Współczesne działania ratowniczo-gaśnicze wymagają specjalistycznego sprzętu i pojazdów, które są w stanie sprostać różnorodnym wyzwaniom. Jednym z kluczowych typów samochodów wykorzystywanych przez jednostki Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej w Polsce jest GBARt. To średni samochód ratowniczo-gaśniczy, który łączy w sobie zdolności do gaszenia pożarów z możliwościami prowadzenia działań ratownictwa technicznego, często w trudnym terenie.
Czym Jest Samochód GBARt? Zrozumienie Oznaczenia
Oznaczenia pojazdów pożarniczych w Polsce są ściśle określone i niosą ze sobą wiele informacji o ich przeznaczeniu i specyfikacji. W przypadku skrótu GBARt poszczególne litery i cyfry oznaczają:
- G - oznacza pojazd gaśniczy.
- B - wskazuje na obecność zbiornika na wodę.
- A - informuje, że pojazd jest wyposażony w autopompę.
- R - odnosi się do funkcji ratownictwa, w tym przypadku najczęściej technicznego.
- t - oznacza, że pojazd jest terenowy lub uterenowiony, co świadczy o jego zdolności do poruszania się w trudnych warunkach.
- Cyfry występujące po literach (np. 3/16, 2.6/16) - pierwsza liczba oznacza pojemność zbiornika na wodę w metrach sześciennych (tysiącach litrów), a druga liczbę - wydajność autopompy w setkach litrów na minutę.
Ogólna Charakterystyka i Kluczowe Elementy Samochodów GBARt
Samochody GBARt to zazwyczaj konstrukcje oparte na podwoziach z napędem 4x4, co zapewnia im wysoką mobilność w terenie. Często spotykane jednostki napędowe mają moc od 280 do 410 KM. Solidne podwozie, na przykład marki Scania, zapewnia doskonałą sztywność skrętną i odporność na działanie momentów zginających, co jest kluczowe w trudnych warunkach akcji.
Kluczowe elementy wyposażenia obejmują:
- Zbiornik na wodę: Typowa pojemność zbiorników wody w samochodach GBARt to od 2500 do 3000 litrów, choć w niektórych konfiguracjach może być zbliżona do 4500 litrów.
- Zbiornik środka pianotwórczego: Zazwyczaj stanowi około 10% pojemności zbiornika na wodę (np. 250-300 litrów).
- Autopompa: Charakteryzuje się wysoką wydajnością, najczęściej około 1600-2550 litrów na minutę.
- Kabina załogowa: Kabiny załogowe, np. typu Scania CrewCab, są projektowane z myślą o komforcie, jakości i bezpieczeństwie. Mogą przewozić do 6 członków załogi, często z dodatkową ochroną w postaci bocznych kurtyn powietrznych. Duża przestrzeń wewnętrzna umożliwia indywidualną aranżację przestrzeni. W czasie działań ratowniczych najważniejsze jest, aby zarówno załoga, jak i sprzęt szybko i bezpiecznie dotarły na miejsce akcji.
Szczegółowe Wyposażenie Samochodów GBARt
Samochody GBARt są kompleksowo wyposażone w sprzęt zarówno do walki z ogniem, jak i do szeroko pojętego ratownictwa technicznego. Standardowe wyposażenie obejmuje:
- Sprzęt gaśniczy:
- 60-metrowa linia szybkiego natarcia.
- Działko wodno-pianowe.
- Stała instalacja zraszaczowa.
- Armatura wodno-pianowa, kurtyna dymowa, akumulatorowy wentylator oddymiający.
- Sprzęt ratownictwa technicznego:
- Wciągarka elektryczna o udźwigu do 5000 kN.
- Zestaw hydrauliczny LUKAS (do rozcinania i rozpierania elementów pojazdów).
- Piły do drewna, przecinarki do stali i betonu, elektronarzędzia.
- Zestaw poduszek pneumatycznych.
- Podstawowy sprzęt do ratownictwa chemicznego i wysokościowego.
- Agregat prądotwórczy (np. 2,2 KW).
- Sprzęt oświetleniowy i łączności:
- Maszt oświetleniowy w technologii LED.
