Poniższy artykuł przedstawia różnorodne informacje dotyczące wydarzeń związanych ze strażami pożarnymi, potrzebami komunikacyjnymi oraz historycznymi odniesieniami do miejsc takich jak Gaboń i Podegrodzie. Zbiór ten obejmuje zarówno dramatyczne doniesienia o powodziach, jak i relacje z uroczystości strażackich, a także społeczne apele o rozwój transportu publicznego.
Tragiczna powódź w Stroniu Śląskim i rola portalu Remiza.pl
Tragiczne wieści napłynęły ze Stronia Śląskiego w województwie dolnośląskim, gdzie tama, która miała chronić miasto przed wielką wodą, została przerwana. W ciągu kilku godzin cała okolica znalazła się pod wodą, a mieszkańcy zostali zmuszeni do natychmiastowej ewakuacji.
Według informacji przekazanych przez Sieć Obserwatorów Burz, tama w Stroniu Śląskim została przerwana, a masy wody zaczęły płynąć rzeką Biała Lądecka w dół zlewni Nysy Kłodzkiej. „Tama w Stroniu Śląskim nie wytrzymała. Wszystko jest zalewane” - podał portal Remiza.pl. Na miejscu zarejestrowano dramatyczne sceny: pojazdy straży pożarnej zanurzone w wodzie, a także zatopione budynki i rozpacz mieszkańców, którzy musieli opuścić swoje domy.
Stronie Śląskie i sąsiadujący Lądek-Zdrój są obecnie praktycznie odcięte od reszty kraju. Drogi dojazdowe zostały zalane, a jedynie służby ratunkowe mają możliwość dotarcia do poszkodowanych. W obu miejscowościach przeprowadzono ewakuację mieszkańców. Skutki kataklizmu odczuwa cały powiat kłodzki, gdzie ponad 17 tysięcy osób zostało pozbawionych dostaw energii elektrycznej. Niestety, w wyniku zalania terenu, naprawy sieci energetycznej są w tej chwili niemożliwe.
Katastrofa w Stroniu Śląskim to nie jedyny problem, z którym musi zmierzyć się region. Jak poinformował zarządca tamy w Pilchowicach, istnieje realne ryzyko, że w ciągu kilku godzin może dojść do przelania się tamtejszej zapory. Obecnie na miejscu trwają intensywne akcje ratunkowe. Straż pożarna, policja, pogotowie ratunkowe i wolontariusze pracują bez wytchnienia, aby pomóc poszkodowanym i ograniczyć straty. Ewakuowani mieszkańcy zostali tymczasowo ulokowani w bezpiecznych miejscach poza strefą zagrożenia. Katastrofa w Stroniu Śląskim to część szerszego kryzysu powodziowego, który dotyka obecnie wiele regionów Polski. Zalania i ewakuacje trwają w wielu miejscowościach, a służby ratunkowe pracują na pełnych obrotach. Sytuacja jest dynamiczna, ponadto prognozy pogody nie są optymistyczne, zapowiadając dalsze opady deszczu.
Uroczystości strażackie i zjazdy Ochotniczych Straży Pożarnych
Gminny Dzień Strażaka w Słopnicach
W Słopnicach odbyły się uroczystości z okazji Gminnego Dnia Strażaka, które po raz kolejny zgromadziły mieszkańców gminy w hołdzie dla druhów ochotników. To coroczne wydarzenie, obchodzone z okazji wspomnienia św. Floriana, patrona strażaków, stało się nie tylko okazją do modlitwy, ale także momentem, w którym doceniono zasługi lokalnych bohaterów.
Obchody rozpoczęły się od uroczystej mszy świętej w kościele parafialnym pw. św. Jana Pawła II, której przewodniczył ks. Jan Gniewek, proboszcz miejscowej parafii. Wspólnie z ks. Stanisławem Kumiegą i ks. Sebastianem Ligęską, wygłaszającym okolicznościowe kazanie, modlili się o bezpieczeństwo i błogosławieństwo dla strażaków. Po mszy uczestnicy, przy akompaniamencie orkiestry dętej Wiolin, przemaszerowali na plac przed remizą OSP Słopnice Dolne, gdzie odbyła się część oficjalna.
Komendant Gminny ZOSP RP w Słopnicach, dh Henryk Ślazyk, złożył raport Prezesowi Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP, a zarazem Wójtowi Gminy Słopnice, panu Adamowi Sołtysowi. Wójt, w swoim przemówieniu, wyraził słowa uznania i podziękowania dla strażaków za ich bezinteresowną służbę na rzecz społeczności lokalnej. Podczas uroczystości wręczono liczne odznaczenia, w tym Złoty, Srebrny i Brązowy Medal „Za zasługi dla pożarnictwa”. Wśród wyróżnionych znaleźli się: Dh Jan Grucel, Dh Bartłomiej Ślazyk, Dh Tadeusz Grucel oraz Dh Tomasz Florek. Ponadto, 19 strażaków uhonorowano medalem „Za Wysługę Lat”, który stanowi wyraz wdzięczności za ich długoletnią służbę.
