Pożary stanowią jedno z największych zagrożeń dla życia, zdrowia i mienia. W Polsce co roku wybucha od 140 do 180 tysięcy pożarów, a straty materialne sięgają miliardów złotych. Najbardziej tragiczny jest jednak fakt, że około 500 osób rocznie ginie w pożarach, w 70% przypadków z powodu zetknięcia z dymem i toksycznymi produktami spalania, takimi jak tlenek węgla, chlorowodór czy cyjanowodór. Zrozumienie przyczyn powstawania pożarów, mechanizmów rozprzestrzeniania się dymu oraz zagrożeń, jakie niesie ze sobą zadymienie, jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa zarówno obywatelom, jak i strażakom-ratownikom.

Pożary - Przyczyny Powstawania i Rozwój
Pożar jest niekontrolowanym procesem spalania, któremu towarzyszy wydzielanie się dymu, energii i światła. Podstawą jego powstawania jest tak zwany trójkąt spalania, który wymaga jednoczesnego występowania trzech czynników: ciepła, tlenu i paliwa. Brak któregokolwiek z nich prowadzi do wygaśnięcia ognia.
Główne Przyczyny Pożarów
Przyczyny powstawania pożarów są zróżnicowane i w dużej mierze związane z działalnością człowieka. Co trzeci pożar powstaje w mieszkaniu - tam, gdzie czujemy się najbezpieczniej i zbyt często zapominamy o potencjalnych zagrożeniach. Najczęstsze czynniki ryzyka obejmują:
- Nieostrożność osób dorosłych i nieletnich: Jest to jedna z częstszych przyczyn pożarów, w tym takie sytuacje jak pozostawienie potrawy bez nadzoru na włączonej kuchence, co często prowadzi do zadymienia budynków mieszkalnych.
- Umyślne podpalenia: Akt wandalizmu o poważnych konsekwencjach.
- Wady lub niewłaściwa eksploatacja urządzeń i instalacji: Dotyczy to zwłaszcza instalacji elektrycznych (takich jak zwarcia) oraz gazowych. Statystyki wskazują, że instalacje elektryczne oraz niesprawne urządzenia elektryczne stanowiły znaczący odsetek przyczyn wszystkich pożarów.
- Niewłaściwa obsługa urządzeń grzewczych: Użytkowanie wadliwych lub źle konserwowanych pieców i kominków.
- Wypalanie traw: Jest to jedna z głównych przyczyn pożarów, szczególnie w okresach wiosennych i jesiennych. Takie postępowanie jest nie tylko niebezpieczne, ale również bezprawne i pociąga za sobą odpowiedzialność karną. Polskie prawo, w tym Ustawa o ochronie przyrody, Ustawa o lasach, Kodeks Wykroczeń (art. 82 § 3) i Kodeks Karny (art. 163 § 1 i art. 164 § 1), przewiduje kary aresztu, grzywny, a nawet pozbawienia wolności od roku do 10 lat dla osób sprowadzających zagrożenie pożarowe dla życia, zdrowia lub mienia w wielkich rozmiarach.
W każdym mieszkaniu znajduje się wiele materiałów palnych, takich jak elementy drewniane, meble, podłogi czy wyposażenie wnętrz, które w połączeniu z otwartym ogniem lub wysoką temperaturą mogą szybko doprowadzić do pożaru.

Fazy Rozwoju Pożaru
Każdy pożar przechodzi przez cztery główne fazy rozwoju:
- PFP (Pierwsza Faza Rozwoju): Etap początkowy, źródło zapalenia, powolny wzrost temperatury.
- DFP (Druga Faza Rozwoju): Rozprzestrzenianie się płomienia i wydzielanie ciepła (rozgorzenie). Temperatura osiąga 500-600°C.
- TFP (Trzecia Faza Rozwoju): Gwałtowny wzrost temperatury do maksimum. Występuje nadciśnienie i niedobór tlenu.
- CFP (Czwarta Faza Rozwoju): Wypalanie się materiału, pożar przybiera postać żarzenia, temperatura spada.
