W internecie, jak i podczas rozmów w strażackim świecie, coraz więcej mówi się na temat przyrządów i gadżetów, jakie może nosić przy sobie strażak. Ilość zadań do wykonania w czasie akcji wymaga od nas często wcielania się w wiele ról: od operatora prądownicy, przez strażaka działającego na wysokości, do ratownika udzielającego kwalifikowanej pierwszej pomocy. W każdej z tych sytuacji wymagane jest posiadanie przez nas narzędzi do wykonywania określonych czynności - narzędzi, które musimy mieć przy sobie.
Problematyka naszych Środków Ochrony Indywidualnej - kiepsko usytuowane zaczepy i kieszenie oraz ich brak w przestrzeni spodni zmusza strażaków do upychania w kurtce wszelkich niezbędnych przedmiotów. Artykuł ma za zadanie przedstawić gamę propozycji i rozwiązań; każdy strażak sam wybierze, co będzie mu przydatne. Nikt nie powiedział, że wszystko trzeba nosić w kieszeniach. Jeden z autorów używa np. kufra na maskę jako przybornika na mniej potrzebne przedmioty, które nigdy nie będą „pilnie potrzebne”. Dobrze byłoby, gdyby jedna torba z takimi dodatkowymi przedmiotami jeździła na wozie.
Opracowanie powstało dzięki zebraniu wielu opinii różnych użytkowników i „zbieractwu” zakrojonemu na kilka lat wstecz. Zdjęcia, pomysły i rozwiązania pochodzą z kilkunastu źródeł od wielu osób. Praca ta jest pracą zbiorową i ciągłą, co oznacza, że artykuł będzie w przyszłości aktualizowany i rozbudowywany.

Rodzaje i Konstrukcja Osobistych Torb i Saszetek
Skuteczne zarządzanie narzędziami podczas akcji ratowniczej jest kluczowe, gdyż mnóstwo niewielkich akcesoriów lubi się gubić w gorączkowych sytuacjach. Przeszukiwanie zawartości toreb może być czasochłonne, co niepotrzebnie wydłuża czas akcji, robiąc znaczącą różnicę w jej efekcie. Innowacyjnym rozwiązaniem tego problemu są torby osobiste, które pozwalają na przechowywanie narzędzi w porządku.
Torby na udo i pas
- Torba strażacka DESCENTS to torba na zestaw pierwszej pomocy, z pasem mocowanym wokół talii lub nogi.
- Saszetka na nogę EMT jest pojemną, uniwersalną kaburą przeznaczoną do przechowywania sprzętu medycznego.
- Wielofunkcyjna torba ratownicza na udo RescueBag została wykonana z solidnych materiałów bardzo dobrej jakości. Jest wyposażona w dwa gumowe, spinane klamrami i zabezpieczone pasy, posiada również wsuwkę do pasa.
- Saszetka na pasek do udzielenia pierwszej pomocy to kolejny ważny element wyposażenia osobistego strażaka, będąca praktyczną torbą, która pomieści telefon, dokumenty, pieniądze oraz inne niezbędne akcesoria.

Specjalistyczne torby ratownicze
- Torba Ratownicza PARAMEDS przeznaczona jest dla służb ratowniczych wykonujących działania w terenach trudno dostępnych czy górskich.
- Apteczka-plecak 20L TRM XXIX (TRM 29) w kolorze czerwonym wykonana jest zgodnie z zaleceniami koordynatora PSP ds. ratownictwa medycznego.
Ogólne cechy toreb medycznych
Hiszpański producent atestowanych toreb i neseserów medycznych, Elite Bags, wytwarza produkty ze zmywalnych, odpornych na intensywne użytkowanie materiałów. Wnętrza zawierają przegródki, organizery, ampularia, dyspensery na zużyte igły. Jest to jeden z niewielu producentów, który wytwarza ampularia izotermiczne. Oferta toreb medycznych powstaje z myślą o lekarzach, pielęgniarkach, weterynarzach, służbach ratowniczych, a także o pacjentach zmuszonych do zabierania leków ze sobą.