W uroczystości wzięli udział także przedstawiciele władz gminnych i powiatowych, w tym radni Rady Gminy Słopnice z Przewodniczącym Józefem Bednarczykiem, Sekretarz Gminy Słopnice Anna Strug oraz Skarbnik Gminy Słopnice Jan Więcek. Wszystkim Druhom Strażakom, którzy na co dzień niosą pomoc mieszkańcom, składamy serdeczne życzenia zdrowia i satysfakcji z pełnionej służby. Niech św. Florian czuwa nad nimi.
Zjazd Oddziału Gminnego Związku OSP RP w Podegrodziu
W dniu 12 marca 2016 roku w Remizie OSP Olszana odbył się Zjazd Oddziału Gminnego Związku OSP RP w Podegrodziu. W zjeździe wzięli udział zaproszeni goście, m.in. Prezes Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Nowym Sączu dh Antoni Bienias oraz Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Nowym Sączu st. bryg. Janusz Basiaga. Przewodniczącym Zjazdu został dh Marek Frączęk, a Sekretarzem Zjazdu dh Mariusz Karpierz. Zjazd podsumował kadencję 2011-2016 oraz wybrał nowe władze na następną kadencję.
Dyskusja o nocnych połączeniach autobusowych - przypadek Gminy Zabierzów
Potrzeba komunikacji nocnej, w tym w Sylwestra
Mieszkańcy Gminy Zabierzów zwrócili się z ogromną prośbą do Pani Wójt Elżbiety Burtan oraz Radnych Gminy Zabierzów o uruchomienie nocnego połączenia autobusowego w gminie. Temat w dyskusjach wśród mieszkańców pojawia się od lat, związane są z nim przede wszystkim powroty z Krakowa w nocy czy to z pracy, czy z wszelkich imprez, w tym Andrzejek i Sylwestra.
W ostatnich miesiącach życie powoli wraca do normalności, dlatego uważamy, że teraz jest odpowiedni moment na to, aby powstała pierwsza nocna linia autobusowa do naszej gminy. Coraz więcej mieszkańców zgłasza potrzebę nocnej linii, i to nie tylko młode osoby, które chciałyby dostać się na/z imprezy itp., ale także osoby, które pracują na nocne zmiany i chcą się dostać bądź wrócić z pracy bez proszenia kogoś o podwózkę czy zamawiania taksówek.
Przedstawiono dwie wariantowe propozycje na połączenie nocne. Linie te mógłby obsłużyć jeden pojazd o długości 9/12 metrów. Mieszkańcy zwracają się z prośbą o przeznaczenie środków w budżecie na 2022 rok na uruchomienie nocnej linii autobusowej i realizację tego zadania, sugerując część środków pozyskać z pracy przewozowej istniejących linii po analizie kursów o najmniejszym zainteresowaniu pasażerów.
Podegrodzie - historia, kultura i współczesność
Położenie geograficzne i wczesna historia
Podegrodzie położone jest w środkowej części Kotliny Sądeckiej, na lewym brzegu Dunajca, który oddziela wieś od Starego Sącza, odległego o około 3 km. We wschodniej części wsi wznoszą się, poprzecinane jarami potoków, wzgórza noszące nazwy: Łazy, Kucowa, Grobla i Zamczysko. Zabudowa usytuowana jest w dolinie Dunajca oraz na zboczach wzgórz. Poszczególne części wsi zachowały tradycyjne nazwy, takie jak: Zapłocie, Zagumie, Kucowie, Niżne i Wyżnę Pola, Barczyna (podobnie nazywa się potok pomiędzy Podegrodziem a Stadłami w północnej części wsi), Kolonia (od osadników niemieckich), Soślina (od rosnącego tu lasu sosnowego), Jadwisin, Pędzicha, Starkowiec i wiele innych. Z przysiółkiem Zapadła Dolina wiąże się legenda, która mówi, że znajdowała się tu niegdyś karczma.
Położenie Podegrodzia przy starym szlaku handlowym biegnącym wzdłuż Dunajca i Popradu oraz żyzne gleby były czynnikami sprzyjającymi rozwojowi osadnictwa na tym terenie. Już w najdawniejszych czasach istniały tu, co zostało potwierdzone podczas prowadzonych prac archeologicznych, osady ludzkie. Około X wieku, po Naszacowicach i Sączu, Podegrodzie stało się centrum polityczno-gospodarczym Sądecczyzny. Oprócz grodów na Zamczysku i Grobli, gdzie swoją siedzibę miał kasztelan, był to kościół datowany na rok 1014 i podgrodzie. Po przekazaniu przez Bolesława Wstydliwego Sądecczyzny św. Kindze, nastąpiły istotne zmiany. Została dokonana lokacja Starego Sącza, który w latach 1268-1272 przejął od Sącza Podegrodzkiego jego funkcje. W 1273 roku po raz pierwszy w dokumentach pojawia się nazwa Podegrodzie, które stało się zwykłą wiejską osadą. Po założeniu w 1280 roku klasztoru ss. Klarysek, Podegrodzie, podobnie jak większość wsi w tym rejonie, weszło w skład ich posiadłości. Pierwszym sołtysem był niejaki Pysz. Ważną datą w dziejach Podegrodzia był rok 1448, w którym to biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki podniósł parafię św. Małgorzaty w Nowym Sączu do rangi kolegiaty i utworzył archidiakonat Sądecki. Jako jego uposażenie wyznaczył parafię w Podegrodziu, a ta tym samym przestała być jednostką samodzielną.
