowódców plutonów straży z powiatu. Kursy prowadzone były każdego roku, aż do września 1939 roku. W szkoleniach bardzo ważną pomoc udzielał Zarząd Związku. W charakterze wykładowców przyjeżdżali członkowie Zarządu - Tadeusz Ginter i Karol Cholewiński. Na terenie Szkoły Rolniczej w Niegłosach istniała szkolna straż pożarna.
Niezależnie od szkoleń w okresie letnim prowadzono trzydniowe kursy w rejonach z myślą o naczelnikach i zastępcach naczelników straży. Na ich program składały się zagadnienia z zakresu operacyjno-bojowego, z praktycznym rozwiązywaniem zadań taktycznych na obiektach. Kursy takie organizowano w maju 1930 roku w Siecieniu, w czerwcu 1931 roku w Staroźrebach, w maju 1932 roku w Cekanowie, a także w maju 1936 roku w Drobinie oraz w innych rejonach.
Co dwa lata przeprowadzano również zawody rejonowe, a z kolei każdego trzeciego roku - zawody na szczeblu powiatu. Każda impreza była oceniana przez Zarząd Związku. 3 września 1933 roku Zarząd Związku pomagał zorganizować i brał udział w uroczystościach 30-lecia Ochotniczej Straży Pożarnej w Borowiczkach. Jubileusz zaszczycił swoją obecnością nestor pożarnictwa polskiego płk. Tuliszkowski. Był on twórcą pierwszej polskiej literatury pożarniczej.
Okupacja hitlerowska i powojenna odbudowa
Nadszedł wrzesień 1939 roku, a z nim okupacja hitlerowska. Wszyscy pracownicy starostwa zostali przymusowo ewakuowani, a z nimi Instruktor Powiatowy Jan Pasternakiewicz. Podczas okupacji hitlerowskiej był on członkiem tajnej organizacji pracowników samorządowych „TOPS” w powiecie płockim.
Wyzwolenie Płocka nastąpiło 21 stycznia 1945 roku. Już w lutym tego roku jeden z organizatorów straży pożarnych w okresie międzywojennym, Jan Pasternakiewicz, przystąpił na polecenie władz lokalnych - Przewodniczącego Rady Powiatowej - do reaktywowania Ochotniczych Straży Pożarnych na terenie powiatu. Chociaż praca była ciężka, bez środków lokomocji, wiele kilometrów trzeba było przebyć pieszo, przynosiła efekty i dawała satysfakcję.
Chociaż personel był jednoosobowy, pracę prowadzono rytmicznie, bez przerw, szczególnie dużo uwagi poświęcając szkoleniu i działalności jednostek terenowych. Z reguły zajęcia prowadzone były wieczorami, niekiedy w mieszkaniach naczelników. Każdy kurs czy szkolenie kończyło się egzaminem. W wielu komisjach zasiadał osobiście Wojewódzki Komendant Straży płk Zdzieszyński. Miał on poważne zasługi w pozyskaniu od władz wojskowych wielu samochodów i motopomp. Powiat płocki otrzymał 4 motopompy, co miało poważne znaczenie we wzmocnieniu gotowości bojowej.
Rozwój zawodowych straży pożarnych
Utworzenie Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnej
W 1947 roku na polecenie władz Tadeusz Ginter zorganizował Miejską Zawodową Straż Pożarną, której został komendantem, przy równoczesnym pełnieniu obowiązków naczelnika Ochotniczej Straży Pożarnej. Od tego roku oficjalnie liczy się okres funkcjonowania ZSP.
Siedziba i personel
Pierwsza siedziba Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnej mieściła się w skrzydle budynku Ratusza. Ponieważ część biurowa i socjalna pozostawiała wiele do życzenia, Komendant Miejski SP kpt. Stanisław Frydrych w 1958 roku zaadoptował obiekt po byłej kuźni na siedzibę MZSP. W wyremontowanym obiekcie wygospodarowano pomieszczenia na gabinet komendanta, 3 pokoje biurowe, Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny, pokój operacyjny i pomieszczenia socjalne dla podziału bojowego. Stan osobowy komendy wynosił 35 osób, w tym podział bojowy 30.
Zakładowe Zawodowe Straże Pożarne
Począwszy od lat czterdziestych na terenie miasta Płocka funkcjonowały Zakładowe Zawodowe Straże Pożarne, ale dla ochrony miasta Płocka miały największe znaczenie ZOSP przy Fabryce Maszyn Żniwnych i Płockiej Stoczni Rzecznej, a w latach sześćdziesiątych ZZSP w Petrochemii i Plebance.
Budowa nowej siedziby
Pod koniec 1962 roku kierownictwo komendy objął por. Od czerwca 1965 roku rozpoczęto, a po 2 latach (1 maja 1967 roku) ukończono budowę nowej siedziby ZSP w Płocku.