- Sprzęt łączności radiowej.
- Sprzęt medyczny i pomiarowy:
- Zestaw ratownictwa medycznego typu PSP R1 z defibrylatorem.
- Aparaty powietrzne.
- Kamera termowizyjna, pirometr.
- Detektor napięcia prądu elektrycznego, miernik wielogazowy.
Przykłady Wozów GBARt w Polskich Jednostkach Straży Pożarnej
Poniżej przedstawiono przykłady samochodów GBARt, które zostały pozyskane przez różne jednostki, ilustrujące różnorodność konfiguracji i wyposażenia:
GBARt 3/16 Renault MDB3 w Limanowej
Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Limanowej wzbogaciła się o nowy samochód ratowniczo-gaśniczy GBARt 3/16, który zastąpił starszy model Mana z 2008 roku. Ten średni samochód powstał na uterenowionym podwoziu Renault MDB3, a za jego budowę odpowiadała firma Szczęśniak Pojazdy Specjalne z Bielska-Białej.
Pojazd ten posiada zbiornik wody o pojemności 3000 litrów, zbiornik pianotwórczy o pojemności 300 litrów oraz autopompę o wydajności 1600 litrów/min. Samochód został wyposażony w 60-metrową linię szybkiego natarcia, działko wodno-pianowe, maszt oświetleniowy w technologii LED i wyciągarkę elektryczną. Całkowity koszt zakupu wyniósł 895 tys. zł, z czego 595 tys. zł pochodziło z Budżetu Państwa, a pozostałe środki przeznaczyły Starostwo Powiatowe w Limanowej i Urząd Gminy w Limanowej (po 150 tys. zł).
GBA-Rt 3/16 SCANIA P360/ISS Wawrzaszek w Łomiankach
W pierwszym tygodniu grudnia 2020 roku do jednej z jednostek straży pożarnej zawitał nowy pojazd GBA-Rt 3/16 SCANIA P360/ISS Wawrzaszek, zakupiony w ramach postępowania przetargowego ZP/1/2020. Jest to samochód na miejskim podwoziu SCANIA P360 w zabudowie firmy Wawrzaszek - Inżynieria Samochodów Specjalnych.
Ten samochód uzupełnił tabor jednostki po przekazanym do OSP Dziekanów Polski samochodzie Mitsubishi Canter i przejął jego numer operacyjny. Koncepcja zakupu pojazdu była rozważana już w 2018 roku, a pierwsze starania rozpoczęto w 2019 roku. Zakup był możliwy dzięki współpracy z Radą Miejską w Łomiankach oraz Urzędem Miejskim w Łomiankach. Opis przedmiotu zamówienia został stworzony przez grupę zadaniową druhów, opierając się na doświadczeniach z użytkowania poprzednich pojazdów i specyfikacji innych jednostek.
GBARt 2,6/16 Volvo FL 280 Bocar
Innym przykładem jest średni samochód ratowniczo-gaśniczy GBARt 2,6/16 Volvo FL 280 Bocar. Pojazd ten jest wyposażony w zbiornik o pojemności 2600 litrów wody, zbiornik środka pianotwórczego 260 litrów oraz autopompę o wydajności 1600 l/min i linię szybkiego natarcia.
Jego kompleksowe wyposażenie obejmuje sprzęt łączności radiowej, maszt oświetleniowy, agregat prądotwórczy, sprzęt burzący, aparaty powietrzne, zestaw hydrauliczny Lukas, wciągarkę linową, zestaw poduszek pneumatycznych, zestaw PSP R1 z defibrylatorem, podstawowy sprzęt do ratownictwa chemicznego oraz wysokościowego. Dodatkowo, na wyposażeniu znajdują się piły do drewna, przecinarki do stali i betonu, elektronarzędzia, a także sprzęt pomiarowy: kamera termowizyjna, pirometr, detektor napięcia prądu elektrycznego oraz miernik wielogazowy. Do gaszenia pożarów samochód wyposażono w armaturę wodno-pianową, kurtynę dymową oraz akumulatorowy wentylator oddymiający.
