Wielopiętrowe budynki mieszkalne, szczególnie te o ograniczonej przestrzeni, wymagają zastosowania mechanicznego odprowadzania dymu. Jest to kluczowe dla utrzymania dróg ewakuacyjnych wolnych od dymu oraz zapewnienia dostępu dla strażaków w przypadku pożaru. Wykorzystanie odpowiednio dobranych systemów oddymiania odgrywa fundamentalną rolę w ochronie życia i mienia.
Podstawowym celem projektowania budynków jest zapewnienie bezpiecznej ewakuacji ludzi oraz stworzenie warunków do prowadzenia działań ratowniczych przez strażaków. Jednym z najpoważniejszych problemów podczas tych działań w budynkach wielokondygnacyjnych jest zadymienie dróg ewakuacyjnych. Skuteczne oddymianie, zwłaszcza klatek schodowych i poziomych dróg ewakuacyjnych, ma zatem kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników budynków oraz ekip ratowniczych.
Oddymianie nie ogranicza się jedynie do dróg ewakuacyjnych. W garażach, gdzie prowadzenie działań gaśniczych jest szczególnie utrudnione, systemy oddymiania mają na celu również ochronę konstrukcji budynku przed działaniem wysokiej temperatury. Podobnie w halach produkcyjnych i magazynowych, systemy te służą do usuwania gorących gazów pożarowych poza budynek, zapobiegając zniszczeniu jego konstrukcji.
Gdzie wymagane jest stosowanie systemów oddymiania?
Systemy oddymiania znajdują zastosowanie w różnorodnych typach obiektów, w zależności od ich przeznaczenia i specyfiki zagrożenia pożarowego:
Oddymianie klatek schodowych (urządzenia służące do usuwania dymu) stosuje się w:
- Budynkach niskich typu ZL II, takich jak szpitale, żłobki, przedszkola, domy pomocy społecznej, domy seniora i ośrodki opiekuńczo-lecznicze.
- Budynkach średniowysokich ze strefą pożarową ZL I (kina, teatry), ZL II, ZL III (biura, urzędy) oraz ZL V (hotele, motele, schroniska).
- Budynkach produkcyjnych i magazynowych o niskiej i średniej wysokości, gdzie gęstość obciążenia ogniowego przekracza 500 MJ/m².
- Budynkach produkcyjnych i magazynowych o niskiej i średniej wysokości, zawierających pomieszczenia zagrożone wybuchem.
- Budynkach, w których przekroczona została dopuszczalna długość dojścia ewakuacyjnego.
- Budynkach, w których system oddymiania jest rozwiązaniem zamiennym, wynikającym z ekspertyzy stanu ochrony przeciwpożarowej.
- Budynkach, w których osoba odpowiedzialna za ochronę przeciwpożarową chce zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa dla użytkowników.
Oddymianie klatek schodowych (urządzenia zapobiegające zadymieniu) stosuje się w:
- Zamiennie z urządzeniami służącymi do usuwania dymu w przypadkach wymienionych w pierwszych czterech punktach powyżej.
- Budynkach wysokich ze strefą pożarową ZL I, ZL II, ZL III, ZL V i PM.
- Budynkach wysokościowych.
Przykładem zastosowania systemu oddymiania w ograniczonych przestrzeniach jest sytuacja, gdy w budynku wielopiętrowym wybrano jeden wentylator wyciągowy SMHA do zapewnienia wymaganej wydajności oddymiania. W połączeniu z 20 klapami przeciwpożarowymi ESAS, rozmieszczonymi po jednej na każdym poziomie po stronie wyciągowej i po jednej na poziomie powietrza uzupełniającego, system ten zapewnia wentylację oddymiającą tylko na poziomie pożaru, podczas gdy pozostałe poziomy pozostają zamknięte, zapobiegając rozprzestrzenianiu się dymu. Szybkie działanie klap przeciwpożarowych jest kluczowe dla ograniczenia rozprzestrzeniania się dymu między strefami.
