Zawód technika pożarnictwa wymaga wszechstronnej wiedzy i umiejętności z zakresu działań ratowniczych oraz zarządzania nimi. Droga do uzyskania tego tytułu wiąże się z ukończeniem specjalistycznego kształcenia oraz zdaniem egzaminów zawodowych, które weryfikują poziom opanowania wymaganych kwalifikacji.
Rola i Zadania Technika Pożarnictwa
Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik pożarnictwa jest przygotowany do wykonywania kluczowych zadań zawodowych. Obejmują one przede wszystkim:
- W zakresie kwalifikacji BPO.03. Wykonywanie działań ratowniczych:
- wykonywanie czynności ratowniczych;
- rozpoznawanie i likwidacja zagrożeń podczas działań ratowniczych;
- postępowanie zgodnie z przepisami regulaminów służbowych.
- W zakresie kwalifikacji BPO.04. Zarządzanie działaniami ratowniczymi.
Egzamin Zawodowy: Struktura i Terminy
Egzamin zawodowy jest formą oceny poziomu opanowania przez zdających wiadomości i umiejętności z zakresu kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. Przystąpienie do egzaminu w trakcie nauki jest warunkiem promocji do następnej klasy oraz ukończenia szkoły.
Egzamin składa się z dwóch części: pisemnej i praktycznej.
Terminy i Deklaracje
Terminy egzaminu zawodowego ustala Dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, który w komunikacie publikowanym każdego roku w sierpniu podaje dokładne daty egzaminów z poszczególnych kwalifikacji, które będą przeprowadzone w nadchodzącym roku szkolnym. Aby przystąpić do egzaminu, należy złożyć deklarację:
- do 15 września - jeżeli uczeń przystępuje do egzaminu, którego termin główny został ustalony między 2 listopada a 28 lutego danego roku szkolnego;
- do 7 lutego - jeżeli uczeń przystępuje do egzaminu, którego termin główny został ustalony między 1 kwietnia a 31 sierpnia danego roku szkolnego.
Część Pisemna
Część pisemna egzaminu trwa 60 minut i odbywa się z wykorzystaniem elektronicznego systemu. Ma formę testu złożonego z 40 zadań zamkniętych, każde z nich zawiera cztery odpowiedzi do wyboru, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za część pisemną można zdobyć maksymalnie 40 punktów.
Część Praktyczna
Część praktyczna polega na wykonaniu zadania składającego się z kilku rezultatów, którymi mogą być wyrób, usługa lub dokumentacja. Egzamin trwa od 120 do 240 minut, zależnie od specyfiki zadania (może to być 120, 150, 180, 210 lub 240 minut). Uczestnicy rozwiązują zadanie umieszczone w arkuszu egzaminacyjnym na specjalnie przygotowanym stanowisku.
Przykład Zadania w Części Praktycznej (Kwalifikacja BPO.03)
Część praktyczna egzaminu z kwalifikacji BPO.03 Wykonywanie działań ratowniczych jest przeprowadzana według modelu W i trwa 120 minut. Przykład takiego zadania może polegać na wykonaniu szeregu czynności ratowniczych, symulujących realną sytuację.
Kandydat, będąc na stanowisku egzaminacyjnym, musi nawiązać kontakt z egzaminatorem, wykorzystując radiotelefon przenośny oraz stosując zasady organizacji łączności w sieciach radiowych UKF PSP. Wymaga się użycia określonego kryptonimu radiowego (np. RATOWNIK + nr stanowiska). Następnie, kandydat ma za zadanie przygotować linię wężową do podawania prądu zwartego wody. W tym celu należy sprawić linię główną złożoną z dwóch odcinków węża W-75 od nasady tłocznej motopompy (lub innego sprzętu do podawania wody znajdującego się na stanowisku egzaminacyjnym) zakończoną rozdzielaczem oraz linię gaśniczą z dwóch odcinków węża W-52.
Sprawianie linii gaśniczej i podawanie środka gaśniczego należy wykonać z użyciem sprzętu ochrony układu oddechowego (maska założona na twarz, automat oddechowy połączony z zaworem wdechowym). Linię gaśniczą przeprowadza się wewnątrz przeszkody symulującej ograniczoną przestrzeń w budynku (np. rury betonowej). Po pierwszym przejściu przez rurę należy wykonać awaryjną ewakuację poszkodowanego (manekin), przemieszczając go metodą Rauteka przez rurę betonową, a następnie pozostawić manekina na podłożu. Kontynuując sprawianie linii gaśniczej, kandydat musi przemieszczać się wzdłuż linii wężowej, każdorazowo przechodząc wewnątrz rury. Zakończenie czynności związanych ze sprawianiem linii wężowej należy zgłosić egzaminatorowi z wykorzystaniem radiotelefonu. Następnie zgłasza się gotowość podawania prądu wody i demonstruje technikę podawania prądu gaśniczego wody zwaną „omiatanie”. Podawanie wody do linii wężowej gaśniczej wykonuje asystent, a komunikacja z nim realizowana jest w oparciu o znaki gestowe. Po tych czynnościach następuje zwinięcie linii wężowej zgodnie z zasadami taktyki i złożenie sprzętu do pozycji wyjściowej.
