Szafka hydrantowa: budowa, zastosowanie i rodzaje hydrantów wewnętrznych

Szafka hydrantowa wewnętrzna stanowi kluczowy element systemu bezpieczeństwa przeciwpożarowego w budynkach. Jest to specjalna skrzynka, która przechowuje hydrant wewnętrzny - urządzenie podłączone do instalacji wodociągowej, gotowe do użycia w przypadku pożaru. Dzięki niemu możliwe jest szybkie i skuteczne gaszenie pożaru w jego początkowej fazie, często zanim na miejsce dotrze straż pożarna.

Właściciel lub zarządca budynku ponosi odpowiedzialność za utrzymanie szafki hydrantowej w idealnym stanie oraz przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych. Zaniedbania w tym zakresie mogą prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i praktycznych.

Budowa i wyposażenie szafki hydrantowej

W każdej typowej szafce hydrantowej wewnętrznej znajduje się wyposażenie niezbędne do ugaszenia pożaru w jego początkowej fazie. Głównym elementem jest wąż hydrantowy nawinięty na specjalne zwijadło, gotowy do natychmiastowego rozwinięcia. Niektóre szafki mogą być wyposażone w dodatkowe elementy, takie jak regulator ciśnienia, który zapewnia optymalne parametry strumienia wody.

Szafki zazwyczaj są koloru czerwonego lub białego i muszą być wyraźnie oznaczone piktogramami zgodnie z normami, co ułatwia ich szybkie zlokalizowanie w sytuacji awaryjnej.

Główne elementy wyposażenia szafki hydrantowej:

• Wąż hydrantowy: kluczowy element umożliwiający gaszenie pożaru z pewnej odległości.
• Zwijadło wężowe: służy do przechowywania węża. Może być stałe lub wychylne, a jego średnica musi być odpowiednia do średnicy węża. Zgodnie z normą, zwijadło powinno być koloru czerwonego.
• Zawór odcinający wlotowy: umożliwia otwarcie lub zamknięcie dopływu wody do węża. Może być ręczny (dźwigniowy lub grzybkowy) lub automatyczny.
• Prądownica: element znajdujący się na końcu węża, służący do ukierunkowania i sterowania strumieniem wody. Prądownica powinna zapewniać możliwość ustawienia strumienia wody w pozycji zamkniętej, rozproszonej lub zwartej. Wyróżnia się prądownice uruchamiane obrotowo, dźwigniowo lub spustowo.

Rodzaje hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne różnią się przede wszystkim średnicą węża, co przekłada się na ich wydajność i zastosowanie. Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje:

• Hydrant 25: oznaczany cyfrą 25, wskazującą na średnicę wewnętrzną węża w milimetrach. Jest to najczęściej stosowany typ w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej.
• Hydrant 33: o średnicy wewnętrznej węża 33 mm. Stosowany zazwyczaj w garażach.
• Hydrant 52: o średnicy wewnętrznej węża 52 mm. Charakteryzuje się najwyższą wydajnością i jest przeznaczony do budynków przemysłowych, magazynowych oraz wysokich i wysokościowych.

Hydranty 25 i 33 zazwyczaj wyposażone są w węże półsztywne. Charakteryzują się one własną elastycznością, ale jednocześnie zachowują tyle sztywności, że zwinięcie ich w krąg nie zamyka przekroju. Pozwala to na wyciągnięcie ze zwijadła tylko potrzebnego odcinka węża, bez ryzyka splątania czy załamania, co zapobiega spadkom ciśnienia i wydajności.

Hydranty 52 często wyposażane są w węże płasko składane. Są one wiotkie, gdy nie są napełnione wodą, i całkowicie zamykają swój przekrój. Ich prawidłowe użycie jest bardziej kłopotliwe, ponieważ wymagają całkowitego rozwinięcia i uwagi, aby uniknąć załamań. Trudność obsługi jest jednak rekompensowana znacząco większą wydajnością.

Zastosowanie hydrantów wewnętrznych

Hydranty wewnętrzne są przeznaczone do gaszenia pożarów w ich początkowej fazie. Ich zastosowanie jest wymagane w zależności od potencjalnego zagrożenia pożarowego, które zależy od wielkości, wysokości budynku, liczby przebywających w nim osób oraz ilości materiałów palnych.

Wymagania dotyczące rozmieszczenia i stosowania:

• Zasięg: Hydranty rozmieszcza się tak, aby swoim zasięgiem kryły całą powierzchnię budynku, co oznacza możliwość doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dostarczenia wody w każde jego miejsce.
• Długość węża: Dla hydrantów 25 i 33 zasięg obejmuje do 30 metrów odcinka węża plus 3 metry prądu wody.
• Lokalizacja: W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty montuje się na każdej kondygnacji, zazwyczaj w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza, do pomieszczeń technicznych i magazynowych.

Przepisy określają szczegółowe kryteria stosowania hydrantów w zależności od kategorii zagrożenia ludzi (ZL) oraz przeznaczenia budynku:

• Budynki kategorii ZL I, ZL II, ZL V: Hydranty są wymagane, gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
• Budynki kategorii ZL III: W budynkach średniowysokich hydrant jest wymagany, gdy powierzchnia strefy pożarowej przekracza 200 m².
• Garaże: Hydranty 33 stosuje się w garażach jednokondygnacyjnych, zamkniętych, przeznaczonych dla więcej niż 10 stanowisk postojowych.
• Budynki przemysłowo-magazynowe (PM): Obowiązek stosowania hydrantów wynika z gęstości obciążenia ogniowego (powyżej 500 lub 1000 MJ/m²) oraz powierzchni strefy pożarowej (powyżej 100 lub 200 m²).
• Hydranty 52: Stosowane w budynkach wysokich i wysokościowych, a także do ochrony stref pożarowych kategorii ZL IV.