Rozwój społeczno-gospodarczy i rzemiosło
W 1373 roku królowa Elżbieta Łokietkowa wprowadziła prawo niemieckie we wszystkich dobrach klasztornych. Określono wszystkie powinności, do jakich zobowiązani byli mieszkańcy wsi klasztornych. Kmiecie w Podegrodziu musieli płacić czynsz w wysokości 16 skojców od łanu oraz składać daniny w naturze i wykonywać określone posługi. Na rzecz biskupstwa krakowskiego płacono tzw. „świętopietrze”. W 1581 roku sądeckie Klaryski posiadały w Podegrodziu 10 łanów kmiecych, 7 zagród z rolą, 8 zagród bez roli, jednego komornika z bydłem i trzech bez bydła. Sołtysem był Jan Gostwicki.
W XVI wieku nastąpiła zmiana systemu gospodarowania na wsi. Powszechną formą stała się gospodarka folwarczno-pańszczyźniana. W roku 1607 folwark w Podegrodziu wydzierżawił Krystyn Lipski, który był zobowiązany płacić klasztorowi czynsz dzierżawny w wysokości 65 zł polskich rocznie. Po nim dzierżawcami folwarku byli: Stefan Wielogłowski, Krzysztof Stadnicki, a od 1747 roku Ignacy Malczewski, podczaszy zatorski. Chłopi zobowiązani byli do odrabiania pańszczyzny w wysokości 12 godzin dziennie w lecie i 8 godzin w zimie, bez zwolnienia pana nie mogli opuścić wsi. Nastawieni na osiągnięcie maksymalnego zysku dzierżawcy nie robili nic, aby polepszyć ciężkie położenie chłopów. Po konfiskacie w 1782 roku dóbr klasztornych przez cesarza Józefa II, sytuacja chłopów uległa polepszeniu. Mogli uczyć się rzemiosła, zawierać małżeństwa bez zgody pana, zmieniać zawód.
W XVIII wieku w Podegrodziu rozwinęło się rzemiosło. Działający tu rękodzielnicy skupieni byli w 5 cechach: garncarskim, szewskim, kowalskim, rzeźniczym i tkackim. Pod koniec XIX i na początku XX wieku nastąpiło ożywienie działalności społecznej i politycznej. Po zakończeniu I wojny światowej i odzyskaniu niepodległości, mieszkańcy Podegrodzia aktywnie włączyli się do zmian zachodzących w wyzwolonej ojczyźnie. Wznowiły działalność założone wcześniej organizacje.
Czasy wojenne i powojenne - wzmianka o Gaboniu
W okresie II wojny światowej Podegrodzianie aktywnie uczestniczyli w ruchu oporu. Prowadzone było tajne nauczanie. Działalność ta została okupiona ofiarami. Kazimierz Konstanty - żołnierz oddziału partyzanckiego "Obłaza" - został złapany w Gaboniu 3 marca 1945 roku. Antoni Łatka i Jan Chmielak zostali złapani we wrześniu 1939 r. W okresie powojennym nastąpił wyraźny wzrost poziomu życia wsi, zmienił się także jej wygląd. W latach 1945-1968 wybudowano 188 murowanych domów mieszkalnych, w 1955 roku przeprowadzono elektryfikację wsi. Powstały nowe obiekty użyteczności publicznej: szkoła, urząd gminny, ośrodek zdrowia, bank spółdzielczy.
Współczesne Podegrodzie
Dzisiejsze Podegrodzie, kolebka Lachów Sądeckich i jedna z najstarszych wsi Sądecczyzny, zachwyca swoim wyglądem, historią i kulturą. Wśród instytucji działających na terenie gminy warto wymienić: Szkołę Podstawową im. O. St., Muzeum Lachów Sądeckich im. Biblioteka Parafialna przy kościele św. Stowarzyszenie Papczyński - działa od 15.08.2016 r. (kontakt: 606-616-653). Obecnie Stowarzyszenie zbiera środki na rozbudowę muzeum poświęconego czci Św. Parafia Św. oraz przychodnia Zdrowie Rodziny Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Praktyka Grupowa Lekarzy Sp. Zlokalizowana jest tu również Kapliczka Zawierzenia w miejscu urodzenia Św. Jana Pawła II.