Kolejny etap zadania obejmuje uniesienie rury betonowej z wykorzystaniem pneumatycznego zestawu podnoszącego wysokociśnieniowego, ustawienie jej na dwóch belkach o przekroju kwadratowym, umieszczonych poprzecznie do niej na przeciwległych końcach, a także zabezpieczenie rury przed turlaniem się. Zakończenie czynności zgłasza się egzaminatorowi z użyciem radiotelefonu. Następnie rurę betonową ustawia się do pozycji wyjściowej z użyciem pneumatycznego zestawu podnoszącego wysokociśnieniowego, a użyty sprzęt składa się w wyznaczonym miejscu.
Ostatnim elementem zadania jest wykonanie w wyznaczonym miejscu stanowiska do ratownictwa wysokościowego (np. do samoratowania) z wykorzystaniem liny alpinistycznej i węzła skrajny tatrzański. Na drugim końcu liny wykonuje się węzeł ósemka (z możliwością wpięcia w karabinek). Zakończenie wszystkich ww. czynności zgłasza się do egzaminatora z wykorzystaniem radiotelefonu.
Podczas całego zadania należy pamiętać o stosowaniu środków ochrony osobistej, zasad BHP, instrukcji obsługi sprzętu, obowiązujących procedur oraz zasad postępowania właściwych dla zawodu ze szczególnym uwzględnieniem taktyki.
Inne Zadania Praktyczne (Kwalifikacja BPO.04)
Zadania praktyczne z zakresu kwalifikacji BPO.04. Zarządzanie działaniami ratowniczymi często skupiają się na umiejętności sporządzania dokumentacji oraz analizy sytuacji. Przykładem jest zadanie, w którym na podstawie dostarczonych danych ze scenariusza zdarzenia (np. pożar, miejsce, czas, uczestniczące jednostki), należy wypełnić szereg tabel:
- tabelę 1 - wydane rozkazy dla zastępu nr 1 i zastępu nr 2;
- tabelę 2 - analiza zapotrzebowania na środki niezbędne do prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych;
- tabelę 3 - określone wymagania techniczno-budowlane oraz przeciwpożarowe dla budynku;
- tabelę 4 - dokumentację zdarzenia w postaci informacji ze zdarzenia i potwierdzenie przekazania terenu, obiektu lub mienia objętego działaniem ratowniczym.
Czas przeznaczony na wykonanie takiego zadania wynosi 120 minut. Ocenie podlegają cztery rezultaty, czyli poprawnie wypełnione tabele.
Warunki Zaliczenia i Dyplom
Wynik egzaminu zawodowego ustala i przekazuje Okręgowa Komisja Egzaminacyjna. Zdający zdaje egzamin zawodowy, jeżeli uzyska:
- z części pisemnej - co najmniej 50% punktów możliwych do uzyskania;
- z części praktycznej - co najmniej 75% punktów możliwych do uzyskania.
Przystąpienie w trakcie nauki do egzaminów zawodowych w zakresie kwalifikacji BPO.03. Wykonywanie działań ratowniczych oraz BPO.04. Zarządzanie działaniami ratowniczymi i ich zdanie daje możliwość, po ukończeniu szkoły, uzyskania dyplomu zawodowego w zawodzie technik pożarnictwa na podstawie świadectwa ukończenia szkoły aspirantów Państwowej Straży Pożarnej (w randze szkoły policealnej) oraz certyfikatów kwalifikacji zawodowej.
Rekrutacja do Szkół Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej
Kształcenie w zawodzie technik pożarnictwa oferują Szkoły Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej (PSP), m.in. w Krakowie, Poznaniu oraz Centralna Szkoła PSP w Częstochowie. Szkoły te rekrutują do służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej na kształcenie dzienne w zawodzie technik pożarnictwa. Ukończenie dwuletniej szkoły aspiranckiej i zdanie egzaminu zawodowego umożliwia zdobycie tytułu technika pożarnictwa, a także zapewnia absolwentom nadanie stopnia młodszego aspiranta.