Wielkość pożaru jest uzależniona od dostępności tlenu i paliwa. Gdy paliwo się zapali, płomienie i gorący dym rozprzestrzeniają się od podłogi w kierunku sufitu. Przekroczenie temperatury 600°C może doprowadzić do przerzucenia ognia na znaczne odległości i objęcia pożarem całego pomieszczenia lub budynku.
Mechanizmy Rozprzestrzeniania się Ognia
Pożar może rozprzestrzeniać się na trzy sposoby:
- Konwekcja: Transport ciepła poprzez dym, podgrzane gazy lub powietrze. Powoduje gromadzenie się dymu w górnych partiach pomieszczeń.
- Przewodzenie: Transport ciepła przez ciała stałe. Jest szczególnie niebezpieczne w budynkach o konstrukcjach stalowych, ponieważ wzrost temperatury tych elementów obniża ich wytrzymałość.
- Promieniowanie cieplne: Transport ciepła w linii prostej we wszystkich kierunkach. Może spowodować zapalenie odległych budynków.
Zadymienie Pożarowe - Śmiertelne Zagrożenie
Dym jest jednym z najgroźniejszych czynników podczas pożaru. Według normy PN-B-02856:1989, dym to "faza produktów rozkładu termicznego i spalania produktów rozpraszających światło, składająca się z cząstek, które mogą stanowić kropelki cieczy, fragmenty ciała stałego oblepione cieczą, fragmenty ciała stałego lub substancją smolistą". Jest to mieszanina fazy stałej, ciekłej i gazowej.

Właściwości Dymu i Jego Skutki
Właściwości dymu, takie jak gęstość i barwa, wpływają na stopień ograniczenia widoczności na drogach ewakuacyjnych. Utrudniona widoczność wydłuża czas ewakuacji i zwiększa kontakt z niebezpiecznymi gazami. Badania wykazują, iż w czasie pożaru wystarczy jedynie 5 minut, aby zadymić pomieszczenie o objętości 200 m³, a w przypadku 1000 m³ jest to 7 minut. Widoczność spada wtedy średnio do 1,3 m (źródło: Wooley W.D., 1982), co znacznie utrudnia ewakuację i pracę strażaków.
Toksyczne Właściwości Dymu
Podczas procesu spalania powstaje tysiące substancji, z których wiele jest niezwykle toksycznych i rakotwórczych dla organizmu człowieka. Dostają się one do organizmu przez układ oddechowy i skórę. Do najważniejszych z nich należą:
- Tlenek węgla (CO): Bezbarwny, bezzapachowy "cichy zabójca", prowadzący do utraty świadomości, przytomności i śmierci. Nawet minimalne, ale bezpieczne dla życia stężenie tlenku węgla w powietrzu powinno być natychmiast sygnalizowane.
- Cyjanowodór (HCN) i Chlorowodór (HCl): Silnie toksyczne gazy.
- Tlenki azotu (NOx), tlenki siarki.
- Benzen, WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), formaldehyd, dioksyny, sadza, azbest, fosgen, fenol.
Należy również pamiętać o efekcie synergii - gdy miesza się ze sobą kilka substancji chemicznych powstających z palących się materiałów, dochodzi do wytworzenia większej ilości szkodliwych substancji i gazów.
Spadek Stężenia Tlenu
Proces spalania pochłania tlen. Po kilku minutach od powstania pożaru stężenie tlenu może spaść do 10%, podczas gdy minimum niezbędne do przeżycia wynosi 6%. Niebezpieczny spadek stężenia tlenu może wystąpić nawet na znacznych odległościach od źródła ognia.
Temperatura Dymu
Kontakt z dymem o temperaturze powyżej 120°C stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia, powodując ciężkie poparzenia dróg oddechowych. Dym o niższej temperaturze, unosząc się ku górze, gromadzi się pod sufitem. W przypadku braku wentylacji pożarowej, temperatura w strefie przebywania ludzi może przekroczyć dopuszczalny poziom. Dym, jako nośnik ciepła, może przyczynić się do powstania nowych ognisk pożaru.