Co oferuje Smart Fire Protection?
Firma Smart Fire Protection oferuje kompleksową realizację inwestycji w systemy oddymiania. Proces współpracy rozpoczyna się od przygotowania harmonogramu prac, a po jego akceptacji następuje opracowanie koncepcji rozmieszczenia elementów systemu, takich jak klapy dymowe, siłowniki, centrale, ręczne przyciski oddymiania i zasilacze. Po zapoznaniu się z projektem i ewentualnych korektach, przystępuje się do montażu instalacji i jej uruchomienia, wraz z sprawdzeniem skuteczności systemu.
Jak zaprojektować skuteczny system oddymiania?
Jedną z najlepszych metod weryfikacji przyjętych rozwiązań projektowych i oceny skuteczności systemu oddymiania jest przeprowadzenie komputerowej symulacji CFD. Na podstawie symulacji sporządzany jest raport zawierający informacje o efektywności danego systemu.
Wprowadzenie do CFD dla początkujących
Dlaczego warto wybrać Smart Fire Protection?
Kompleksowość usług, obejmująca realizację inwestycji od projektu po uruchomienie systemu, eliminuje problem zrzucania odpowiedzialności pomiędzy firmą projektową a wykonawczą. Odpowiedzialność za całość procesu zapewnia spójność i wysoką jakość wykonania.
Oddymianie garaży i przestrzeni przemysłowych
Oddymianie garaży ma na celu nie tylko ułatwienie działań strażakom, ale również ochronę konstrukcji budynku przed wysoką temperaturą. W przypadku hal produkcyjnych i magazynowych, systemy oddymiania usuwają gorące gazy pożarowe, chroniąc konstrukcję budynku. Projektując instalację wentylacyjną dla pras odlewniczych, należy uwzględnić specyfikę procesu, w tym emisję oparów i ciepła z tygli, a także dymu olejowego podczas natrysku emulsji na formę. Dobór odpowiedniego okapu, ilości wyciąganego powietrza i rodzaju filtra wymaga szczegółowych obliczeń uwzględniających wielkość prasy, czas cyklu i zużycie chłodziwa.
Systemy oddymiania grawitacyjnego
Systemy oddymiania grawitacyjnego wykorzystują naturalne zjawiska fizyczne, opierając się na różnicy gęstości dymu i chłodniejszego powietrza. Składają się z kanałów wentylacyjnych, klapek oddymiających oraz przewodów dymowych. W momencie wykrycia dymu, klapy oddymiające otwierają się, umożliwiając jego ucieczkę, a świeże powietrze jest zasysane do wnętrza, wspierając proces oddymiania.
Rola klap przeciwpożarowych
Klapy oddymiające są kluczowymi elementami systemów oddymiania. Kontrolują przepływ powietrza i dymu, pozostając zamknięte w normalnych warunkach i otwierając się automatycznie lub ręcznie w przypadku pożaru. Są one zintegrowane z systemem alarmowym budynku i aktywowane przez detektory dymu.
Wyzwania związane z oddymianiem w budynkach mieszkalnych
Pomimo statystycznie realnego zagrożenia pożarem, polskie przepisy często liberalnie traktują kwestie zabezpieczenia dróg ewakuacji w średniowysokich budynkach mieszkalnych, co częściowo wynika z konieczności obniżenia kosztów inwestycyjnych. Jednak brak odpowiedniej edukacji, czynniki socjologiczne (np. próba ratowania mienia) oraz ograniczenia ruchowe użytkowników (sen, niepełnosprawność) mogą znacząco utrudniać ewakuację, wydłużając jej czas. Dane statystyczne dotyczące liczby pożarów, ofiar śmiertelnych i rannych w tej grupie obiektów podkreślają potrzebę zwiększenia bezpieczeństwa.
