Szkolenie podstawowe jest kluczową przepustką do udziału w pierwszej akcji ratowniczo-gaśniczej. Celem artykułu jest szczegółowe przedstawienie, jak wygląda to szkolenie dla strażaków-ratowników Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), uwzględniając najnowszy program i obowiązujące procedury. Zakres tematów poruszanych na szkoleniu podstawowym jest bardzo szeroki, co wynika z faktu, że jako strażak-ratownik podczas akcji można spotkać się z wieloma różnymi sytuacjami, do których trzeba być odpowiednio przygotowanym.
Zmiany w Programie Szkolenia i Podstawy Prawne
Zmiany w programie szkolenia podstawowego w zawodzie strażak zostały wprowadzone 3 grudnia 2020 roku. Nowy Program szkolenia został opracowany przez zespół powołany w czerwcu przez Komendanta Głównego PSP nadbryg. Bartkowiaka. Obecnie szkolenia podstawowe realizowane są w oparciu o program szkolenia podstawowego strażaka ratownika OSP z dnia 4 marca 2022 roku.
Centralna Lista Potrzeb Szkoleniowych (CLiPS)
Szkoła Podoficerska Państwowej Straży Pożarnej w Bydgoszczy prowadzi Centralną Listę Potrzeb Szkoleniowych (CLiPS) i koordynuje kolejność kierowania kandydatów na szkolenie. W przypadku zagrożenia przekroczenia przez kandydatów na szkolenie maksymalnego czasu 90 dni od przyjęcia do służby do skierowania na szkolenie podstawowe w zawodzie strażak, dopuszcza się realizację szkoleń przez pozostałe szkoły PSP, a także wykorzystanie kadry i bazy dydaktycznej ośrodków szkolenia w komendach wojewódzkich PSP.
Kryteria Uczestnictwa i Proces Zgłaszania
W szkoleniu podstawowym mogą uczestniczyć osoby, które ukończyły 16 lat i nie przekroczyły 65 lat. W przypadku osób nieletnich wymagana jest zgoda rodziców lub prawnych opiekunów na udział w szkoleniu. Osoby niepełnoletnie, które zdały egzamin, otrzymują zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, natomiast zgodnie z obowiązującym prawem w działaniach ratowniczo-gaśniczych będą mogły brać udział po ukończeniu 18 roku życia.
Aby wziąć udział w szkoleniu podstawowym dla strażaków-ratowników OSP, należy być członkiem jednostki. Tylko jednostka macierzysta może skierować kandydata na szkolenie, które realizowane jest przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej.
Organizacja Szkolenia i Metody Nauczania
Szkolenie podstawowe rozpoczyna się spotkaniem organizacyjnym, podczas którego realizowana jest tematyka instruktażu ogólnego w ramach szkolenia wstępnego z Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BHP). W pierwszym dniu szkolenia kandydaci zostają przeszkoleni z zakresu BHP (instruktaż ogólny) i otrzymują karty szkolenia BHP. Z tymi kartami muszą udać się do swoich jednostek, gdzie Naczelnik jednostki przeprowadza instruktaż stanowiskowy i potwierdza to wpisem w otrzymanej wcześniej karcie szkolenia.
Szkolenie może być realizowane stacjonarnie lub, w zakresie teoretycznym, przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość. Przykładowo, w przeszłości, z uwagi na stan pandemii, szkolenie było realizowane z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość dla bezpieczeństwa słuchaczy i kadry dydaktycznej. Uczestnicy szkolenia zobowiązani są do odbycia części teoretycznej szkolenia na platformie edukacyjnej dla jednostek OSP, dostępnej pod adresem www.wint.pl. Zajęcia praktyczne powinny być realizowane z zachowaniem zasady 1 instruktor na 4-10 słuchaczy.
W czasie szkolenia często organizowane są wyjazdy do specjalistycznych ośrodków. Przykładem jest wyjazd do Ośrodka Szkolenia PSP w Słupsku na zajęcia w komorze dymowej, które są kluczowe dla praktycznego przygotowania strażaków.
Bloki Tematyczne Szkolenia Podstawowego
Program szkolenia podstawowego obejmuje szeroki zakres wiedzy i umiejętności, podzielonych na bloki tematyczne, które mają przygotować strażaków na różnorodne wyzwania. Do najważniejszych z nich należą:
- Bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP) - szczegółowe zasady bezpiecznej pracy strażaka, znajomość przepisów i procedur.
- Służba wewnętrzna - podstawy organizacji jednostki, dyscypliny i funkcjonowania służb ratowniczych.
- Podstawy organizacji akcji gaśniczej - teoria i praktyka zarządzania działaniami ratowniczo-gaśniczymi, taktyka i techniki.
42. klasa Georgia Smoke Divers – trening
Wymagane Środki Ochrony Indywidualnej
Na wszystkich zajęciach praktycznych wymagane jest posiadanie kompletu środków ochrony indywidualnej. Obejmuje to: ubranie specjalne, obuwie specjalne, kominiarkę, hełm oraz rękawice ochronne. Jest to niezbędne dla bezpieczeństwa uczestników podczas ćwiczeń.
Proces Egzaminacyjny
Każdy temat kończy się egzaminem, który należy zaliczyć na co najmniej 80%. Wynik testów z modułów online należy wygenerować i dostarczyć wraz z kartą skierowania, a najpóźniej w dniu rozpoczęcia szkolenia. Całość egzaminu końcowego składa się z części teoretycznej, praktycznej oraz dodatkowego egzaminu z BHP.
Egzamin Teoretyczny
Część teoretyczna egzaminu przeprowadzana jest pisemnie, zazwyczaj składa się z kilkudziesięciu pytań zamkniętych jednokrotnego wyboru. Jeżeli zajęcia teoretyczne realizowane były przy wykorzystaniu metod nauczania na odległość, część teoretyczna egzaminu przeprowadzana jest po ukończeniu modułu teoretycznego i przed rozpoczęciem zajęć praktycznych. W przypadku gdy zajęcia teoretyczne odbywały się stacjonarnie, cały egzamin zostaje zorganizowany na zakończenie szkolenia. Egzamin teoretyczny zostaje zaliczony, jeżeli zdający uzyskał minimum 70% możliwych do zdobycia punktów.
Egzamin Praktyczny
Do egzaminu praktycznego zostają zakwalifikowane osoby, które zrealizowały zagadnienia poruszane na szkoleniu, otrzymały zaliczenie z części teoretycznej egzaminu i zaliczyły test w komorze dymowej. Na egzaminie praktycznym można spodziewać się wszystkiego, co było ćwiczone podczas zajęć. Kluczowe jest zwrócenie uwagi na umiejętność posługiwania się specjalistycznym sprzętem, znajomość zasad prowadzenia korespondencji radiowej oraz znajomość przepisów BHP.
Egzamin z BHP
Egzamin z zakresu BHP przeprowadzany jest na zakończenie szkolenia, po zrealizowaniu wszystkich zajęć określonych w programie. Składa się on z testu, zawierającego minimum 10 zadań wielokrotnego wyboru z jedną prawidłową odpowiedzią.