Niezbędne Elementy Osobistego Wyposażenia Strażaka
1. Ochrona Osobista i Higiena
Rękawiczki nitrylowe/lateksowe
Ich przydatność jest niekwestionowana; to podstawowa rzecz, jaką należy posiadać. Zapewnienie sobie bezpieczeństwa podczas działań to pierwszorzędny cel każdego strażaka. Rękawiczki wykorzystywane są nie tylko w czasie udzielania Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy, sprawdzają się również w czasie działań gaśniczych, gdzie zakładane pod rękawice specjalne stanowią barierę przed brudem i wchłanianiem pierwiastków oraz substancji rakotwórczych. Temperatura topnienia nitrylu wynosi 120° C, zatem ich użytkowanie wiązać się musi z ostrożnością i unikaniem narażania się na działanie wysokiej temperatury. Stosowanie nitryli wprowadza dodatkowy parametr do oceny zagrożenia, lecz nie powinno to przysłonić zalet i atutów tego rozwiązania.
Często chowane są w plastikowym opakowaniu po małych zabawkach (tzw. „kinder niespodzianka”), co zabezpiecza je przed zabrudzeniem i uszkodzeniem, ułatwia wydostanie i nie zajmuje dużo miejsca.
Zalety zakładania nitryli pod rękawice:
- Osłona przed zabrudzeniami (czynnikami rakotwórczymi, szkodliwymi).
- Izolowanie od substancji biologicznych i chemicznych, które mogą przenikać przez rękawice.
- Zabezpieczają dłonie podczas ściągania rękawic i pozostawiają je w czystości, np. podczas przenoszenia brudnych noszaków aparatów oddechowych.
- Ułatwiają ubieranie i zdejmowanie rękawic (w niektórych modelach rękawic nawet umożliwiają, gdy mamy spocone dłonie).
Zatyczki do uszu
Hałas jest jednym z czynników szkodliwych w pracy strażaka. Powszechnie stosowane hełmy uniemożliwiają wykorzystanie nauszników. Strażak ma do czynienia z hałasem o poziomie znacznie przekraczającym bezpieczne wartości: ręczne narzędzia pneumatyczne emitują hałas do 134 dB, silniki spalinowe do 125 dB, piły tarczowe do 115 dB, a wentylatory do 114 dB. Taki poziom hałasu może powodować poważne uszkodzenia słuchu. Zatyczki do uszu w sposób znaczący chronią słuch w środowisku nadmiernego natężenia dźwięku. Istnieją wersje jednokrotnego i wielokrotnego użytku. Możliwości przechowywania zatyczek to m.in. opakowanie po Kinder Niespodziance, woreczek strunowy lub mała kieszonka po jednorazowej maseczce do wentylacji.
Maseczki przeciwpyłowe
To coraz częściej spotykany przedmiot chroniący przed wdychaniem szkodliwych substancji będących produktami spalania (cząsteczki stałe) lub innych pyłów, np. pyłu szklanego podczas cięcia szyb. Twarze strażaków zasłaniają maseczki z trzema rodzajami filtrów:
- FFP1 (skuteczność filtracji na poziomie 80% - nie poleca się z uwagi na relatywnie niską skuteczność).
- FFP2 (ochrona przed szkodliwymi pyłami, skuteczność na poziomie 94%).
- FFP3 (skuteczność na poziomie co najmniej 97% - ochrona przed stałymi cząstkami).
Maseczki należy przechowywać w woreczkach foliowych. Ważną uwagą techniczną jest to, że zazwyczaj ich użytkowanie wiąże się z koniecznością wyrzucenia po zakończonych działaniach, ponieważ w maseczkach zalega bardzo dużo pyłów i drobnoustrojów, a pozostawiona w ciepłym miejscu staje się świetnym siedliskiem bakterii.
Chusteczki nawilżające/żel antybakteryjny
Bardzo pożyteczny element, w jaki należy wyposażyć kabinę załogi. Dokonanie wstępnego oczyszczenia skóry z brudu na miejscu akcji to pierwszy krok do ograniczenia oddziaływania substancji kancerogennych. Skupić należy się głównie na dłoniach, twarzy i karku.