W niektórych przypadkach, instalowanie systemów oddymiania może być uznane za przerost formy nad treścią, na przykład w dwu- lub trzykondygnacyjnych budynkach, gdzie ewakuacja może nastąpić szybciej niż oczyszczenie klatki schodowej z dymu. W takich sytuacjach, przenośne wentylatory strażackie mogą być bardziej efektywne.
Definicja systemu oddymiania
System oddymiania to zespół podzespołów niezbędnych do budowy urządzenia służącego do oddymiania klatek schodowych, dobranych pod kątem ich prawidłowego współdziałania.
Obecne przepisy dotyczące oddymiania
Zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi, urządzenia służące oddymianiu powinny być instalowane w obiektach, gdzie klatki schodowe są obudowane i oddzielone od dróg komunikacji ogólnej co najmniej drzwiami. Dotyczy to większości średniowysokich obiektów klasyfikowanych jako ZL, z wyjątkiem budynków mieszkalnych (§ 245). Instalacje oddymiania powinny być stosowane również w budynkach mieszkalnych, gdy przekroczona zostanie maksymalna długość przejścia ewakuacyjnego (40 m), co wymaga wydzielenia pożarowego klatki schodowej i jej ochrony.
Przyszłe zmiany w przepisach
Planowane zmiany w przepisach techniczno-budowlanych mają na celu rozszerzenie zakresu ochrony dróg ewakuacji. W strefach pożarowych ZL IV i ZL V planuje się wprowadzenie wymogu wydzielenia mieszkań i samodzielnych pomieszczeń mieszkalnych ścianami o odporności ogniowej EI60 oraz zamykania drzwiami o odporności co najmniej EI 30. Wymaganie klasy odporności ogniowej obudowy poziomej drogi ewakuacyjnej co najmniej EI 15 ma zostać rozszerzone na drzwi na drogach stanowiących jedyny kierunek ewakuacji.
Urządzenia służące oddymianiu powinny skutecznie usuwać dym z klatki schodowej, który przedostał się tam podczas otwarcia drzwi. Po opuszczeniu zagrożonej kondygnacji, drzwi pożarowe z samozamykaczem powinny się zamknąć, odcinając dopływ dymu. W budynkach mieszkalnych, gdzie wyjścia z mieszkań prowadzą bezpośrednio na klatkę schodową, system oddymiania musi działać z taką skutecznością, aby dym nie opadał poniżej kondygnacji objętej pożarem, umożliwiając bezpieczną ewakuację z niższych pięter i ułatwiając dotarcie ekip ratowniczych do źródła pożaru.
Wyzwania związane z projektowaniem i efektywnością systemów oddymiania
Brak uniwersalnej metody projektowania efektywnych systemów oddymiania jest znaczącym problemem. W Polsce stosuje się głównie dwa standardy projektowania instalacji grawitacyjnych: wytyczne PN-B-02877-4:2001 i VdS 2221:2001-08. Procedura określenia wielkości instalacji jest prosta, jednak efektywność uzyskanych rozwiązań bywa problematyczna z powodu braku uwzględnienia fizyki pożaru w obliczeniach, kontrowersji w definiowaniu rzutu poziomego przestrzeni klatki schodowej, czy braku procedur projektowania mechanicznych systemów oddymiania.
Ręczne otwieranie otworów kompensacyjnych
Kluczowe dla prawidłowego działania klap dymowych jest przewidzenie odpowiedniej liczby otworów kompensacyjnych do dopływu powietrza uzupełniającego, umiejscowionych na parterze i zabezpieczonych przed zamknięciem. Ręczne otwieranie tych otworów, bez automatyki, budzi poważne wątpliwości co do skuteczności systemu, zwłaszcza gdy funkcję "automatu" pełni portier lub pierwsza ewakuująca się osoba.
Odpowiedzialność za projekt techniczny
Często zastosowanie systemu wentylacji oddymiającej na klatce schodowej stanowi część projektu architektonicznego, co może prowadzić do nierealistycznych założeń scenariusza pożarowego i stanowić zagrożenie dla użytkowników budynku.