Zjawisko Backdraftu (Rozgorzenia Wtórnego)
Zjawisko backdraftu, doskonale obrazowane w filmach takich jak "Ognisty podmuch", to gwałtowny wybuch, który następuje, gdy do silnie rozgrzanego, zadymionego pomieszczenia z niedoborem tlenu nagle wtargnie świeże powietrze. W lokalu, gdzie ogień błyskawicznie wypalił tlen, powstało dużo produktów spalania, a mimo to pomieszczenie zdążyło się bardzo nagrzać. Materiały mogą nadal się tlić. Należy mieć świadomość, że dym także się pali, jednak potrzebuje do tego wysokiej temperatury i oczywiście tlenu. Dostarczenie tlenu powoduje błyskawiczne rozgorzenie produktów spalania w postaci dymu, często z siłą eksplozji, wyrzucając okna i raniąc osoby znajdujące się w pobliżu.
Rada dla służb ratowniczych: Już na zewnątrz budynku należy ocenić miejsce pożaru. Jeśli w środku się pali, a wszystkie okna są zamknięte i tylko małą szczeliną wydobywa się dym, możemy spodziewać się rozgorzenia po otwarciu drzwi. Strażak na miejscu najpierw zdejmuje rękawice i zewnętrzną powierzchnią dłoni sprawdza ciepłotę drzwi w ich górnej części. Jeśli drzwi są gorące, oznacza to bardzo wysoką temperaturę w środku i można spodziewać się rozgorzenia, gdy pozwolimy pożarowi oddychać. Taktyka PSP w takich sytuacjach to uchylenie drzwi na tyle, by podać rozproszony prąd wody w przestrzeń podsufitową pomieszczenia i natychmiastowe ich zamknięcie. Powtarza się to, aż para wodna obniży temperaturę górnej warstwy dymu i zneutralizuje ryzyko rozgorzenia.
Backdraft
Zagrożenia dla Strażaków - Zdrowie i Bezpieczeństwo
Zawód strażaka jest jednym z zawodów o bardzo wysokim ryzyku. Strażacy narażają swoje życie i zdrowie, by ratować innych, pracując w ekstremalnych i gwałtownie zmieniających się warunkach. Niewielu strażaków myśli o grożącym im ryzyku zachorowania na raka czy doznania zaburzeń psychicznych, gdy trzeba ratować poszkodowanych.
Ekstremalne Warunki Pracy
Strażacy są narażeni na różnorodne czynniki ryzyka podczas akcji:
- Zawalające się konstrukcje, spadający gruz, gazy, toksyczne pyły, atmosfera uboga w tlen. Nie można skontrolować miejsca pracy strażaków - tak jak ma to miejsce w innych profesjach - i zadbać o to, by było całkowicie bezpieczne.
- Urazy: związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi, powodziami.
- Duży wysiłek fizyczny: Dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, a wszystko to przy obciążeniu odzieżą ochronną. Może to prowadzić do wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia, chorób układu krążenia.
- Ciągła groźba niebezpieczeństwa: Praca pod ciągłą groźbą, przez wiele godzin, często w systemie dyżurowym, stanowi źródło stresu i problemów osobistych i rodzinnych.
Ewolucja sprzętu, np. lżejsze butle ze stali zamienione na dużo lżejsze, zwiększa komfort pracy i zmniejsza liczbę wypadków, urazów i przewlekłych chorób, zapewniając ochronę przed szkodliwymi czynnikami.

Choroby Zawodowe Strażaków
Mimo że strażacy przyjmowani do służby są na ogół zdrowsi niż przeciętni obywatele i prowadzą zdrowy tryb życia, statystyki pokazują zwiększone ryzyko wystąpienia u nich określonych chorób, co jest związane ze specyfiką zawodu.
Nowotwory
Badania naukowe wskazują, że w przypadku co najmniej 14 rodzajów nowotworów strażacy są nadmiernie reprezentowani na całym świecie. Główną przyczyną jest trujący dym powstający podczas pożarów.
- Współczesny dym pożarowy: Dzisiaj pożar wytwarza znacznie więcej substancji toksycznych i rakotwórczych, niż to było 30-40 lat temu. Większość rzeczy, których używamy (meble, dywany, zabawki, wyroby elektroniczne), jest wykonana z tworzyw sztucznych. Buduje się też coraz więcej domów z drewna laminowanego lub drewna zabezpieczonego chemicznie oraz materiałów izolacyjnych, jak EPS, PIR i PUR, które są łatwopalne i wytwarzają wiele bardzo toksycznych gazów i cząstek.