Okulary/gogle ochronne
Problem zaparowanej przyłbicy zna niemal każdy. Warto jednak (znając wady swojego sprzętu) wyposażyć się w okulary bądź gogle ochronne.
2. Narzędzia do Ratownictwa Technicznego i Medycznego
Klucze płaskie 10-13
Obowiązkowe ich posiadanie uzna każdy, kto był choć raz przy kolizji czy wypadku. Jednym z elementów zabezpieczenia miejsca zdarzenia jest wyłączenie napięcia w pojazdach - czyli odłączenie klem przy akumulatorach. Śruby mocujące najczęściej odkręca się za pomocą klucza 13.
Zbijak do szyb i nóż do pasów bezpieczeństwa
Bardzo często podczas wypadków komunikacyjnych zachodzi potrzeba użycia tych dwóch narzędzi. Zbicie szyby to pierwszy krok przed dokonaniem czynności wycięcia drzwi, kiedy to niemożliwe jest ich swobodne otworzenie. Zbijak widoczny na zdjęciu powyżej jest zamontowany na sprężynie, która wraz z przyłożeniem zbijaka do szyby i wywieraną siłą nacisku obsługującego jest ściskana. W odpowiednim momencie zwalnia się zapadka i energia zgromadzona w sprężynie przekazywana jest na siłę uderzenia bolca. Skuteczność tego rodzaju urządzenia jest zdecydowanie większa niż jego „kolegi” - tzw. zbijaka „młotkowego” często widzianego w pojazdach komunikacji publicznej.
Nóż do pasów to bardzo pożyteczny przyrząd, który z łatwością radzi sobie z systemem bezpieczeństwa pojazdów. Podczas zderzenia, nabój od napinacza pasów wybucha i pas zaciska się w pozycji zastanej w czasie szarpnięcia. Często pas jest czynnikiem uniemożliwiającym prawidłowe oddychanie poszkodowanego, nie mówiąc już o jego ewakuacji. Często oba narzędzia (zbijak, nóż do pasów) występują w wersji jednego gadżetu.
Kliny, blokady do drzwi
Kliny do drzwi są pomocne w codziennej służbie. Ich zastosowanie sprowadza się głównie do blokowania drzwi różnego rodzaju. Większość drzwi wejściowych do bloków nie dość, że zabezpieczona jest kodem, to dodatkowo mają samozamykacze. Klin w takich sytuacjach jest niezbędny do zachowania ciągłości drogi komunikacyjnej dla wszystkich przybyłych służb. Dodatkowo klin zapewni nam dużą pomoc w sytuacji samego siłowego wejścia do pomieszczenia, gdyż utrzymuje otwór między futryną a drzwiami, który uzyskaliśmy halliganem. Niekwestionowana pomoc ze strony klinów występuje również w czasie działań gaśniczych - wsparte drzwi pomagają w ewakuacji osób oraz umożliwiają skuteczne zbudowanie drogi wentylacji. Można spotkać się z różnymi rodzajami klinów: z diodami LED, metalowe, ścięte pod różnymi kątami, zawieszki na zawiasy itp.
Pętla ratownicza
Coraz bardziej rozpowszechniony przyrząd, który posiada bardzo wiele zastosowań. W branży stosowane są pętle o różnej długości - od 20 cm do tych, które mają ponad 2 metry. Wykonywane są one z taśmy rurowej o szerokości około 20 mm. Najbardziej uniwersalna wydaje się być pętla 150 cm, choć niektórzy noszą też dłuższą (np. 200 cm do wiązania prowizorycznych szelek asekuracyjnych). Pełny wachlarz rozwiązań uzyskamy posiadając w zestawie z pętlami 1-2 karabińczyki z atestem. Nie należy używać tej samej taśmy do ratownictwa wysokościowego i do podanych poniżej rozwiązań!
Przykłady zastosowań:
- Zabezpieczenie stanowiska gaśniczego i łączników, np. pionowo na klatce schodowej (zamiast podpinki).
- Zabezpieczenie pilarki podczas pracy na drabinie.
