„Strażak Sam” to jedna z popularniejszych bajek dla najmłodszych, która przedstawia przygody sympatycznego i dzielnego strażaka. Serial bazuje na jego nieustannych akcjach ratunkowych na rzecz potrzebujących. Akcja bajki rozgrywa się w fikcyjnym miasteczku Pontypandy w Walii, a w trakcie jej rozwoju widzowie poznają galerię interesujących postaci. Problemy mieszkańców są bardzo różne - od banalnych, jak zaginięcia zwierząt, po poważniejsze sprawy, jak pożary.

Samuel Jones: Dzielny Strażak z Pontypandy
Tytułowym bohaterem jest oczywiście Sam, znany również jako Samuel Jones. Już z daleka wyróżnia się charakterystycznym strojem: granatowym uniformem, żółtymi spodniami i hełmem w tym samym kolorze. Zawsze ma przy sobie latarkę, którą trzyma za paskiem. Samuel mieszka w domu przy ulicy Dolinowej 3, a pracuje w remizie oznaczonej numerem 324c.
Strażak Sam ma dwójkę bratanków - Sarę i Jamesa, którzy często towarzyszą mu podczas rozmaitych wyzwań. Rodzicami Sama są strażak Drake, który przeszedł już na emeryturę, oraz pielęgniarka Martha. Sam ma młodszego brata Charliego. Co ciekawe, strażak nie od początku chciał wykonywać ten sam zawód co jego tata. W dzieciństwie marzył o karierze maszynisty, kosmonauty i kucharza. Jego decyzja o zostaniu strażakiem zapadła po tym, jak ratownicy ocalili jego rodzinny dom.
Mieszkańcy Pontypandy: Galeria Postaci
W miasteczku Pontypandy mieszka wielu barwnych bohaterów, którzy tworzą jego społeczność. Poznajmy ich bliżej:
Ekipa Remizy Strażackiej 324c
- Bazyli Steele: Starszy komendant w remizie strażackiej. Jest odpowiedzialny, dojrzały i bardzo dba o doskonałe funkcjonowanie remizy, aby wszystko „chodziło jak w zegarku”. Odczuwa niechęć jedynie do Normana, który często płata mu figle.
- Elvis Cridlington: Najlepszy przyjaciel Sama i również strażak. Jego supermocą jest bycie nieustraszonym. Jest profesjonalistą, łatwo wpada w ekscytację i jest wyśmienitym kucharzem. Jest cichą sympatią Penny.
- Penny Morris: Jedyna kobieta-strażak w remizie w Pontypandy. Ma 30 lat, jest koleżanką Sama. Pracuje w mieście, ale mieszka na jego obrzeżach, w wiejskiej chatce nr 46 z uroczym ogródkiem, w którym uprawia warzywa i kwiaty.
- Trevor Evans: Kierowca autobusu, który mieszka koło Sama. Charakteryzuje się ogromnym lękiem wysokości. Jest zapalonym majsterkowiczem i prawdopodobnie najstarszą postacią w bajce.
- Mike Flood: Złota rączka i zapalony majsterkowicz. Według bajki ma 32 lata. Lubi Sama, Elvisa oraz Penny.
Rodzina Sama
- Sara i James Sparkes: Bratanek i bratanica strażaka Sama. Ich tata Charlie jest rybakiem, a mama Bronwyn prowadzi sklep tuż przy wodnej przystani. Sara jest odważniejsza i pełna energii, podczas gdy James jest nieśmiały i często walczy ze swoimi strachami. Najlepszym kolegą 13-letnich bliźniaków jest Norman.
- Charlie: Brat Sama, rybak i tata Sary i Jamesa.
- Bronwyn: Mama Sary i Jamesa, prowadząca sklep tuż przy wodnej przystani.
Inni Znani Mieszkańcy
- Norman Price: Czołowy łobuziak w Pontypandy. Jego mama Dylis musi go ciągle upominać. Przyjaźni się z Sarą i Jamesem. Jest właścicielem adoptowanego baranka Wełenki. Interesuje się nauką i często wpada w kłopoty.
- Dylis Price: Właścicielka sklepu spożywczego w Pontypandy i mama Normana. Jest czułą, ale i surową matką, która musi ciągle upominać swojego syna. Jest znana z prowadzenia kawiarni Cafe Bella.
- Pani Bella Lazania: Barwna osobowość, często śpiewa arie operowe i mówi z włoskim akcentem. Jej najbliższą zwierzęcą przyjaciółką jest ruda kotka Róża.
- Mandy Flood: Córka Mike'a Flooda.
- Hellen Flood: Żona Mike'a i mama Mandy, pielęgniarka w szpitalu, o jamajskich korzeniach.

