Polska obfituje w miejsca i wydarzenia poświęcone historii wojskowości, techniki militarnej oraz pamięci o tych, którzy służyli ojczyźnie. Od interaktywnych ekspozycji muzealnych, przez zloty pojazdów zabytkowych, po specjalistyczne antykwariaty - miłośnicy militariów mają wiele okazji do zgłębiania historii. Poniżej przedstawiamy przegląd wybranych inicjatyw i placówek, w tym tych związanych z osobami o imieniu Tomasz, które aktywnie uczestniczą w życiu kulturalnym i historycznym Polski.
Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie: Centrum Historii i Techniki Wojskowej
Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie jest miejscem, gdzie historia staje się żywa, oferując zwiedzającym możliwość podziwiania zabytkowych eksponatów oraz bezpośredniego obcowania z reliktami przeszłości. Muzeum nie tylko prezentuje „cuda techniki” z zamierzchłych czasów, ale także pozwala zgłębić historię pojazdów o przeznaczeniu cywilnym i militarnym. Odwiedzający mają okazję poznać rozwój techniki, której wiele z tych niezwykłych obiektów było częścią.
Cykliczne wydarzenia i atrakcje
Noc Muzeów
Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie regularnie bierze udział w ogólnopolskiej akcji „Noc Muzeów”. Z tej okazji organizowane są wydarzenia mające na celu nie tylko zaprezentowanie standardowej kolekcji muzealnych zbiorów, ale także stworzenie wyjątkowej atmosfery podczas pikników rodzinnych. W ramach pikniku odbywają się zloty pojazdów zabytkowych, a zwiedzający mogą podziwiać sprzęt wojskowy i cywilny wraz z załogami w historycznych mundurach. Całemu wydarzeniu towarzyszy otwarcie nowych wystaw, np. poświęconej II wojnie światowej.
Podczas Nocy Muzeów uczestnicy mają okazję przejechać się wozem pancernym, odwiedzić stoiska służb ratowniczych, w tym bieszczadzką grupę GOPR, WOPR, strażaków OSP, Górnicze Zawodowe Pogotowie Ratunkowe CSRG S.A., Stowarzyszenie Ratowników z Psami z Rzeszowa oraz żołnierzy z 21. Brygady z wozem do ewakuacji medycznej. Można było także spotkać Ratowników Medycznych prowadzących instruktaż pierwszej pomocy przedmedycznej. Dla dzieci przygotowywane są dmuchane zjeżdżalnie i przejażdżki wozem bojowym. Mł. ogn. Tomasz Sobański jest jednym z autorów zdjęć dokumentujących wydarzenia muzealne.
Zwiedzanie Schronu „Marysieńka”
Jednym z głównych punktów zwiedzania Muzeum jest schron „Marysieńka”, gdzie goście mają okazję poznać warunki życia osób przebywających w tym miejscu w czasie zagrożenia. Przewodnicy opowiadają o organizacji życia w schronie - wyzwaniach towarzyszących przebywającym tam ludziom i jak toczyło się życie w odosobnieniu od reszty świata. To prawdziwa lekcja historii, pokazująca życie w wyjątkowych warunkach. Schron jest również miejscem ekspozycji, np. wystawy IPN „Zimna wojna krótka historia” oraz sprzętu Obrony Cywilnej. W 2021 roku członkowie Muzeum Techniki i Militariów umieścili przy obiekcie schronu „Marysieńka” wiatę garażową do przechowywania pojazdów zabytkowych i eksponatów.
Zloty Pojazdów Zabytkowych i Militarnych
Muzeum jest również organizatorem i uczestnikiem zlotów pojazdów zabytkowych i militarnych. W sierpniu 2023 roku odbył się zlot pojazdów zabytkowych - militarnych, który cieszył się licznym przybyciem i aktywnym udziałem mieszkańców. Wcześniej, we wrześniu 2021 roku, Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie oraz Rzeszowskieoldtimery.pl zapraszały na zlot z możliwością zapoznania się ze wszystkimi eksponatami muzeum. Dla dzieci przygotowano wiele atrakcji, takich jak przejażdżki więźniarką czy wozem opancerzonym.