- Wykorzystanie do przesunięcia pedałów w samochodzie.
- Wykorzystanie jako nosidło (np. butle, rozpieracz).
- Wykorzystanie jako zabezpieczenie drabiny przenośnej podczas akcji ratunkowej (np. pętla alp. zawiązana o przęsło + halligan wbity między chodnik a elewację).
- Strzemię ułatwiające pokonywanie przeszkód.
- Przy ewakuacji nieprzytomnych osób (np. węzeł „kajdankowy”).
- Jako „siodełko” do przeniesienia lekko rannej osoby, przez dwóch strażaków.
- Budowa stanowisk auto-asekuracyjnych w oparciu o stały element przestrzeni (budowa BPPM).
- Możliwość stworzenia szelek bezpieczeństwa z długiej pętli taśmy alpinistycznej.
- Redukcja siły odrzutu przy podawaniu prądów wody o dużej wydajności. Jeden z jej końców [pętli alpinistycznej] zawiązuje się na odcinku węża, a drugi przewiesza przez ramię prądownika. W ten sposób siły odrzutu redukowane są na tyle skutecznie, że przeważnie nawet jeden strażak bez większych kłopotów utrzyma prądownicę.
- Spięcie okręgu odcinka W-75 w celu redukcji siły odrzutu przy operowaniu prądem wody o dużej wydajności.
- Uchwyt do klamki przy procedurze otwierania drzwi (pożary wewnętrzne).
- Jako „3 ręka” w przewieszaniu linii gaśniczej na ramieniu.
- Do przeszukiwania pomieszczeń (strażacy działający w rocie chwytają za końce taśmy, ustawiają się jak najszerzej - wielkość taśmy ma tu znaczenie - i trzymając ją lekko nad podłogą przeczesują pomieszczenie).
- Przeciąganie linii gaśniczej - ewakuacja interwencyjna (prowizoryczna uprząż).
- Wejście po linie do góry (węzeł pruski).
- Budowa prowizorycznych noszy transportowych.
- Asekuracja deski ortopedycznej (zapobieganie rotacji deski przy opuszczaniu/wciąganiu z wysokości).
- Rozchylanie krat ogrodzeniowych (połączenie taśmy oraz haligana).
- Utworzenie na sobie zastępczej uprzęży, tzw. hasty harness.
- Wraz z np. kawałkiem gumowego węża można stworzyć „przyrząd” do otwierania uchylonych okien (wymagana cienka taśma).
- Zabezpieczenie odgiętych części karoserii.
- Przenoszenie zestawu „set of irons”.
- Opuszczenie pompy pływającej lub innego sprzętu z dachu wozu bojowego.
Alarmowo 17 zastępów straży pożarnej i 7 radiowozów policji - Ćwiczenia Powiatowe w Otwocku 2024
Multitool
Niezbędnik strażaka, czyli multitool, to praktyczne narzędzie, które łączy w sobie kilka funkcji, takich jak nożyce, śrubokręty, otwieracz do butelek i wiele innych, co z pewnością ułatwi pracę.
Nożyczki atraumatyczne
Są to specjalistyczne nożyczki, które minimalizują ryzyko dodatkowych obrażeń podczas cięcia ubrań poszkodowanych.
Uniwersalny klucz serwisowy
Przydatny do różnych zastosowań, gdzie wymagane jest szybkie otwarcie lub regulacja.
Klucz (ściągacz) tapicerski
Ułatwia demontaż elementów tapicerki w pojazdach, co jest kluczowe podczas akcji ratowniczych.
RES-Q-RENCH
Specjalistyczne narzędzie o wielu zastosowaniach w ratownictwie.
Klamka do drzwi balkonowych i okien
Może być pomocna w sytuacjach, gdy standardowe metody otwierania są niemożliwe lub utrudnione.
Różne pojedyncze narzędzia
Do tej kategorii zaliczyć można również nóż ratowniczy - nieodłączny element wyposażenia każdego strażaka, który może okazać się niezastąpiony w sytuacjach, gdy trzeba przeciąć linę, rozciąć ubranie, otworzyć drzwi lub wykonać inne czynności ratownicze.