Pontypandy: Miasteczko Przygód
Akcja serialu rozgrywa się w fikcyjnym, malowniczym mieście Pontypandy w Walii. Nazwa miasteczka powstała w wyniku połączenia nazw dwóch walijskich miast - Pontypridd i Tonypandy. Choć życie toczy się tam zazwyczaj spokojnie, zdarzają się kłopoty, które dzielny strażak stara się rozwiązać. Na koniec każdego odcinka wszystkie strapienia mieszkańców zostają rozwiązane, a do Pontypandy wraca ład i porządek.
Historia i Obecność Serialu w Polsce
Początki Produkcji i Oryginalna Wersja
„Strażak Sam” (oryginalnie „Sam Tân”) to walijska animacja poklatkowa, emitowana w Walii od 1985 roku. Cztery pierwsze serie zostały wyprodukowane w latach 1985-1994 przez firmy Bumper Films i Prism Art & Design dla walijskiej telewizji S4C oraz brytyjskiej sieci stacji BBC. Postać Sama została stworzona przez dwóch byłych strażaków z Kent - Dave'a Gingella i Davida Jonesa. Początkowo głosu wszystkim postaciom użyczała jedna osoba - John Alderton. Tworzenie bajki w animacji poklatkowej było bardzo pracochłonne, wyprodukowanie 1 minuty serialu trwało aż 4 dni. Bajka została doceniona przez ekspertów, w 1988 roku serial został nominowany do nagrody telewizyjnej BAFTA dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego.
Ewolucja animacji poklatkowej
Droga Strażaka Sama do Polski
W Polsce serial pojawił się po raz pierwszy w latach 90-tych na kanale TVP1, emitowany z polskim dubbingiem w sobotniej „Wieczorynce” w latach 1993-1996. W czerwcu 2007 roku jego emisja została wznowiona, a trzy tygodnie później pojawiła się nowa seria z 2003 roku. W 2008 roku serial pojawił się na kanałach JimJam i MiniMini. W tym samym roku firma Cass Film wydała 3 płyty DVD z 18 odcinkami serii z lat 1987-1994, a rok później kolejne 3 płyty DVD z 18 odcinkami 5. serii.
Polska wersja serialu była tworzona przez różne studia. W 2009 roku polski dubbing do pierwszych trzech serii został nagrany w Studiu Opracowań Filmów w Warszawie, pod reżyserią Marii Piotrowskiej, a narratorem był Jerzy Kramarczyk. W tym samym roku Telewizja Polska Agencja Filmowa opracowała polską wersję piątej serii, z tłumaczeniem Grażyny Rogalskiej. Niestety, w 2009 roku w pożarze archiwum TVP spłonęły taśmy z nagraną pierwszą serią serialu, ale udało się ocalić taśmy z drugą, trzecią i czwartą serią. W 2012 roku Cass Film zlecił nagranie polskiej wersji nigdy nieemitowanego wcześniej odcinka świątecznego studiu Eurocom. Opracowanie wersji polskiej realizowano na zlecenie stacji MiniMini+, platformy nc+ oraz C+, a brały w nim udział studia START INTERNATIONAL POLSKA oraz HIVENTY POLAND. W polskiej wersji językowej głosu użyczyli m.in. Zbigniew Borek, Paweł Galia, Jerzy Kramarczyk i Tomasz Steciuk.
Ewolucja Serialu i Nowe Wyzwania
Serial ewoluuje, a nowsze serie przynoszą zmiany. Przykładowo, w nowszych sezonach w straży pożarnej pojawiają się nowi rekruci, Arnold i Ellie, a oddział zostaje zmodernizowany i wyposażony w najnowocześniejsze urządzenia. Strażacy zyskują także nowy pojazd ratunkowy dla zwierząt. Obecnie „Strażak Sam” jest emitowany na antenie POLSAT JimJam oraz MiniMini+.
Fabuła i Aspekt Edukacyjny
Fabuła serialu skupia się na codziennym życiu w Pontypandy, gdzie Sam wraz ze swoimi przyjaciółmi, takimi jak Elvis Cridlington i Penny Morris, rozwiązuje rozmaite problemy. W razie cięższych problemów strażak Sam korzysta z pomocy swojego najlepszego przyjaciela Elvisa Cridlingtona oraz innych strażaków. Bajka „Strażak Sam” ma wyraźny aspekt edukacyjny. Podczas seansu dzieci wraz z rodzicami mogą zdobyć wiedzę na temat:
- Jak zachować się w momencie wybuchu pożaru.
- Jak ważna jest praca ratowników.
- Pod jaki numer alarmowy zadzwonić w sytuacji zagrożenia.
