Czujki dymu i tlenku węgla są prostym i tanim sposobem na zabezpieczenie domu oraz domowników przed zaczadzeniem bądź pożarem. W Polsce co roku giną dziesiątki osób, a 60-70% przypadków to ofiary zetknięcia z dymami i toksycznymi produktami spalania, takimi jak tlenek węgla, chlorowodór czy cyjanowodór. Urządzenia te wprawdzie nie zapobiegają powstaniu pożaru czy emisji czadu, ale skutecznie mogą zaalarmować lokatorów mieszkania, dając im bezcenny czas na reakcję i ewakuację. Świadomość, że w warunkach zagrożenia ryzyko utraty życia gwałtownie rośnie, sprawia, że domowe czujki dymu i tlenku węgla znajdują nabywców w wielu krajach na świecie.
Czujki dymu: Gdzie i jak je instalować?
Statystyki pożarów w zależności od miejsca powstania pokazują, że najwięcej pożarów występuje w kuchni. Również w kuchni 41% wypadków związanych jest z obrażeniami ciała. Natomiast miejscem występowania największej ilości ofiar śmiertelnych jest pokój wypoczynkowy i jadalnia (42% ogółu przypadków śmiertelnych). Czujki dymu są Twoją pierwszą linią obrony przed tymi zagrożeniami.
Zasady rozmieszczenia czujek dymu
- Zalecane zasady rozmieszczania czujek domowych opierają się przede wszystkim na umieszczeniu czujki w korytarzu na każdej z kondygnacji.
- Standardy budowlane w Wielkiej Brytanii oraz amerykańska norma NFPA 74 (brak polskich uregulowań) wymagają, aby każdy dom jednorodzinny był wyposażony w co najmniej jedną czujkę na jedną kondygnację. Dodatkowo, czujki te muszą być połączone, aby w razie alarmu jednej, wszystkie dawały sygnał do ewakuacji.
- Wiele osób decyduje się jednak na zakup tylko jednej czujki dymu pomimo tego, że w domu jest więcej niż jedna kondygnacja. W takiej sytuacji dla bezpieczeństwa należałoby ją umieścić na wyższej kondygnacji, ponieważ będzie ona miała możliwość wykrycia pożaru zarówno na parterze, jak i na wyższej kondygnacji.
- Jeśli dom ma jedną kondygnację, należy zainstalować pierwszą (podstawową) czujkę pożarową w korytarzu lub holu pomiędzy sypialnią a pokojem wypoczynkowym. Czujkę należy umieścić jak najbliżej pokoju wypoczynkowego.
- Jeśli dom jest bardzo duży, a korytarze lub hol jest szeroki, jedna czujka będzie niewystarczająca.
- Jeśli dom ma więcej niż jedną kondygnację, najlepszym miejscem dla umieszczenia czujek dymu jest hol na parterze, w pobliżu klatki schodowej, ponieważ właśnie tam istnieje największe prawdopodobieństwo wykrycia pożaru.
Prosta instalacja, niska cena i łatwa konserwacja to dodatkowe atuty przemawiające za zainstalowaniem czujki w każdym domu. W Polsce nie ma obowiązku instalowania tego typu urządzeń w domach, tak jak ma to miejsce w niektórych krajach na świecie. Obecnie na rynku pojawiły się doskonałe czujki dymu polskiej produkcji, dostępne w wersji zasilanej z baterii oraz umożliwiającej podłączenie do instalacji, np. antywłamaniowej.
Czujki tlenku węgla: "Cichy zabójca" i ochrona przed nim
Niebezpieczeństwo zaczadzenia związane jest głównie z tym, że tlenek węgla jest gazem niewyczuwalnym zmysłami człowieka (bezwonny, bezbarwny i pozbawiony smaku). Ten „cichy zabójca” nazywany jest tak nie bez powodu - człowiek nie jest w stanie wykryć go swoimi zmysłami. Pierwsze objawy zatrucia, takie jak ból głowy, nudności czy zawroty głowy, są często mylone z przeziębieniem lub zmęczeniem. Gdy stężenie czadu wzrasta, dochodzi do utraty przytomności, a w konsekwencji do zgonu.
