Hydrant wewnętrzny to kluczowe urządzenie gwarantujące bezpośredni pobór wody z sieci wodociągowej, niezbędne w wielu budynkach w celu zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Stanowi on istotny element ochrony przed pożarami, umożliwiając szybkie i skuteczne gaszenie w zarodku.
Czym jest hydrant wewnętrzny i jak działa?
Hydrant wewnętrzny to urządzenie montowane wewnątrz budynków, które umożliwia pobór wody bezpośrednio z sieci wodociągowej pod odpowiednim ciśnieniem. W przeciwieństwie do hydrantów zewnętrznych, hydranty wewnętrzne najczęściej spotykamy w formie charakterystycznych, czerwonych szafek hydrantowych. Wewnątrz szafki znajduje się zwinięty wąż hydrantowy oraz zawór. Jego głównym zadaniem jest pomoc przy gaszeniu pożarów, gwarantując bezpieczeństwo dzięki bezpośredniemu podłączeniu do sieci wodociągowej. Oznacza to, że nawet w przypadku odcięcia głównego dopływu wody do budynku, hydrant wewnętrzny może nadal być wykorzystany do walki z ogniem.
Mówiąc najprościej, hydrant wewnętrzny to punkt poboru wody z sieci wodociągowej, wyposażony w zawór i wąż, który służy do gaszenia pożarów grupy A (ciała stałe) wewnątrz budynku. Ważne jest, że hydranty wewnętrzne 25 i 33 są zaprojektowane tak, aby mogła je obsłużyć osoba bez przeszkolenia strażackiego.
Rodzaje hydrantów wewnętrznych
Polskie przepisy i normy, w tym norma PN-EN 671, wyróżniają trzy główne rodzaje hydrantów wewnętrznych, które różnią się przede wszystkim średnicą węża, a co za tym idzie - wydajnością:
- Hydrant wewnętrzny 25 (DN 25): Jest to hydrant wyposażony w 25-milimetrowy wąż hydrantowy. Ze względu na mniejszą średnicę węża, zajmuje najmniej przestrzeni i jest najbardziej uniwersalny. Stosowany jest w budynkach użyteczności publicznej, takich jak hotele, przychodnie, szkoły, urzędy, kina, uniwersytety i restauracje. Osiąga wydajność rzędu 60 litrów wody na minutę. Hydranty 25 są przeznaczone dla budynków zaliczonych pod względem pożarowym do kategorii zagrożenia ludzi (ZL).
- Hydrant wewnętrzny 33 (DN 33): Średnica węża tego hydrantu wynosi 33 milimetry. Posiada wąż półsztywny, którego maksymalne możliwe zwinięcie nie ogranicza możliwości przepływowych wody. Hydranty wewnętrzne 33 stosowane są w miejscach, gdzie występuje duży przepływ ludzi, a także w podziemnych halach garażowych. Większa średnica węża umożliwia szybsze gaszenie pożaru. Wydajność tego typu hydrantu to 90 litrów wody na minutę.
- Hydrant wewnętrzny 52 (DN 52): Tego typu hydranty posiadają w pełni składane (tzw. płasko składane) węże hydrantowe o średnicy 52 milimetrów. Stosowane są najczęściej w budynkach o dużej powierzchni (przekraczającej 100 m² na jednej kondygnacji), w biurowcach, wieżowcach, budynkach wysokościowych, a także w halach produkcyjnych i magazynach. Hydranty wewnętrzne 52 osiągają największą wydajność przeciwpożarową - aż 150 litrów wody na minutę. Hydranty 52 są dedykowane dla przemysłu i magazynów (PM).
Warto dodać, że istnieje również zawór hydrantowy 52, który różni się od hydrantu brakiem węża. Jest on montowany z myślą o szybkości działania strażaków.