- Substancje rakotwórcze: benzen, WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne), cząstki stałe ze spalania oleju napędowego, formaldehyd, dioksyny, sadza, tlenek węgla, azbest. Lista kancerogenów jest o wiele dłuższa.
- Profilaktyka: W profilaktyce nowotworowej ważny jest zdrowy styl życia, odpowiednia dieta i ćwiczenia fizyczne. Zawsze należy używać pełnej ochrony dróg oddechowych. Składować używany sprzęt i inne wyposażenie tylko w tak zwanej "brudnej strefie" pojazdu, czyli wyznaczonym miejscu.
Brandfolkenes Cancerforening (BFC - związek strażaków dotkniętych chorobą nowotworową w Danii) walczy o uznanie 14 nowotworów za chorobę zawodową, podobnie jak ma to miejsce w Kanadzie, USA i Australii, gdzie pewne rodzaje raka, w zależności od stażu służby, zostały zakwalifikowane jako choroby zawodowe.
Zaburzenia Psychiczne
Traumatyczne przeżycia w codziennej pracy strażaków, np. podczas katastrof budowlanych, chemicznych, wypadków komunikacyjnych czy pożarów z ofiarami śmiertelnymi, mogą prowadzić do poważnych problemów psychicznych:
- Zaburzenie stresu pourazowego (PTSD): Dotyczy od 17 do 30% strażaków.
- Kliniczna depresja: Występuje u 7 do 21% ratowników biorących udział w akcji ratowniczo-gaśniczej.
Przyczyny tych zaburzeń to nie tylko trudne zdarzenia, ale także obawa przed mówieniem o swoich emocjach, strach przed utratą wizerunku "twardziela" oraz brak poczucia wsparcia, szacunku i uwagi ze strony kierownictwa. Aby zmniejszyć stres psychiczny strażaków, trzeba przede wszystkim stworzyć lepszą atmosferę pracy w całej organizacji.

Wypadki podczas Szkoleń
Nawet podczas rutynowych ćwiczeń strażacy są narażeni na niebezpieczeństwo. Tragiczne zdarzenie miało miejsce w Kielcach (18 marca), gdzie doświadczony strażak zasłabł i zmarł podczas testu w komorze dymowej na terenie Ośrodka Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej. Przyczyny takich wypadków bywają złożone i podkreślają wagę ciągłego doskonalenia technik ratowniczo-gaśniczych oraz dbałości o zdrowie fizyczne i psychiczne funkcjonariuszy.
Zapobieganie Pożarom i Ochrona Przeciwpożarowa
Zapobieganie pożarom oraz minimalizowanie ich skutków wymaga świadomości zagrożeń i stosowania odpowiednich środków ochronnych. Obowiązujące w Polsce przepisy określają, w jakie zabezpieczenia przeciwpożarowe powinny być wyposażone budynki.
Zabezpieczenia w Domach i Mieszkaniach
Bezpieczeństwo domowe zależy od każdego z nas. Warto wyposażyć swoje mieszkanie w podstawowe systemy alarmowe i środki gaśnicze:
- Autonomiczne czujki dymu: Wykrywają dym i natychmiast uruchamiają głośny alarm dźwiękowy oraz alarm optyczny (migająca czerwona dioda). Urządzenie, mimo że nie zapobiegnie powstaniu pożaru, skutecznie zaalarmuje domowników, umożliwiając szybkie opuszczenie zagrożonego mieszkania. Montaż jest prosty, najlepiej w centralnej części sufitu, np. w przedpokoju. Nie zaleca się montażu w kuchni (para wodna), łazience (wilgotność), blisko okien i klimatyzatorów. Wymagają regularnego czyszczenia (np. odkurzania).
- Czujki tlenku węgla (czadu): Wykrywają już minimalne, ale nadal bezpieczne dla życia stężenia czadu. Warto je zamontować w pomieszczeniach z kominkiem, podgrzewaczem gazowym (tzw. junkers) lub w sypialniach.
- Czujki gazu ziemnego: Zalecane w pomieszczeniach z instalacją gazową, np. w kotłowniach lub łazienkach.