W trosce o własne bezpieczeństwo, warto rozważyć zamontowanie w domu czujki tlenku węgla. Pomimo że nie zapobiegają one powstaniu czadu, skutecznie mogą zaalarmować lokatorów mieszkania, w którym wydziela się ten niebezpieczny gaz. Bezpłatne czujki dymu i czadu to jedyna skuteczna bariera ochronna. Urządzenie to monitoruje skład powietrza 24 godziny na dobę i jest w stanie wykryć niebezpieczne stężenie gazu na długo przed tym, zanim stanie się ono groźne dla życia człowieka.
Zasady montażu czujek tlenku węgla
- Czujki tlenku węgla powinny być montowane zgodnie z zaleceniami producenta, najczęściej na wysokości wzroku, min. 1,5 m od podłogi oraz około 2 m od urządzeń mogących być źródłem tlenku węgla.
- Detektorów tych nie należy montować zarówno w tzw. martwych przestrzeniach (np. wnękach zasłoniętych przez meble czy zasłony, w szczycie dachu itp.), jak i tam, gdzie ich działanie będzie zakłócone przez bezpośredni dopływ świeżego powietrza (np. w pobliżu drzwi, okien, kratek wentylacyjnych, wentylatorów).
- Urządzeń tych nie powinno się również umieszczać w miejscach narażonych na działanie kurzu, brudu, aerozoli i domowych chemikaliów oraz w pomieszczeniach o dużej wilgotności powietrza.
- Liczba czujników tlenku węgla, jakie należy zamontować w budynku, zależy od wielu czynników, m.in.: ilości i lokalizacji urządzeń mogących być źródłem CO, układu budynku i ilości sypialni.
- Generalną zasadą jest rozmieszczenie czujników w taki sposób, aby w przypadku ich zadziałania sygnał był słyszalny w sypialniach.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że czujki tlenku węgla nie wykrywają innych gazów (np. metanu, propanu, butanu).
Ogólnopolskie i lokalne programy wsparcia w instalacji czujek
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) oraz Państwowa Straż Pożarna (PSP) ogłosiły program montażu aż 140 tysięcy urządzeń ratujących życie. Jest to część szerszej kampanii społecznej „Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa!”, która od lat promuje instalowanie detektorów w każdym polskim domu. Tegoroczna edycja, wzbogacona o realne przekazanie urządzeń, stanowi milowy krok w budowaniu kultury bezpieczeństwa w Polsce.
Czujka na straży Twojego bezpieczeństwa
Bezpłatne czujki dymu i czadu - kryteria wyboru beneficjentów
MSWiA oraz PSP tak zaprojektowały program, aby pomoc trafiła tam, gdzie jest ona najbardziej potrzebna. Ministerstwo oraz strażacy chcą, aby bezpłatne czujki dymu i czadu trafiły do grup wysokiego ryzyka. Głównym priorytetem są seniorzy, którzy często zamieszkują w starym budownictwie ze zmodernizowanymi systemami grzewczymi i korzystają z tradycyjnych pieców węglowych i kaflowych. To właśnie osoby starsze, często mieszkające samotnie, są najbardziej narażone na tragiczne skutki pożaru.
„Ochrona ludności i obrona cywilna to także te inwestycje, które są najbliżej ludzi, w codzienne bezpieczeństwo. Tak postrzegamy tę akcję. Zdecydowaliśmy, że będziemy przekazywać czujki osobom najbardziej zagrożonym zatruciem dymem czy tlenkiem węgla, trafiać do osób, które z racji warunków mieszkaniowych, bądź zagrożeń, jakie są wokół nich, takiego wsparcia potrzebują” - mówi minister Marcin Kierwiński.
Oprócz seniorów, kryteria wyboru beneficjentów obejmują osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej. Wybór konkretnych adresatów odbywa się przy ścisłej współpracy z lokalnymi ośrodkami pomocy społecznej. Urządzenia trafią również do mieszkań komunalnych i socjalnych, gdzie stan techniczny instalacji często pozostawia wiele do życzenia.
Strażak w roli montera - jak wygląda akcja w praktyce?
To, co wyróżnia ten program na tle dotychczasowych działań, to logistyka i sposób realizacji. Ministerstwo postawiło na kompleksowość - hasło „strażacy montują czujki” nie jest jedynie sloganiem. Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej oraz druhowie z Ochotniczych Straży Pożarnych nie będą jedynie organizować spotkań, by wręczyć pudełko z urządzeniem. Strażacy przeprowadzą także profesjonalny instruktaż związany z czujką, który obejmuje m.in. pierwsze uruchomienie czy informacje związane z montażem czujek w optymalnym miejscu, tak aby jej skuteczność była jak najwyższa.