GBARt 2,5/25 MAN (Zabudowa PUH Stolarczyk)
Przykładem kolejnego GBARt jest średni samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu MAN 13.280 4x4 z silnikiem o mocy 280 KM. Zabudowa tego pojazdu została wykonana przez firmę PUH Stolarczyk. Samochód ten posiada kabinę przeznaczoną dla 1+1+4 osób (dowódca + kierowca + 4 ratowników).
Wyposażenie gaśnicze obejmuje zbiornik na wodę o pojemności 2500 litrów oraz dwustopniową, odśrodkową pompę wirową S 20 HP o wydajności Q=2550 l/min przy 8 bar i 400 l/min przy 40 bar. Dodatkowo, pojazd posiada działko wodno-pianowe o wydajności 1600 l/min i stałą instalację zraszaczową. Wśród sprzętu ratowniczego znajdują się: agregat prądotwórczy 2,2 KW, maszt oświetleniowy, wciągarka elektryczna o udźwigu 5000 kN, zestaw hydrauliczny LUKAS, pilarki do drewna, przecinarka do betonu i stali, narzędzia techniczne oraz zestaw ratownictwa medycznego typu R 1.
Proces Pozyskiwania i Finansowania Samochodów GBARt
Pozyskanie nowego samochodu ratowniczo-gaśniczego GBARt to często wieloletni proces, który wymaga znacznych starań i współpracy wielu podmiotów. Całość rozpoczyna się od identyfikacji potrzeb i poszukiwania źródeł finansowania.
Jak powstają nowoczesne wozy strażackie | Wewnątrz fabryki pojazdów ratowniczych (pełny proces)
Przykład Pozyskania w OSP Wolica
W Ochotniczej Straży Pożarnej w Wolicy wiele lat starań i pracy w celu pozyskania nowego wozu zakończyło się sukcesem. 18 lipca 2019 roku do jednostki trafił nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy MAN TGM 18.320 4×4 BB. W tym dniu nastąpiło przekazanie auta przez wykonawcę, firmę Moto-Truck, i odbiór przez komisję wyznaczoną ze strony Gminy i Miasta Chęciny.
Ze względów proceduralnych samochód nie mógł zostać od razu wprowadzony w podział bojowy. Kolejnym krokiem było podpisanie 29 lipca umowy użyczenia między Gminą Chęciny a OSP w Wolicy. Dokument podpisali ze strony Gminy Zastępca Burmistrza mgr Mariusz Nowak, a ze strony OSP w Wolicy: Prezes Stanisław Papka i Wiceprezes Marcin Gondorek. Wraz z umową Gmina przekazała dowód i tablice rejestracyjne oraz ubezpieczenie pojazdu. Dalsze czynności w celu uzyskania możliwości jazdy nowym autem do działań ratowniczo-gaśniczych prowadzono już w KM PSP w Kielcach. Samochód został dostarczony przez producenta wraz z zamontowanym wyposażeniem.
Źródła Finansowania
Możliwości dofinansowania zakupu nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych pojawiają się w ramach różnych programów i funduszy. Na przykład, w 2016 roku Urząd Marszałkowski w Kielcach stworzył możliwość dofinansowania zakupu nowego auta w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego - Działanie 4.1 „Przeciwdziałanie skutkom klęsk żywiołowych oraz usuwanie ich skutków”. Zgodnie z wymogami programu to Gmina musiała być beneficjentem, a stosowne dokumenty były przygotowywane przez urzędników po konsultacji z jednostką straży pożarnej.
Często dofinansowanie nie jest przyznawane od razu, a projekty mogą trafić na listy rezerwowe. W 2018 roku uruchomiono środki finansowe dla projektów z listy rezerwowej, co pozwoliło na przykład na uzyskanie dofinansowania w wysokości 608 tys. zł dla OSP w Wolicy. Inne źródła finansowania obejmują również Budżet Państwa, Starostwa Powiatowe i Urzędy Gminy/Miejskie, a także Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w ramach projektów mających na celu poprawę bezpieczeństwa środowiskowego i ekologicznego oraz zakup sprzętu specjalistycznego do zapobiegania i likwidacji skutków klęsk żywiołowych.