- Gaśnice domowe: Choć prawo nie nakazuje posiadania gaśnicy w mieszkaniu, jest to kluczowy element bezpieczeństwa. Należy dbać o jej sprawność i zlecać profesjonalne przeglądy i konserwację co najmniej raz w roku, potwierdzone tzw. cechą aktualizacji. Używać gaśnicy w pozycji pionowej, zgodnie z instrukcją.
- Bezpieczne gaszenie: Do gaszenia płonącego tłuszczu używać koca gaśniczego lub gaśnicy przeznaczonej do pożarów grupy F; nigdy nie zalewać płonącego tłuszczu wodą, gdyż wtedy eksploduje, poparzy Cię, a pożar się "rozleje"! Urządzeń elektrycznych pod napięciem nie wolno gasić wodą. Należy odciąć dopływ prądu (wyjęcie wtyczki np. drewnianym kijem od szczotki, wyłączenie bezpieczników), a następnie próbować ugasić pożar.
- Prawidłowa wentylacja: Systematycznie sprawdzaj ciąg powietrza (np. poprzez przyłożenie kartki papieru do otworu lub kratki wentylacyjnej). W przypadku wymiany okien lub drzwi na nowe, sprawdź poprawność działania wentylacji - być może konieczne będzie usunięcie uszczelki, założenie dodatkowego wywietrznika lub kratki wentylacyjnej. Otwarte lub rozszczelnione okno w czasie pracy, np. gazowego podgrzewacza wody, znacząco poprawia ciąg powietrza, a co za tym idzie - wszystkie produkty procesu spalania zostaną wyciągnięte na zewnątrz.

Zasady Bezpiecznej Ewakuacji
W przypadku pożaru kluczowe jest szybkie i świadome działanie. Pamiętaj, że bardzo często ludzie giną w pożarach przez swoją niewiedzę, złe warunki techniczno-budowlane lub przez to, że nie słuchają poleceń strażaków. Dlatego tak ważna jest znajomość podstawowych zasad ewakuacji:
- Zaalarmuj osoby w domu i sąsiadów: Jeśli zauważysz pożar, pierwszą czynnością, jaką powinieneś wykonać, jest zaalarmowanie osób przebywających w domu. Wyjdź na klatkę schodową i zaalarmuj sąsiadów krzykiem. Po zadzwonieniu na numer alarmowy, nie rozłączaj się pierwszy! Dyżurny zada dodatkowe pytania.
- Zabezpiecz drogi oddechowe: Oddychaj przez wilgotną tkaninę (np. chusteczkę).
- Wychodź z zadymionych pomieszczeń w pozycji pochylonej: Idź wzdłuż ściany, żeby nie stracić orientacji.
- Nie otwieraj bez potrzeby drzwi do pomieszczeń objętych pożarem: Nagły dopływ powietrza sprzyja gwałtownemu rozprzestrzenianiu się ognia.
- Współpracuj z osobą kierującą ewakuacją: Wykonuj jej polecenia.
- Nie korzystaj z windy (dźwigu): Możesz w niej zostać uwięziony.
- Kraty w oknach: Jeżeli Twoje mieszkanie musi być wyposażone w kraty, zakładaj takie, które można otworzyć od wewnątrz. Klucz przechowuj w miejscu znanym wszystkim domownikom.
- Ubranie w ogniu: Osoba, na której pali się ubranie, najczęściej będzie biegła, uciekała. Przewróć ją twarzą do ziemi, aby zabezpieczyć drogi oddechowe przed wniknięciem toksycznego i gorącego dymu. Płonącą odzież najlepiej ugasić kocem gaśniczym, własnym ubraniem lub wodą.
Systemy Ochrony Przeciwpożarowej w Budynkach
Obowiązujące przepisy, takie jak Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określają wymagania dotyczące zabezpieczeń przeciwpożarowych w obiektach użyteczności publicznej, produkcyjnych i magazynowych oraz inwentarskich.
- Drożność dróg ewakuacyjnych: Na korytarzach i klatkach schodowych nie wolno gromadzić przedmiotów, które mogą utrudniać ewakuację lub stanowić dodatkowe paliwo.