Przemiany administracyjne i modernizacja
Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych
W związku z tym rozpoczęła działalność Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Płocku na czele z komendantem płk poż. Zastępcą Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych został powołany mjr poż.
Nowe regulacje prawne
Zgodnie z postanowieniami Dekretu o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa z 27 grudnia 1974 roku weszła w życie nowa ustawa o ochronie przeciwpożarowej z 12 czerwca 1975 roku.
mjr poż. st. kpt. bryg. bryg. Hilary Januszczyk piastował to stanowisko do chwili przeprowadzenia reformy administracyjnej kraju.
Powstanie Państwowej Straży Pożarnej
Nowe przepisy prawne dotyczące funkcjonowania ochrony przeciwpożarowej w Rzeczypospolitej Polskiej - ustawa o ochronie przeciwpożarowej oraz ustawa o Państwowej Straży Pożarnej z dnia 24 sierpnia 1991 roku, doprowadziły do dalszych zmian. W związku z tym 1 lipca 1992 roku powstała Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Płocku oraz Komenda Rejonowa Państwowej Straży Pożarnej w Płocku.
Kluczowe wydarzenia i obiekty
Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze (JRG)
Jednostka Ratowniczo-Gaśnicza PSP Nr 1 w Płocku przy ul. Gwardii Ludowej 8 została utworzona. Na dowódcę JRG Nr 1 został powołany st. asp. mł. bryg. Dnia 31 maja 1994 roku odbyło się oficjalne otwarcie obiektu czasowo przystosowanego dla potrzeb straży. Obowiązki dowódcy JRG Nr 2 Komendant Wojewódzki PSP powierzył mł. kpt. Mariuszowi Mrulewiczowi. Obecnie dowódcą JRG jest asp.
Uroczystości i jubileusze
W dniu 7 czerwca 1997 roku odbyła się oficjalna uroczystość 50-lecia Zawodowej Straży Pożarnej oraz wręczenie sztandaru Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w Płocku.
Z dniem 1 stycznia 1999 roku na bazie Komendy Rejonowej Państwowej Straży Pożarnej w Płocku została utworzona Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Płocku. Obowiązki Komendanta Miejskiego PSP pełni st. kpt. mgr inż. W dniu 10 marca 1999 roku Komendant Wojewódzki PSP nadbryg. Roman Kaźmierczak w Płockim Ratuszu wręczył akty powołania na stanowisko Komendanta Miejskiego PSP bryg. mgr inż. Hilaremu Januszczykowi i na stanowisko Zastępcy Komendanta Miejskiego PSP st. kpt. mgr inż.
Hołd dla Papieża Jana Pawła II
W dniu 10 września 2003 roku wmurowano kamień węgielny pod budowę strażnicy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 3 w Płocku. W dniu 2 kwietnia 2005 roku o godz. 21.37 odszedł do domu Ojca Jan Paweł II, którego pontyfikat trwał 26 lat. W czuwaniu modlitewnym w okresie 3-8 kwietnia 2005 roku strażacy zaciągnęli warty honorowe podczas Mszy Świętych i Apeli Jasnogórskich. W dniu 8 kwietnia 2005 roku w Kościele parafialnym Świętego Krzyża w Płocku została odprawiona Msza Święta w intencji Papieża Jana Pawła II, w której uczestniczyły i hołd oddały służby mundurowe: strażacy Ochotniczych Straży Pożarnych, Państwowej Straży Pożarnej, Zakładowych Straży Pożarnych, Policjanci, Służba Więzienna i Strażnicy Miejscy. Mszę pożegnalną odprawił ks. kanonik Andrzej Zembrzuski, Kapelan Powiatowy Strażaków i Policjantów.
Seminarium "130 lat straży ogniowej w Płocku"
W dniu 30 maja 2005 roku Towarzystwo Naukowo-Płockie, Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Płocku, Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Pożarnictwa Oddział w Płocku zorganizowało seminarium „130 lat straży ogniowej w Płocku”. Podczas seminarium eksponowano wydawnictwa związane z ochroną przeciwpożarową.
Zmiany na stanowisku Komendanta Miejskiego
Decyzją Nr 426/2006 Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 4 września 2006 roku został powołany z dniem 5 września 2006 roku na stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Płocku bryg. Krzysztof Frączkowski. Dotychczasowy Komendant Miejski PSP w Płocku st. bryg.
Otwarcie JRG Nr 3 i JRG Nr 2
W dniu 1 marca 2007 roku odbyło się uroczyste otwarcie działalności Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej Nr 3 w Płocku przy ul. Armii Krajowej 62 z udziałem Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, władz samorządowych miasta i powiatu płockiego. Dowódcą JRG Nr 3 został mianowany st. kpt. Ireneusz Smolczewski. W dniu 4 października 2018 roku dokonano otwarcia nowej siedziby Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2 w Płocku. Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą odprawioną w kościele św. Benedykta.