3. Podstawowe Materiały Medyczne i Wsparcie
Opatrunek osobisty i/lub staza taktyczna
Pakiet ten pozwala na profesjonalne zabezpieczenie ratownika i poszkodowanego. Staza taktyczna jest kluczowa do tamowania masywnych krwotoków.
Handbook Strażacki
Podręcznik zawierający ważne informacje i procedury.
Miś ratownik
Miś maskotka służy jako wsparcie psychiczne dla dzieci poszkodowanych w zdarzeniach.
Torba z ubraniem zastępczym i batonem energetycznym
Zapewnia komfort po akcji oraz szybkie uzupełnienie energii.
Maseczka do tlenoterapii dla zwierząt
Specjalistyczny sprzęt umożliwiający udzielanie pomocy tlenowej zwierzętom.
4. Organizacja i Dodatkowe Akcesoria
- Gwizdek: Przydatny do sygnalizacji i komunikacji w hałaśliwym środowisku.
- Kreda/marker, długopis: Niezbędne do oznaczania, notowania i dokumentacji na miejscu zdarzenia.
- Przyrząd do otwierania okien: Specjalistyczne narzędzie ułatwiające dostęp do zamkniętych okien.
- Taśma naprawcza: Wszechstronne narzędzie do tymczasowych napraw i zabezpieczeń.
- Folia stretch: Może służyć do owijania, zabezpieczania lub improwizowanego unieruchamiania.
- Piłeczka: Niewielki, ale często zaskakująco przydatny element w różnych sytuacjach.
- Trytytki (opaski kablowe): Uniwersalne do mocowania, wiązania i zabezpieczania przedmiotów.
- Lusterko rewizyjne: Umożliwia inspekcję trudno dostępnych miejsc.
- Aplikacje: Nowoczesne technologie oferują aplikacje mobilne wspierające strażaków w nawigacji, dostępie do procedur czy komunikacji.
Torba Ratownicza PSP R1 BurnTec: Kompleksowe Wsparcie Medyczne Zespołu
Torba PSP R1 BurnTec to torba ratownicza przeznaczona dla straży pożarnej PSP. Umożliwia ona strażakom udzielanie kwalifikowanej pierwszej pomocy poszkodowanym na miejscu zdarzenia, zgodnie z procedurami ratowniczymi. Torba zawiera dedykowany dla straży pożarnej zestaw hydrożeli BurnTec.
Konstrukcja i Ergonomia
Konstrukcja torby została opracowana wspólnie ze strażakami, którzy na co dzień używają podobnych toreb. Podstawowe zalety torby to funkcjonalność i ergonomia. Nowy wzór torby PSP R1 pozwala na rozmieszczenie sprzętu w taki sposób, że dostęp do wszystkich elementów jest bardzo łatwy.
Zamiast tradycyjnej saszetki na opatrunki, torba wyposażona jest w odpinaną wkładkę, w której opatrunki rozmieszczone są w sposób przejrzysty w 12 kieszeniach zamykanych na rzep, co umożliwia ratownikom szybki dostęp do opatrunków. Odpinaną wkładkę można w razie potrzeby odpiąć i przenieść w dowolne miejsce, by mogła służyć jako podręczna apteczka.

Wyposażenie Torby PSP R1 BurnTec
Wyposażenie torby ratowniczej jest zgodne z Zasadami organizacji ratownictwa medycznego w KSRG z lipca 2013 r. Przepis z lipca 2013 r. wprowadził nowe wytyczne, zwiększające liczbę sprzętu, który ma być przechowywany w torbie R1. Zestaw zawiera:
Sprzęt do Udrażniania Dróg Oddechowych i Tlenoterapii
- 1 szt. - Zestaw rurki ustno-gardłowe Guedela komplet 7 szt.
- 1 szt. - Zestaw zawierający 3 rurki krtaniowe nr 3, 4, 5, lub 1 szt. - zestaw zawierający 3 maski krtaniowe rozmiar 3, 4, 5.