Strażak Sam i jego ekipa z miasteczka Pontypandy przekazują dzieciom ważne informacje na temat bezpieczeństwa pożarowego, stawiając czoła różnym zagrożeniom. Serial pokazuje trudną i odpowiedzialną pracę strażaków, uczy, jak niebezpiecznym żywiołem jest ogień, jak się przed nim bronić i jak mu zapobiegać. Uświadamia również, w jakich sytuacjach niezbędna jest pomoc straży pożarnej. Animacja uczy także najmłodszych widzów, jak zachować spokój w trudnych sytuacjach oraz działać zespołowo, by rozwiązać każdy problem.
Przykładowe Odcinki z Udziałem Normana Price'a
Norman Price, jako czołowy łobuziak, często bywa źródłem problemów i jest centralną postacią wielu odcinków. Oto kilka przykładów jego przygód:
- „Uwaga - spadające owce” (1): Norman Price samotnie wyrusza na górską wspinaczkę. W pewnej chwili utknął na urwisku, a ponadto spadła mu na głowę owieczka.
- „Chłopiec z Wenus” (4): Nocą Mandy i Norman widzą spadającą gwiazdę. Norman myśli, że to statek kosmiczny i postanawia nastraszyć mieszkańców, przebierając się za ufoludka. Grzęźnie w bagnie.
- „Pukawka na wodę” (10): Norman dostaje w prezencie karabin na wodę i wszystkich oblewa. W okolicy panuje susza, a taka zabawa to marnotrawstwo wody.
- „Potwór z Pontypandy” (13): Wieść niesie, że w Pontypandy grasuje potwór. Gdy Norman dowiaduje się o tym, postanawia zrobić kawał - smaruje błotem owieczkę Wełenkę i udaje, że to potwór.
- „Bieg” (15): Norman Price chce za wszelką cenę wygrać wyścig i zdobyć główną nagrodę. Jego nieczyste metody współzawodnictwa mogą doprowadzić do katastrofy.
- „Wygłupy” (19): Podczas swoich zwyczajnych psot Norman nieoczekiwanie wpada do wody, wówczas okazuje się, że nie potrafi pływać.
- „Strażak przyszłości” (23): Norman marzy o zostaniu strażakiem, jednak nie spełnia jeszcze wymogów stawianych ludziom tej profesji. Chłopiec wchodzi na drzewo i nie potrafi z niego zejść.
- „Pożar na polu” (24): Dilys, Norman i Mandy jadą z Trevorem samochodem nad morze. Nieoczekiwanie auto psuje się i staje wśród pól, a wokół wybucha pożar.
- „Ostry mróz” (26): Norman chce uchronić owieczkę Wełenkę przed zimnem. Nie znajduje jednak odpowiedniego miejsca i sam musi przygarnąć zwierzątko, okrywając owieczkę kocem elektrycznym.
Inne Przykładowe Odcinki
- „Przewód pod napięciem” (3): Mandy marzy o własnym zwierzątku, ale mama jej nie pozwala. Dziewczynka w tajemnicy zatrzymuje w domu wiewiórkę.
- „Pora na kąpiel Morusa” (5): Oficer Steele proponuje, by strażacy z jego oddziału mieli swoją maskotkę. James i Sara chcą, by był to Morus.
- „Urodzinowa niespodzianka” (22): Zbliża się dzień urodzin Sama. Wszyscy szykują dla niego przyjęcie niespodziankę.
- „Płomienny finał” (21): W miasteczku ma się odbyć pokaz talentów. Wszyscy mieszkańcy przygotowują swoje występy.
- „W tarapatach” (12): Sam tworzy wykrywacz metali - brzęczykomat, ale Norman przywłaszcza sobie urządzenie. Następnie wyrusza z Mandy w góry, by szukać skarbu. Tam Mandy ma wypadek.
Ciekawostki o Strażaku Samie
Serial „Strażak Sam” kryje w sobie wiele interesujących faktów, które mogły umknąć uwadze widzów:
- Sam ma ponad 30 lat: Premiera serialu odbyła się w Walii drugiego dnia świąt Bożego Narodzenia 1985 roku. Bajka liczy dziś ponad 30 lat.
- Prawdziwe imię bohatera to Samuel Jones: Sam to zdrobnienie od imienia Samuel. Nazwisko strażaka, Jones, widzowie poznają w odcinku „Upiorne przyjęcie”.
- Pontypandy to fikcyjne miasteczko: Akcja serialu rozgrywa się w Walii, ale miejsce to nie istnieje, a jego nazwa powstała w wyniku połączenia nazw dwóch walijskich miast - Pontypridd i Tonypandy.
- Sam jest znany na całym świecie: Bajka o odważnym strażaku dotarła aż do 40 krajów i została przetłumaczona na 25 różnych języków, w tym na mandaryński.
- Sam występował również w filmach: Przygody strażaka doczekały się także wersji filmowej, takich jak „Strażak Sam i bohaterowie burzy” oraz „Strażak Sam i wielki pożar w Pontypandy”.