Ubranie koszarowe strażaka: Funkcjonalność, Wyzwania i Perspektywy Rozwoju

Ubranie koszarowe, często nazywane potocznie „koszarówką”, stanowi nieodłączny element codziennej służby strażaka. Jest to strój znacznie wygodniejszy od specjalnego ubrania zakładanego do akcji ratowniczo-gaśniczych i przeznaczony jest zarówno dla strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP).

Wielofunkcyjność ubrania koszarowego

W dzisiejszych realiach służby strażak wykonuje w ubraniu koszarowym wiele czynności, co sprawia, że trudno znaleźć dla niego jednoznaczne określenie. Ubranie to musi sprostać różnorodnym wymaganiom:

• Reprezentacyjność i codzienne obowiązki: Jest to mundur, w którym strażak reprezentuje formację, melduje się przełożonym, uczestniczy w zabezpieczeniach i ćwiczeniach, a często również w wybranych akcjach. Społeczeństwo postrzega strażaka w mundurze koszarowym, dlatego nie może być on jedynie „ubraniem koszarowym” w rozumieniu stroju do wypoczynku.
• Komfort i czuwanie: Z drugiej strony, ubranie powinno służyć do wypoczynku, a właściwie czuwania. W związku z tym powinno zapewniać komfort zbliżony do piżamy, aby strażak czuł się w nim wygodnie i swobodnie.
• Czynności warsztatowe i porządkowe: Kolejnym zastosowaniem są prace warsztatowe, porządkowe i naprawcze. Trudno jest po konserwacji samochodu bojowego zaprezentować się komendantowi w czystym i schludnym mundurze.
• Warstwa bazowa i lekkie ubranie bojowe: Ubranie koszarowe jest często noszone pod ubraniem specjalnym. W wielu przypadkach pełni również funkcję lekkiego ubrania bojowego, szczególnie przy działaniach takich jak pożary traw czy wypadki drogowe. Ze względu na konstrukcję i jakość współczesnych ubrań bojowych, oraz swobodę ruchów, problem ten staje się coraz bardziej palący, nawet wbrew przepisom.

Wyzwania i niedociągnięcia obecnych rozwiązań

Obecne ubrania koszarowe są często krytykowane za jakość, krój i materiały. Wiele z nich wygląda nieestetycznie i nieprofesjonalnie:

• Niska jakość i wygląd: „W obecnych koszarówkach wyglądamy jak lumpy. Kolory różne, materiał gatunkowo - szmata, krój nie powala na kolana - dziadostwo.” Strażacy narzekają na „rozczłapane obuwie koszarowe” oraz „koszarówkę, kiedyś czarną teraz fioletową”.
• Nieprawidłowości w przetargach: Istnieją obawy dotyczące wyboru dostawców i materiałów, sugerując, że „problemem jest kolesiostwo” i promowanie firm, które miały już nieprawidłowości w produkcji. Padają pytania, dlaczego PSP prezentuje ubrania konkretnych firm, ignorując innych producentów oferujących lepsze rozwiązania.
• Brak jedności i zła mentalność: Problemem jest również brak jedności w środowisku i „zła mentalność”, która prowadzi do odrzucania innowacyjnych pomysłów i kupowania „łachów imitujących prawdziwe ubrania koszarowe i prawdziwe ubrania specjalne”.
• Brak funduszy: Mimo obietnic i testów, brakuje środków finansowych na wprowadzenie lepszych rozwiązań w PSP. Propozycje testowanych modeli są oceniane jako nieadekwatne do potrzeb strażaków.

Idealne cechy i materiały ubrania koszarowego

Aby ubranie koszarowe sprostało wszystkim wyzwaniom, powinno charakteryzować się konkretnymi cechami i być wykonane z odpowiednich materiałów:

Materiały i ich właściwości

Poszukiwana jest lekka, dobrze oddychająca, trudnopalna lub niepalna tkanina. Ważne jest, aby na materiale nie pozostawały smugi potu, a samo ubranie nie było sztywne po praniu.

• Proponowane tkaniny:
  • 70% Kermel / 30% Viskoza FR (około 200 g/m²)
  • 93% Nomex / 5% Kevlar / 2% włókna węglowe (około 180 g/m²)
• Charakterystyka: Obie propozycje powinny zapewniać bardzo dobrą oddychalność, być niepalne, wytrzymałe, lekkie i dobrze współpracować z ubraniami specjalnymi.
• Alternatywy z Zachodu: W krajach zachodnich popularna jest wysokiej jakości 100% bawełna lub mieszanki Kermel/Viskoza i Nomex/Viskoza, wszystkie w wersji trudnopalnej. Takie materiały są chwalone m.in. przez niemieckich strażaków.
• Kolorystyka: Zaleca się kolor granatowy lub ciemnoniebieski.
• Dodatki: Ważne jest, aby ubranie było wykonane z naprawdę dobrych dodatków (rzepów, nici, klamer, gum itp.), które, mimo że stanowią niewielki procent kosztu, znacząco wpływają na funkcjonalność. Zaleca się wyeliminowanie rzepów (szczególnie na rękawach), zastąpienie ich ściągaczami oraz zrezygnowanie z kołnierzyków.