- 3 szt. - Jednorazowy wskaźnik CO2 w powietrzu wydychanym.
- 1 szt. - Ssak mechaniczny ręczny dla dorosłych i niemowląt.
- 1 szt. - Worek samorozprężalny dla dorosłych o konstrukcji umożliwiającej wentylację bierną i czynną 100% tlenem (z rezerwuarem tlenowym); z maską twarzową o 2 rozmiarach, przeźroczystą i obrotową.
- 1 szt. - Worek samorozprężalny dla dzieci o konstrukcji umożliwiającej wentylację bierną i czynną 100% tlenem (z rezerwuarem tlenowym); z maską twarzową o 2 rozmiarach, przeźroczystą i obrotową.
- 5 szt. - Filtr bakteryjny dla dorosłych dla HIV, hepatitis C, TBC.
- 1 szt. - Reduktor łączący butlę tlenową z odbiornikami tlenu.
- 1 szt. - Zestaw do tlenoterapii biernej - (3 przezroczyste maski z możliwością modelowania w części nosowej: 2 duże i 1 mała).
- 1 szt. - Przewód tlenowy niezałamujący się o długości 10 m.
- 1 szt. - Butla 2,7 l aluminiowa z zaworem DIN.
Sprzęt do Zabezpieczania Urazów i Opatrywania
- 1 szt. - Zestaw kołnierzy ortopedycznych: (2 kołnierze dla dorosłych + 1 kołnierz dla dzieci). Kołnierze umieszczone w torbie transportowej.
- 2 szt. - Opatrunek osobisty typu W.
- 10 szt. - Kompres gazowy, jałowy 9 cm x 9 cm.
- 5 szt. - Gaza opatrunkowa jałowa 1 m kwadratowy.
- 5 szt. - Gaza opatrunkowa jałowa 1/2 m kwadratowego.
- 5 szt. - Gaza opatrunkowa jałowa 1/4 m kwadratowego.
- 4 szt. - Opaska dziana 5 cm.
- 8 szt. - Opaska dziana 10 cm.
- 4 szt. - Chusta trójkątna.
- 3 szt. - Opaska elastyczna 10 cm.
- 3 szt. - Opaska elastyczna 12 cm.
- 1 szt. - Siatka opatrunkowa Codofiks nr 2.
- 1 szt. - Siatka opatrunkowa Codofiks nr 3.
- 3 szt. - Siatka opatrunkowa Codofiks nr 6.
- 2 szt. - Przylepiec bez opatrunku 5 cm x 5 m.
- 1 szt. - Plaster z opatrunkiem 1m x 6 cm.
- 2 szt. - Żel schładzający Water Jel 120 ml.
- 2 szt. - Opatrunek hydrożelowy BurnTec 25 cm x 25 cm na twarz.
- 2 szt. - Opatrunek hydrożelowy BurnTec 20 cm x 20 cm.
- 2 szt. - Opatrunek hydrożelowy BurnTec 10 cm x 40 cm.
- 3 szt. - Opatrunek hydrożelowy BurnTec 20 cm x 40 cm.
- 2 szt. - Opatrunek wentylowy (zastawkowy).
- 2 szt. - Opaska zaciskowa (taktyczna) typu CAT.
- 1 szt. - Aparat do płukania oka.
- 1 szt. - Nożyczki ratownicze.
- 2 szt. - Okulary ochronne.
- 5 szt. - Sól fizjologiczna 0,9% NaCl 10 ml.
- 2 szt. - Sól fizjologiczna 0,9% NaCl 250 ml.
- 5 szt. - Folia izotermiczna.
- 3 szt. - Folia do przykrycia zwłok.
- 2 szt. - Worek plastikowy z zamknięciem na amputowane części ciała.
- 1 szt. - Płyn do dezynfekcji skóry z atomizerem - 250 ml.
- 10 szt. - Rękawiczki ochronne nitrylowe.
- 2 szt. - Worek na odpady medyczne, kolor czerwony.
- 1 szt. - Torba transportowa.
- 1 szt. - Miś maskotka (wsparcie psychiczne dla dzieci).