„Zależy nam, by strażacy trafiali bezpośrednio do domów i instalowali czujki. Budowali przeświadczenie o tym, jak ważna jest profilaktyka” - wyjaśnia szef MSWiA.
Finansowanie i współpraca samorządowa
Skala przedsięwzięcia, obejmująca 140 tysięcy bezpłatnych czujek dymu i czadu, wymagała stworzenia solidnego mechanizmu finansowego i organizacyjnego. Fundusze na ten cel pochodzą z budżetu państwa (około 5 mln zł). Jednak sama dystrybucja nie byłaby możliwa bez zaangażowania struktur samorządowych.
Gminy i powiaty najlepiej znają specyfikę swojego terenu. Wiedzą, które budynki są najbardziej zagrożone pożarami ze względu na wiek i stan techniczny. Dzięki połączeniu sił administracji centralnej z lokalnymi jednostkami, proces docierania do beneficjentów jest szybki i sprawny.
„Rozdysponowanie 140 tysięcy czujek dymu i tlenku węgla to realne zabezpieczenie tysięcy mieszkań i rodzin w całej Polsce” - podkreśla komendant główny PSP nadbryg. Wojciech Kruczek.
Lokalne inicjatywy
W Krakowie trwa akcja przekazywania mieszkańcom czujników dymu i tlenku węgla. Czujniki są przekazywane podczas spotkań informacyjno-edukacyjnych oraz w trakcie bezpośrednich wizyt strażaków w mieszkaniach osób wskazanych przez pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Zarządu Budynków Komunalnych. Miasto planuje kontynuować działania zwiększające bezpieczeństwo mieszkańców. W pierwszej kolejności wsparcie trafia do seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Podczas spotkań z mieszkańcami strażacy prowadzą krótkie szkolenia. Dodatkowo dla uczniów szkół podstawowych organizowane będą zajęcia w sali edukacyjnej PSP „Ognik”, znajdującej się na terenie Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej nr 2. Za realizację programu odpowiada Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie we współpracy z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej, Polskim Czerwonym Krzyżem oraz Zarządem Budynków Komunalnych.
Podobne inicjatywy mają miejsce w innych miastach. W Słupsku część otrzymanych urządzeń niezwłocznie przekazano do Domu Dziennego Pobytu „Bezpieczna Przystań”, aby zwiększyć bezpieczeństwo seniorów i osób wymagających wsparcia. Pozostałe czujniki trafią do rodzin objętych pomocą MOPR, szczególnie tych znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Akcja jest efektem zaangażowania Komendy Miejskiej PSP w Słupsku oraz Straży Miejskiej w Słupsku.
Koszt niewielki, ratunek bezcenny - apel o bezpieczeństwo
Każdego roku w pożarach giną setki osób. Większości tych tragedii można by uniknąć. Wystarczy jedno niewielkie urządzenie - czujka dymu. Kosztuje około 50 zł, czyli mniej niż rodzinny obiad, a daje Ci bezcenną szansę na uratowanie życia swojego i bliskich.
Pożary to jedno z największych zagrożeń w domach i mieszkaniach. Najczęściej wybuchają w nocy - wtedy, gdy śpisz i nie masz szans ich zauważyć. Ogień rozprzestrzenia się błyskawicznie - już po 2-3 minutach może objąć całe mieszkanie. Ale to nie płomienie są najgroźniejsze, lecz dym i czad. Czujka dymu daje Ci to, czego nie zapewni żaden inny domowy sprzęt - czas na reakcję i ucieczkę. Jej montaż to kwestia chwili - na suficie lub ścianie, bez kabli, bez specjalistycznej wiedzy. Jedyne, o czym trzeba pamiętać, to wymiana baterii raz w roku.
Każdego roku strażacy ryzykują zdrowiem i życiem, wchodząc w płonące budynki, aby ratować ludzi uwięzionych przez ogień i dym. Wielu z tych dramatów można by uniknąć, gdyby w domach znajdowały się czujki. Zrób coś, co naprawdę ma znaczenie. Zrób to dla siebie. Dla dzieci. Dla rodziców. Dla przyjaciół. Jeżeli w Państwa domach nie ma jeszcze czujnika dymu lub tlenku węgla - warto jak najszybciej to zmienić.