Węże hydrantowe: półsztywne i płasko składane
Hydranty 25 i 33 są wyposażone w węże półsztywne. Charakteryzują się one elastycznością własną, ale zachowują na tyle sztywności, że ich zwinięcie w krąg nie zamyka przekroju przepływowego. Węże te są przechowywane na zwijadłach w szafkach hydrantowych. Mechanizm zwijadła jest uchylny, co pozwala na wychylenie go poza lico szafki. Połączenie węża z zaworem odbywa się poprzez elastyczne złącze, a bęben zwijadła jest obrotowy, co zapobiega skręceniu węża. Pozwala to na wyciągnięcie ze zwijadła tylko niezbędnej długości węża, co zapobiega plątaniu i załamywaniu, a dzięki półsztywności woda płynie pełnym przekrojem, minimalizując spadki ciśnienia i wydajności.
Węże hydrantów 52 są typu płasko składanego. Gdy są pozbawione wody, są całkowicie wiotkie, co może utrudniać ich rozwijanie. Prawidłowe użycie węża płasko składanego jest bardziej kłopotliwe - wymaga całkowitego rozwinięcia i uwagi, aby uniknąć załamań. Trudność ta jest jednak rekompensowana przez znacznie większą wydajność hydrantu 52.
Przepisy i certyfikaty dotyczące hydrantów wewnętrznych
Stosowanie hydrantów wewnętrznych jest regulowane przepisami prawa, które nakładają na właścicieli i zarządców budynków określone obowiązki. Kluczowe znaczenie mają tu:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719).
- Normy: PN-EN 671-1:2012 oraz PN-EN 671-2:2012, które precyzują wymagania techniczne dla hydrantów wewnętrznych.
- Norma PN-EN 671-3:2012, dotycząca kontroli stanu technicznego hydrantów.
Przepisy wymagają, aby hydranty wewnętrzne posiadały certyfikat poświadczający ich właściwości i sprawność, wydawany przez CNBOP (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej). Brak certyfikatu lub niespełnienie norm może skutkować karą finansową.
Obowiązki właścicieli i zarządców
Właściciel nieruchomości lub osoba zarządzająca placówką, w której zainstalowane są hydranty, ma obowiązek:
- Kontrolować stan techniczny hydrantu przynajmniej raz w roku, zgodnie z normą PN-EN 671-3:2012.
- Przeprowadzać próbę ciśnieniową co 5 lat, w celu sprawdzenia maksymalnego ciśnienia roboczego hydrantu.
Przeglądy muszą być wykonywane przez osoby kompetentne, posiadające odpowiednią wiedzę i sprzęt pomiarowy. Za niesprawną instalację przeciwpożarową, w tym brak odpowiedniego ciśnienia w hydrancie, grozi mandat karny nakładany przez Państwową Straż Pożarną.
Kiedy wymagane jest stosowanie hydrantów wewnętrznych?
Wymóg instalacji hydrantów wewnętrznych zależy od rodzaju budynku, jego przeznaczenia oraz wielkości strefy pożarowej. Podstawą do określenia tych wymogów jest wspomniane Rozporządzenie MSWiA z dnia 7 czerwca 2010 r.
Wymagania dla budynków użyteczności publicznej (ZL)
- W strefach ZL I (np. dyskoteki, kina, teatry), ZL II (np. przedszkola, szpitale, domy opieki społecznej) lub ZL V (hotele, internaty), hydranty są wymagane, gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², niezależnie od wysokości budynku.
- W budynkach kategorii ZL III (użyteczności publicznej, np. szkoły, urzędy), hydranty są wymagane, gdy strefa pożarowa przekracza 200 m², jeśli budynek jest średniowysoki. W budynkach niskich (do 12 m wysokości) w strefie ZL III, hydranty są wymagane dopiero, gdy strefa pożarowa przekracza 1000 m².
Wymagania dla garaży
Hydranty wewnętrzne typu 33 stosuje się w garażach, gdy:
- Mamy do czynienia z garażem jednokondygnacyjnym, zamkniętym, przeznaczonym dla więcej niż 10 stanowisk postojowych.