Systemy uruchamiania oddymiania
System oddymiania klatek schodowych powinien być wyposażony zarówno w system uruchamiania automatycznego, jak i ręcznego. Uruchamianie ręczne, za pomocą przycisku, powinno następować przy wejściu do budynku, na najwyższej kondygnacji oraz na co trzeciej kondygnacji. Często ręczne uruchamianie jest jedyną metodą, co jest niezgodne nawet z wymaganiami normy PN, opóźniając działanie systemu w momencie ewakuacji.
Samoczynne uruchamianie, bez udziału człowieka, poprzez sygnał z centrali systemu sygnalizacji pożarowej po wykryciu dymu, jest pożądane. Jednak miejsce umieszczenia czujki dymu, często tylko w najwyższym punkcie klatki schodowej, może powodować znaczące opóźnienie w uruchomieniu instalacji. Dym napływający na klatkę w początkowej fazie pożaru schładza się i wolno unosi, co opóźnia jego wykrycie.
Nadużycia i ich wpływ na skuteczność oddymiania
Efektywność nawet poprawnie zaprojektowanej i wykonanej instalacji oddymiania może być ograniczona przez nieprzemyślane działania użytkowników budynku. Blokowanie drzwi stanowiących wydzielenie klatki schodowej w pozycji otwartej za pomocą przedmiotów, klinów lub stopek blokujących znacząco pogarsza warunki ewakuacji.
Nadzór i konserwacja instalacji oddymiania
Skuteczność systemów oddymiania jest również ściśle związana z nadzorem i konserwacją tych instalacji. Choć przepisy nakazują wykonywanie przeglądów technicznych nie rzadziej niż raz do roku, w praktyce instalacje te często popadają w zapomnienie lub są celowo dezaktywowane.
Pochłaniacze dymu tytoniowego
Pochłaniacze dymu tytoniowego oraz wiaty dla palaczy stanowią odpowiedź na rygorystyczne przepisy prawa dotyczące zakazu palenia w miejscach publicznych. Urządzenia takie jak SMOKING BOX, będące wydzieloną przestrzenią w formie kabiny, zapewniają palaczom warunki do bezstresowego palenia w higienicznych warunkach, jednocześnie chroniąc osoby niepalące przed biernym paleniem. Kabiny SMOKING BOX są wykonane z przeszklonej konstrukcji z profili aluminiowych i szkła hartowanego, zapewniając bezpieczeństwo i estetykę. Powietrze jest zasysane z zewnątrz, a wewnątrz znajdują się popielnica samogasząca i kosz na odpadki. Wymaga to okresowej wymiany wkładów filtracyjnych.
SMOKE ABSORBER to nowoczesna forma pochłaniacza dymu tytoniowego, przeznaczona do montażu w specjalnie zaaranżowanym pomieszczeniu, umożliwiająca jednoczesne palenie nawet dwudziestu osób bez uciążliwości dla otoczenia. Wyjątkowa skuteczność filtracji, stylistyka urządzenia i nowoczesna aranżacja pomieszczenia czynią go eleganckim wyposażeniem zakładów pracy, uczelni, hoteli i lokali gastronomiczno-rozrywkowych.
Neutralizatory dymu tytoniowego są doskonałym rozwiązaniem dla biur, lokali gastronomicznych i innych miejsc pracy. Dzięki zaawansowanym systemom filtracji, skutecznie eliminują szkodliwe substancje i nieprzyjemne zapachy, tworząc zdrowsze i bardziej komfortowe środowisko. W przestrzeniach publicznych, takich jak poczekalnie czy centra handlowe, jakość powietrza ma ogromne znaczenie, a neutralizatory te gwarantują skuteczne usuwanie dymu papierosowego.
tags: #wyciag #papierosy #oddymianie