Ekspozycje i nowe nabytki
Wśród eksponatów Muzeum Techniki i Militariów znajdują się zarówno fascynujące pojazdy militarne, jak i samochody cywilne, które odcisnęły swoje piętno na historii motoryzacji i wojskowości. Jest to doskonała okazja, by przyjrzeć się z bliska technice, która kiedyś była szczytem nowoczesności. Do zbiorów muzeum trafiły m.in. samolot PZL Koliber po remoncie, przekazany przez Politechnikę Rzeszowską, oraz samolot AN-2 z zamontowanymi skrzydłami. Muzeum wzbogaciło się również o autobus więźniarkę ze Służby Więziennej.
W 2022 roku w Muzeum Techniki i Militariów odbyło się uroczyste otwarcie wystawy sprzętu i umundurowania strażackiego, otwierające cykl eventów związanych z obchodami 150-lecia rzeszowskiej straży pożarnej.
Udział w wydarzeniach zewnętrznych
Muzeum Techniki i Militariów aktywnie uczestniczy w wydarzeniach poza swoją siedzibą. W 2022 roku placówka wzięła udział w odsłonięciu tablicy poświęconej pamięci 24. Pułku Ułanów im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego przed siedzibą IPN w Rzeszowie, a także w pikniku edukacyjnym z pokazami grup rekonstrukcyjnych. Muzeum prezentowało wystawy specjalne na dniach osiedla Miłocin oraz podczas dni archiwum państwowego w Rzeszowie. W 2018 roku zespół muzeum organizował I Podkarpacki Piknik Patriotyczny na 100-lecie Niepodległości, z paradą pojazdów przez centrum miasta i prezentacją wyposażenia grup rekonstrukcyjnych.
Antyki-Militaria Tomasza Otrębskiego w Krakowie
W Krakowie, przy ulicy Felicjanek 17, mieści się niepozorna kamienica z okazałym szyldem „Antyki-Militaria”. Właściciel, Pan Tomasz Otrębski, zaprasza do miejsca, które jest wypełnione po brzegi historycznymi pamiątkami. To nie jest market czy sklep internetowy, lecz przestrzeń, gdzie można chłonąć specyficzny zapach historii, rozmawiać o niej i dyskutować o konkretnych przedmiotach, z których każdy ma jakąś opowieść.
Sklep z historią i wsparcie Fundacji
Sklep oferuje szeroki asortyment: czapki wojskowe i hełmy z różnych okresów, broń białą - od szabli z polskich powstań po miecz samurajski, żołnierskie wyposażenie z różnych epok, mundury, kurtki wojskowe, a także broń palną z dawnych czasów. Pan Tomasz Otrębski, poza sprzedażą, często obdarowuje klientów upominkami ze swojej ogromnej kolekcji. Zaznacza, że to sklep „dla każdego”, nie tylko dla milionerów.
Antykwariat nie przynosi fortuny, ale służy do pozyskiwania funduszy dla Fundacji im. Tadeusza Kościuszki, w której Pan Tomasz Otrębski działa jako prezes. Fundacja powstała w 70. rocznicę uzyskania Niepodległości przez Polskę, 11 listopada 1988 roku, i jest kontynuatorką Towarzystwa imienia Tadeusza Kościuszki w Krakowie z 1884 roku. Jej celem jest utrwalanie tradycji kościuszkowskiej, badanie i popularyzowanie historii Wojska Polskiego oraz propagowanie idei pokoju. Fundacja gromadzi eksponaty dla Muzeum Tadeusza Kościuszki w Krakowie, aby jego ekspozycja była godna pozycji Kościuszki w historii Polski i Ameryki.
Inne Znaczące Wystawy Militarne
Wystawa w Muzeum Twierdzy Toruń (Pamięć o Strażakach)
16 września w Muzeum Twierdzy Toruń otwarto wystawę historyczną, upamiętniającą strażaków poległych we wrześniu 1939 r. oraz wskutek okrutnej Zbrodni Pomorskiej, jaka wydarzyła się w tym czasie na ziemiach Pomorza. Wspominano poległych w Toruniu, Barbarce, Chełmży, Pływaczewie czy Wąbrzeźnie. Autorami wystawy i jednocześnie pomysłodawcami wydarzenia są bryg. Małgorzata Jarocka-Krzemkowska z KW PSP Toruń oraz st. asp. Bartosz Szatkowski z KM PSP Toruń, JRG w Chełmży. Wśród gości znaleźli się m.in. Prezydent Miasta Torunia Michał Zaleski oraz przedstawiciele Policji, Wojska Polskiego i Wojsk Obrony Terytorialnej, a także druhowie ochotniczych straży pożarnych i funkcjonariusze PSP. Wydarzenie podkreśliło znaczenie polskiej ochrony przeciwpożarowej we wrześniu 1939 r. i upamiętniło strażaków - ofiary zbrodni pomorskiej 1939 r.
Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie: "Z Orężem Polaków przez Wieki"
W Muzeum Wojska Polskiego otwarto wystawę czasową "Z orężem Polaków przez wieki", przygotowaną z okazji 106. rocznicy powstania instytucji. Ekspozycja powstała we współpracy z Klubem Miłośników Modelarstwa Redukcyjnego "Pancelot" oraz IPMS Polska. Wystawa ukazuje dzieje polskich Sił Zbrojnych poprzez precyzyjnie wykonane modele redukcyjne, w tym samoloty, czołgi, okręty oraz elementy uzbrojenia i wyposażenia wojskowego. Każdy model wiernie odwzorowuje oryginał w miniaturowej skali, pozwalając prześledzić rozwój techniki wojskowej na przestrzeni lat. Wystawa jest dostępna w Muzeum Wojska Polskiego na Cytadeli Warszawskiej przy ul. Gwardii 4, a wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.
Zbrojownia na Wawelu: Nowa Odsłona
Na Wawelu, po przeszło rocznym remoncie, ponownie udostępniono zwiedzającym nowo zaaranżowaną Zbrojownię, w której kolekcję militariów uzupełniono o nigdy wcześniej nieprezentowane zbroje i szable. Jak zaznaczył dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu prof. Andrzej Betlej, to nie tylko nowa aranżacja, ale również nowa opowieść o militarnym aspekcie obiektów, ich znaczeniu i rozumieniu. Po remoncie wyeksponowano blisko 30 proc. obiektów więcej, włączając obrazy, tkaniny, a także chorągiew nagrobną Stanisława Barziego z 1571 roku. Zbrojownia łączy starożytność i współczesność, gromadząc hełm greckiego hoplity obok obrazu Łukasza Stokłosy nawiązującego do militariów królewskich. Wystawa odwołuje się do Wawelu jako twierdzy, rezydencji królewskiej i miejsca trofealnego. Do Zbrojowni włączono też podziemia Wieży Duńskiej, gdzie można zobaczyć pierścień sprzed tysiąca lat oraz relikty romańskiej wieży obronnej z XII wieku. Na otwarcie ściągnięto metaliczną suknię z kolekcji Balenciagi, nawiązującą do kształtu renesansowej zbroi, co interpretuje militarność w modzie. Zbrojownia jest otwarta dla zwiedzających od 1930 roku.
"Militaria w Dziejach Świata" w Zamku w Baranowie Sandomierskim
W Zespole Zamkowo-Parkowym w Baranowie Sandomierskim odbył się wernisaż wystawy "Militaria w dziejach świata". To wyjątkowe wydarzenie przyciągnęło miłośników historii i sztuki militarnej. Początek wydarzenia uświetnił występ Chorągwi Rycerstwa Ziemi Sandomierskiej oraz pokaz tańca dawnego. Właściciel zbiorów, Dariusz Łętowski, zaprezentował eksponat, który w 2002 roku dał początek jego pasji - prosty hełm z II wojny światowej. Na wystawie zebrane są niepowtarzalne i autentyczne eksponaty, a wiele przedmiotów pochodzi z Japonii, co jest odzwierciedleniem rosnącej fascynacji właściciela tym krajem.
Dyrektor Muzeum w Zamku, Paweł Przykaza, podkreślił, że zgromadzone eksponaty urozmaiciły dotychczasową ofertę turystyczną i muzealną. Kolekcja liczy 700 sztuk, a każdy eksponat ma swoją historię, którą można podzielić się z odwiedzającymi. Wystawę można zwiedzać w ramach trasy turystycznej codziennie w godzinach od 9:00 do 19:00, a ekspozycja potrwa do końca 2026 roku. Jak zaznaczył Dariusz Łętowski, Zamek w Baranowie Sandomierskim jest właściwym miejscem ekspozycji, ponieważ „historia lubi historię”.
tags: #tomasz #strazak #wystawa #militariow