Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) stanowią fundament polskiego systemu bezpieczeństwa, nieustannie ewoluując w odpowiedzi na nowe wyzwania cywilizacyjne i klimatyczne. Obecnie trwają prace nad ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej, która zakłada nałożenie na druhów nowych, wyspecjalizowanych zadań. Zmiany te budzą jednak ożywioną dyskusję dotyczącą przyszłości ochotników oraz konieczności ich odpowiedniego wsparcia.
Nowa strategia: profilowanie jednostek OSP
Kluczowym elementem rządowych planów jest tzw. profilowanie jednostek. W praktyce oznacza to przypisanie konkretnych zadań do poszczególnych jednostek OSP na wypadek sytuacji kryzysowych, klęsk żywiołowych czy działań wojennych.
Docelowo jednostki OSP mają specjalizować się w takich obszarach jak:
- Alarmowanie, ostrzeganie i informowanie ludności.
- Ewakuacja mieszkańców, zwierząt, mienia oraz dóbr kultury.
- Zapewnianie wyżywienia i wody pitnej dla poszkodowanych.
- Pomoc w tworzeniu tymczasowych miejsc zakwaterowania.
- Udzielanie pomocy medycznej i wsparcie logistyczno-inżynieryjne.
- Poszukiwanie osób zaginionych.
Założenia wskazują, że profile nie będą jednakowe w całej Polsce, gdyż specyfika regionów oraz posiadany sprzęt są zróżnicowane. Odpowiedzialność za przewidzenie zapotrzebowania spocznie na gminach i powiatach, co zostanie uregulowane w przygotowywanym dokumencie strategicznym.
Wyzwania i oczekiwania środowiska
Wprowadzenie dodatkowych obowiązków rodzi pytania o kondycję ochotniczego ruchu. Strażacy-ochotnicy to osoby, które poświęcają swój czas, zdrowie, a często i życie, działając w trudnych warunkach pogodowych. Często pojawia się postulat, by w zamian za zwiększenie wymagań, państwo zaproponowało realne wsparcie dla druhów.
Istnieje potrzeba wypracowania systemowych rozwiązań, które ułatwią życie strażakom-ochotnikom, na przykład:
- Wsparcie dla przedsiębiorców: Rozważenie ulg podatkowych dla pracodawców zatrudniających strażaków, co zniwelowałoby problem niechęci firm do zwalniania pracowników na akcje ratownicze.
- Ułatwienia ustawowe: Wprowadzenie zniżek na przejazdy komunikacją publiczną dla czynnych druhów.
Ochotnicze straże pożarne potrzebują więcej ochotników
Obecnie obowiązujący system ekwiwalentów finansowych za udział w akcjach i szkoleniach jest przez wielu druhów traktowany jedynie symbolicznie, a często środki te są przekazywane bezpośrednio na rzecz macierzystych jednostek OSP. Dlatego debata nad nowymi zadaniami musi iść w parze z dyskusją o docenieniu pasji i determinacji osób, które na co dzień łączą swoje życie zawodowe ze służbą na rzecz lokalnych społeczności.