Wymagania dla Kandydatów
Aby móc aplikować do powyższych szkół, kandydaci muszą spełnić kilka warunków. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wiek kandydata w dniu złożenia zobowiązania do pełnienia służby musi być osobą pełnoletnią, która jednak nie ukończyła jeszcze 26. roku życia. Ważnym wymogiem w procesie rekrutacyjnym jest złożenie świadectwa dojrzałości (bądź świadectwa dojrzałości z aneksem w przypadku poprawiania matury) lub jego notarialnie potwierdzonej kopii. Tegoroczni maturzyści uzupełniają dokumentację po ogłoszeniu wyników matur, najpóźniej w dniu sprawdzianu z pływania.
Nowelizacja Rozporządzenia MSWiA w sprawie szczegółowych zasad, warunków i trybu przyjmowania do służby kandydackiej w Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. 2024 poz. 1421) wprowadziła zasadniczą zmianę: kandydatom, którzy przystąpili w części pisemnej do egzaminu maturalnego z jednego z dodatkowych przedmiotów (fizyki, chemii, informatyki albo biologii), wyniki prezentowane na świadectwie dojrzałości są uwzględniane przy obliczaniu punktów rekrutacyjnych. Wcześniej przedmioty te były wymogiem koniecznym.
Rozporządzenie zmieniło także termin składania podań, który został wydłużony. Kandydaci składają wymagane podanie i świadectwo dojrzałości wraz z dowodem wpłaty za postępowanie rekrutacyjne bezpośrednio do wybranej przez siebie szkoły najpóźniej do 31 maja (np. 31 maja 2025 r.).
Dodatkowo, kandydaci przystępujący do egzaminu maturalnego w danym roku, zobowiązani są dostarczyć oryginał świadectwa dojrzałości, aneksu do świadectwa dojrzałości lub ich notarialnie potwierdzonej kopii do siedziby szkoły do 10 lipca do godziny 9.00.
Proces Naboru
Proces naboru do służby kandydackiej składa się z postępowania rekrutacyjnego, testu sprawności fizycznej oraz sprawdzianu z pływania. Elementy te weryfikują predyspozycje i umiejętności niezbędne do udziału w działaniach ratowniczych przez strażaka w służbie kandydackiej.
Postępowanie rekrutacyjne obejmuje weryfikację podań, wymaganych dokumentów i ustalenie punktów rekrutacyjnych na podstawie wyników ze świadectwa dojrzałości i aneksów do nich. Wzór pozwalający obliczyć punkty rekrutacyjne został umieszczony we wspomnianym rozporządzeniu.
Sprawdzian Sprawności Fizycznej
Test sprawności fizycznej jest kluczowym etapem rekrutacji. Nieprzystąpienie do którejkolwiek z prób testu lub nieuzyskanie wymaganego minimum w poszczególnych próbach oznacza brak zaliczenia testu i wyklucza kandydata z dalszego naboru.
Test sprawności fizycznej składa się z prób sprawnościowych oraz próby wydolnościowej:
- Próby sprawnościowe: bieg po kopercie oraz podciąganie na drążku.
- Próba wydolnościowa: wielostopniowy test wydolnościowy, tzw. beep test.
Do każdej z prób można podejść dwukrotnie. Najpierw następują próby sprawnościowe, a po nich próba wydolnościowa. Kandydat uzyskuje prawo podejścia do kolejnej próby, jeśli uzyskał wynik co najmniej minimalny. Wynik końcowy testu sprawności fizycznej oblicza się na podstawie średniej arytmetycznej punktów uzyskanych w każdej zaliczonej próbie.
Kwalifikacja Końcowa
Na podstawie listy rankingowej, pierwsze 120 kandydatów w poszczególnych szkołach zostaje wstępnie zakwalifikowanych do służby kandydackiej i skierowanych do komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ich celem jest uzyskanie oceny o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej.
Wzory Certyfikatów i Dyplomu
Ukończenie kształcenia i zdanie egzaminów potwierdzane jest odpowiednimi dokumentami. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 7 czerwca 2023 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków, absolwenci otrzymują certyfikaty kwalifikacji zawodowej oraz dyplom zawodowy.
- Certyfikat Kwalifikacji Zawodowej zawiera nagłówek „Certyfikat Kwalifikacji Zawodowej”, godło Polski, poziom PRK, informację o wyniku końcowym z egzaminów zawodowych, nazwę kwalifikacji oraz miejsce na dane osobowe osoby, która zdobyła certyfikat, a także miejsce na pieczęć i podpis dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej.
- Dyplom Zawodowy to dokument potwierdzający uzyskanie pełnego tytułu zawodowego technika pożarnictwa.
tags: #technik #pozarnictwo #testy