- Systemy wentylacji pożarowej: Układy te odgrywają kluczową rolę w zabezpieczeniach. Ich główną funkcją jest zapewnienie obiegu powietrza o określonej intensywności, usuwanie dymu, ciepła i toksycznych gazów z pomieszczeń oraz dróg ewakuacyjnych. Są szczególnie ważne w budynkach wysokich, gdzie zapewniają bezpieczeństwo ludzi oraz warunki do prowadzenia akcji gaśniczej.
- Klapy dymowe i okna oddymiające: Zaliczają się do elementów grawitacyjnego systemu oddymiania, zgodnego z normą PN-EN 12101-2. Mogą być wyposażone w dźwignie ręcznego wyzwalania z centrali alarmowej (sterowanie pneumatyczne) lub wykorzystywać sterowanie elektryczne. Często pełnią też funkcje dodatkowe, np. doświetlanie pomieszczeń lub wyłaz dachowy. Okna oddymiające muszą być odpowiednio rozlokowane i zamontowane.
- Systemy oddymiania klatek schodowych: Ze specjalnymi centralami alarmowymi, czujnikami i klapami dymu.
Zastosowanie tego rodzaju rozwiązań zwiększa bezpieczeństwo mieszkańców, ułatwia strażakom akcję ratowniczą, a także pozwala obniżyć klasę odporności budynku. Inwestycja w systemy ochrony przeciwpożarowej, takie jak czujki dymu, czujki gazu czy systemy oddymiania, jest niewspółmiernie niska w stosunku do potencjalnych strat wywołanych przez pożar i zapewnia bezpieczeństwo życia i mienia.

Rola Państwowej Straży Pożarnej i Współpraca ze Służbami
Państwowa Straż Pożarna (PSP) działa w zastępach, zazwyczaj liczących pięciu lub sześciu funkcjonariuszy, gdzie każdy ma ściśle określoną funkcję (kierowca, dowódca, roty). Strażacy pełnią 24-godzinną służbę, podczas której odbywają szkolenia doskonalące ich umiejętności oraz budują zaufanie w zespole. Jest to bardzo ważne, gdyż buduje to poczucie wspólnoty, integruje zespół, buduje zaufanie, a to potem przekłada się na jakość pracy, skuteczność i bezpieczeństwo. Gdy wchodzisz w ogień, wiesz, że za tobą idzie kolega, który cię nie zostawi, gdy zdarzy się wypadek.
Podstawowym zadaniem strażaka jest ratowanie zdrowia i życia. Po dotarciu na miejsce zdarzenia dowódca zastępu ocenia sytuację i melduje o potrzebie ewentualnego wsparcia. Strażacy koncentrują się na działaniach ratowniczych, wchodząc do obiektu w aparatach powietrznych i wykonując natarcie na ogień. Po powrocie do jednostki dowódca uzupełnia w systemie wspomagania decyzji (SWD-ST) dokument "Informacja ze zdarzenia", w tym tak zwaną przypuszczalną przyczynę powstania pożaru, na podstawie własnych obserwacji i doświadczenia. Informacja ta nie jest opinią o mocy prawnej i nie ma żadnego wiążącego znaczenia.
Backdraft
Mityczne „Śledztwo Pożarnicze”
Wbrew powszechnemu mitowi, „śledztwo pożarnicze” jako takie de facto nie istnieje w kompetencjach Państwowej Straży Pożarnej. Dochodzenie przyczyn powstania pożaru leży w wyłącznych kompetencjach Policji i prokuratury. To Policja zabezpiecza ślady i prowadzi czynności. Na miejscu zdarzenia może pojawić się biegły z zakresu pożarnictwa. Państwowa Straż Pożarna nie może zabezpieczać dowodów rzeczowych, przesłuchiwać świadków ani ingerować w wygląd pogorzeliska. Faktyczną opinię na temat przyczyny powstania pożaru, zagrożenia z nim związanego dla mienia i ludzi wydaje wyłącznie biegły sądowy z dziedziny pożarnictwa.
Współpraca z Policją jest jednak konieczna, zwłaszcza gdy zdarzenie ma kryminalne konotacje, a także w sytuacjach wymagających wejścia do lokalu, gdzie strażacy mogą potrzebować wsparcia w działaniach ratowniczych, ponieważ strażak to także ratownik. Za straty wyrządzone działaniami PSP czy Policji odpowiada Skarb Państwa.