Wymagania dla budynków przemysłowo-magazynowych (PM)
Obowiązek stosowania hydrantów 52 wynika z dwóch kryteriów: gęstości obciążenia ogniowego (Qd) oraz powierzchni strefy pożarowej.
- Gęstość obciążenia ogniowego: graniczne wartości to 500 lub 1000 MJ/m².
- Powierzchnia: graniczne wartości to 100 lub 200 m².
Hydranty 52 należy stosować w budynkach wysokich i wysokościowych, a także do ochrony stref pożarowych zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV.
Jak wybrać i zainstalować hydrant wewnętrzny?
Wybierając hydrant wewnętrzny, należy wziąć pod uwagę nie tylko jego cenę, ale przede wszystkim jakość potwierdzoną certyfikatami i zgodność z obowiązującymi normami. Najtańsze są hydranty wewnętrzne 25, których ceny mogą zaczynać się od kilkuset złotych, podczas gdy bardziej zaawansowane modele mogą kosztować nawet kilka tysięcy złotych.
Niezwykle istotny jest również materiał, z którego wykonana jest skrzynka hydrantowa. Powinna być wykonana z blachy stalowej lub aluminium, które są odporne na korozję.
Zasięg działania
Lokalizacja hydrantów musi zapewniać, że swoim zasięgiem obejmują całą powierzchnię budynku. Nie wyznacza się go cyrklem, lecz przez pryzmat możliwości doprowadzenia węża do każdego pomieszczenia i dosięgnięcia ognia strumieniem wody. Dla hydrantów 25 i 33 jest to długość węża do 30 metrów plus 3 metry zasięgu prądu wody. W budynkach wielokondygnacyjnych hydranty rozmieszcza się na każdej kondygnacji, w pobliżu klatek schodowych, na korytarzach, przy wejściach na poddasza oraz do pomieszczeń technicznych i magazynowych.
Szafka hydrantowa
Choć przepisy najczęściej określają, że szafka hydrantowa powinna być czerwona, dopuszczalne są inne kolory, o ile oznakowanie ppoż. spełnia wymagania normy PN-EN ISO 7010:2012. W miejscach utrudniających montaż standardowego znaku, można stosować oznakowanie przestrzenne 3D.
Użycie hydrantu wewnętrznego w praktyce
Hydranty wewnętrzne są stosowane przede wszystkim do gaszenia pożarów w pierwszej fazie rozwoju. Należy jednak pamiętać, że użycie gaśnicy jest zazwyczaj szybsze, bezpieczniejsze i powoduje mniej szkód. Obsługa hydrantu, zwłaszcza modelu 52 z wężem płasko składanym, wymaga zazwyczaj zaangażowania co najmniej dwóch osób. Jedna osoba obsługuje prądownicę, a druga odkręca zawór. W przypadku węży półsztywnych, jedna osoba może sobie poradzić, ale jest to mniej wygodne.
Kluczowym aspektem podczas użycia hydrantu jest konieczność odłączenia dopływu prądu do budynku przed rozpoczęciem akcji gaśniczej wodą. Wymaga to zaangażowania dodatkowej osoby, która odnajdzie i wyłączy przeciwpożarowy wyłącznik prądu. Z tego powodu, a także ze względu na potencjalne zagrożenia związane z samym pożarem, amatorskie gaszenie przy użyciu hydrantu bywa ryzykowne i rzadko stosowane przez osoby nieprzeszkolone.
Użycie hydrantu wewnętrznego - SZKOLENIE Z SYMULATOREM POŻARU
Hydrant wewnętrzny w budynkach mieszkalnych
Przepisy nie zabraniają stosowania hydrantów wewnętrznych w budynkach mieszkalnych. Choć nie jest to wymóg powszechny, można je zainstalować w celu zwiększenia bezpieczeństwa. W kontekście domu jednorodzinnego, namiastką hydrantu wewnętrznego może być wąż ogrodowy podłączony do kranu, choć nie spełnia on parametrów wymaganych dla profesjonalnych urządzeń.