Elementy ubioru i ich krój

• Spodnie: Powinny mieć prosty krój nogawek, bez zwężeń u dołu i odblasków. Maksymalnie dwie kieszenie na nogawkach, choć ich brak nie byłby problemem, ponieważ rzadko są wykorzystywane i mogą utrudniać zakładanie ubrania specjalnego. Krój zbliżony do wojskowego wzoru „moro” jest sugerowany.
• Bluza: Zwykła bluza o kroju bawełnianych bluz, bez polarów, które powodują szybkie przegrzanie pod kurtką ubrania specjalnego.
• Koszulka: Bawełniany T-shirt lub koszulka „polo” w kolorze granatowym lub czarnym, z logo PSP na przodzie (o nowoczesnym designie) oraz napisem „Straż Pożarna” na plecach (żółtym lub jasno limonkowym).
• Obuwie: Zamiast wysokich, sznurowanych butów z zamkiem, sugeruje się niskie obuwie z miękką podeszwą. Takie buty, w połączeniu z odpowiednim krojem spodni, zwiększają komfort noszenia.
• Czapka: Czapka bejsbolówka w ciemnym granacie lub czerni z logo PSP.
• Polar: Porządny polar w ciemnym granacie lub czerni z logo PSP.
• Stopnie służbowe: Proponuje się umieszczanie stopni służbowych na rękawie, rezygnując z pagonów na koszulce. Napis „Straż” na plecach również powinien zostać przemyślany, aby jasno identyfikować formację.

Regulacje prawne i ich interpretacja

Umundurowanie strażaków jest regulowane przepisami prawnymi, które ewoluują w odpowiedzi na potrzeby służby:

• Rozporządzenie z 2021 roku: Z dniem 1 października 2021 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej, wprowadzające nowy typ umundurowania służbowego. Ten ubiór bazuje na koncepcjach innych służb mundurowych (np. wojskowego munduru polowego wz. 2010), z naciskiem na ergonomię, kolor, materiał i wzór.
• Oznaki przynależności państwowej: Nowe regulacje wprowadziły również systematyzację oznak, dodając emblemat z godłem RP na umundurowaniu wyjściowym i reprezentacyjnym oraz naszywkę z flagą RP na umundurowaniu służbowym.
• Codzienne noszenie: Strażak PSP jest zobowiązany ustawowo do noszenia umundurowania w czasie służby. Ubranie koszarowe jest przeznaczone do przebywania na JRG, prac porządkowych i wyjść poza jednostkę, np. do sklepu.

Kwestie dyscyplinarne i zdrowy rozsądek

Praktyka noszenia ubrania koszarowego budzi wiele dyskusji, zwłaszcza w kontekście przepisów i zdrowego rozsądku:

• Brak bluzy w upały: Często pojawia się pytanie, czy strażak może pełnić służbę w JRG w samej koszulce (bez bluzy) w lecie. Zgodnie z rozporządzeniem, strażak pełni służbę na podziale bojowym w koszarach w ubraniu koszarowym, jednak nie ma wyraźnego zapisu o konieczności noszenia bluzy. Wiele jednostek akceptuje noszenie samej koszulki w upalne dni, zwłaszcza podczas przerw i posiłków, o ile stopień służbowy jest widoczny.
• Krótkie spodnie: Rozporządzenie przewiduje krótkie spodnie służbowe tylko dla strażaków pełniących służbę w systemie zmianowym w podziale bojowym, a o ich wydaniu innym strażakom decyduje kierownik jednostki. W kontekście działań ratowniczych, noszenie krótkich spodenek jest zabronione, nawet jeśli byłoby to bardziej praktyczne, np. przy akcjach na wodzie.
• Interpretacja przepisów przez KDR: Rozporządzenie o bezpieczeństwie i higienie służby (BHS) uprawnia Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) do doboru środków ochrony adekwatnych do zagrożeń. Oznacza to, że KDR może decydować o użyciu lekkiego ubrania specjalnego lub pomocniczych środków ochrony indywidualnej. Jednakże, istnieją przypadki, gdzie przełożeni wymagają pełnego ubrania specjalnego nawet w sytuacjach opanowanych lub w upale, co jest sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem i może prowadzić do przegrzania.

Perspektywy na przyszłość

Zamiast szukać idealnego rozwiązania poprzez liczne modyfikacje, należy skupić się na zmianie podejścia. Należy rozważyć całościową ocenę umundurowania w straży, a także modyfikację ubrania służbowego do potrzeb pełnienia służby w koszarach. Możliwe jest stworzenie ubrania wielofunkcyjnego, wykonanego z trwałych surowców, które będzie służyło zarówno do codziennych obowiązków w koszarach, jak i do wyjazdów na pożary traw, prac porządkowych, a nawet wypadków drogowych, pozostawiając ubranie bojowe dla najcięższych akcji.

Dopóki nie zmieni się „mentalność” i podejście do traktowania strażaków jako podmiotów, a nie przedmiotów, i dopóki nie zostanie wyeliminowane „kolesiostwo” w procesach decyzyjnych, jakość i funkcjonalność ubioru koszarowego pozostaną na niezadowalającym poziomie. Należy dążyć do wprowadzenia rozwiązań stosowanych w krajach cywilizowanych, gdzie użytkownik nie godzi się na bubel, a profesjonalizm formacji jest podkreślany również przez odpowiednie umundurowanie.

tags: #strazak #w #ubraniu #koszarowym