Ciśnienie i wydajność

Kluczowym parametrem dla prawidłowego działania hydrantu jest odpowiednie ciśnienie wody. Przepisy nakładają obowiązek utrzymania ciśnienia dla zaworów hydrantów 25 w granicach 0,2 - 1,2 MPa (2-12 barów). Dla zaworów hydrantów 33 i 52 dopuszczalna górna granica ciśnienia jest niższa i wynosi 0,7 MPa (7 barów).

Niższe ciśnienie dla hydrantów 33 i 52 wynika z trudności w kontrolowaniu silniejszego strumienia wody przy użyciu grubszych węży. W przypadku hydrantu 25, nawet przy wyższym ciśnieniu, wężem łatwiej kierować osobie o średniej posturze.

Wydajność hydrantów jest proporcjonalna do ich średnicy:

• Hydrant 52: podaje prawie trzy razy więcej wody niż hydrant 25 i niemal dwukrotnie więcej niż hydrant 33.
• Minimalna wydajność poboru wody dla większości popularnych hydrantów wewnętrznych wynosi 1 litr na sekundę na wylocie prądownicy.

Użycie hydrantu wewnętrznego - praktyczne aspekty

Obsługa hydrantu wewnętrznego, zwłaszcza w porównaniu do gaśnicy, jest bardziej złożona i zazwyczaj wymaga zaangażowania co najmniej dwóch osób.

• Przygotowanie: Należy rozwinąć odpowiedni odcinek węża, upewniając się, że nie ulegnie on splątaniu lub załamaniu.
• Odkręcenie zaworu: Jedna osoba odkręca zawór hydrantowy, wpuszczając wodę pod ciśnieniem do węża.
• Kierowanie prądownicą: Druga osoba kieruje prądownicą w stronę ogniska pożaru.

W przypadku hydrantów 52 z wężem płasko składanym, obsługa dwuosobowa jest wręcz niezbędna. Wąż musi być całkowicie rozwinięty przed podaniem wody, aby uniknąć zaplątania. Jedna osoba musi trzymać prądownicę, a druga odkręcić zawór.

Ważne: Przed rozpoczęciem akcji gaśniczej wodą z hydrantu, bezwzględnie należy odłączyć dopływ prądu do budynku, aby uniknąć porażenia prądem. Wymaga to obecności dodatkowej osoby odpowiedzialnej za znalezienie i wyłączenie przeciwpożarowego wyłącznika prądu.

Samo zjawisko pożaru stwarza poważne zagrożenia, a amatorska akcja gaśnicza może być nadmiernym ryzykiem. Z tych powodów, mimo dostępności, hydranty wewnętrzne są stosowane rzadziej niż gaśnice, które są szybsze, bezpieczniejsze i łatwiejsze w obsłudze dla pojedynczej osoby.

Konserwacja i przeglądy

Prawidłowe funkcjonowanie szafki hydrantowej i jej wyposażenia zapewnia regularna konserwacja i przeglądy, które muszą być przeprowadzane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i przeszkolenie.

Częstotliwość przeglądów:

• Przeglądy techniczne: co najmniej raz w roku.
• Przeglądy hydrauliczne: co najmniej raz na 5 lat.

Podczas przeglądów sprawdzana jest szczelność instalacji, drożność węży, stan zaworów i ogólny stan szafek. Każdy przegląd i konserwacja muszą być dokładnie udokumentowane w protokołach oraz wpisane do karty obiektu budowlanego.

Przepisy prawne dotyczące szafek hydrantowych

Zasady dotyczące działania, rozmieszczenia i wyposażenia szafek hydrantowych wewnętrznych w Polsce są ściśle określone przez prawo i normy techniczne.

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109, poz. 719).
• Ustawa z dnia 21 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.

Przepisy te precyzują wymagania dotyczące lokalizacji szafek (najczęściej przy klatkach schodowych, na korytarzach, przy wejściach), ich oznakowania, wyposażenia oraz parametrów technicznych.

Niesprawne lub niekompletnie wyposażone szafki hydrantowe mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym kar finansowych od organów kontrolnych oraz odmowy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela w przypadku pożaru.

Stojaki hydrantowe - uzupełnienie systemu

Oprócz hydrantów wewnętrznych, w systemach przeciwpożarowych stosuje się również stojaki hydrantowe. Są to specjalistyczne urządzenia armatury pożarniczej, które pełnią funkcję mobilnego interfejsu między podziemnym hydrantem przeciwpożarowym a wężami tłocznymi.

Zastosowanie stojaków hydrantowych:

• Działania gaśnicze: podstawowe zastosowanie.
• Próby ciśnieniowo-wydajnościowe: do okresowych kontroli sieci hydrantowych.
• Zaopatrzenie w wodę dla przemysłu i budownictwa: do celów technologicznych, na placach budowy.

Stojaki hydrantowe wykonane są zazwyczaj ze stopów aluminium, stali nierdzewnej lub mosiądzu. Występują w wersjach pojedynczych i podwójnych, a także z wodomierzem. Standardowe ciśnienie robocze stojaków wynosi 1,0 MPa (10 barów).

Po każdym użyciu stojak należy dokładnie wypłukać, osuszyć i przechowywać w odpowiednich warunkach. Regularna wymiana uszczelek jest kluczowa dla zachowania jego szczelności.

tags: #szafka #hydrantowa #na #instiejacy #hydrant